هایزر در کتاب خود «مأموریت به تهران»، در خصوص اهداف مأموریتش، که به دستور کارتر انجام گرفت، مینویسد: در جناح ما بسیاری از افراد فکر میکردند ماموریت من بی فایده است زیرا پیش از ورود من به تهران بازی تمام شده بود. اما بازی واقعی (جلوگیری از افتادن ایران در دست یک رژیم ضدغربی) هنوز به نظر من تمام نشده است. من به مأموریتم بهعنوان آخرین تلاش آمریکا برای حفظ صورتی از دولت رسمی ایران مینگریستم.
هایزر 14 بهمن قبل از خروج از ایران، به منظور تأمین منافع اقتصادی کشورش اقدام به تثبیت قرارداد نظامی خود با دولت بختیار میکند. وی در اینباره میگوید: «به ژنرال قرهباغی توپیدم که یادداشت تفاهم مربوط به فروش نظامی خارجی را امضا کند، ما درک میکردیم که اگر دولت بختیار سقوط کند اعتبار سند هم ممکن است از بین برود. ژنرال حرفهای مرا یک دستور تلقی کرد و گفت که این کار انجام خواهد شد.»
هایزر پس از خروج از ایران حوادث انقلاب را از آمریکا پیگیری میکند. روز 22 بهمن همزمان با پیروزی انقلاب اسلامی، دانکن و برژینسکی با وی تماس میگیرند و از او میخواهند برای اجرای طرح کودتا مجددا به ایران بازگردد. هایزر این مکالمه را این گونه تشریح میکند: تصمیم داشتم آنها را محک بزنم. گفتم تحت شرایطی به ایران باز میگردم. پول نامحدودی در اختیارم قرار گیرد. به ده تا 12 ژنرال آمریکایی دستچین شده نیاز خواهم داشت. باید حدود ده هزار نفر از بهترین نیروهای آمریکایی در اختیار داشته باشم، زیرا در این موقعیت نمیدانم روی چند نیروی ایرانی میتوانم حساب باز کنم و سرانجام این که باید حمایت یکپارچه ملی را پشت سر داشته باشم.
و به این ترتیب با پیروزی انقلاب اسلامی طرح کودتای هایزر شکست میخورد.
هایزر در یک جمعبندی از مأموریتش در ایران، مینویسد: معتقدم نقطه ضعف اصلی من اعتماد و اطمینان به مقامات بلندپایه دولت آمریکا بود. ساده لوحی من این بود که فکر میکردم اگر وظایف محولهام را در ارتباط با ارتش ایران انجام دهم جناح سیاسی دولت مان هم بسرعت و همگام با ما عمل خواهد کرد، در حالی که این یک اشتباه فاحش بود.
سولیوان سفیر آمریکا در تهران، برخلاف هایزر معتقد است که گزارشهای او، علت مأموریت هایزر به ایران بوده است.
هایزر در جمعبندیاش، در یک تناقض آشکار ابتدا میگوید که با تدابیر شاه، کشور ایران در حال پیشرفت بوده و وقوع انقلاب مانع این پیشرفت شده است. وی در همین بخش از کتابش حرف خود را نقض و اظهار میکند که کشور نه تنها رو به پیشرفت و صنعتی شدن نمیرفته، بلکه به سمت قرون وسطی در حرکت بوده است.
دکتر جواد منصوری
پژوهشگر تاریخ
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
معاون وزیر بهداشت:
