پارسای نام آور رشت ، دیده از جهان فرو بست

14 جمادی الاول 1312ه.ق ، فقیه بزرگ و زاهد مشهور آیت الله حاج میرزا حبیب الله رشتی دیده از جهان فرو بست.

کد خبر: ۹۹۰۶۶

میرزا حبیب الله رشتی در رانکوی گیلان و در خانواده ای که از تدین و تمکن بهره کافی داشتند، متولد شد. خاندانی که میرزا حبیب الله رشتی در آن پرورش یافت ، خاندان تاریخی و شناخته شده ای بود که از دوره صفویه از خانواده های مطرح ایران محسوب می شدند. نیای حاج میرزا حبیب الله رشتی که به جهانگیرخان قوچانی شهرت داشت ، از اعیان و بزرگان دوره صفویه بود. پدر حاج میرزا حبیب الله رشتی که نامش حاج میرزا محمدعلی نام داشت ، مرد پارسا و پاکدلی بود و باطنی زلال داشت و اهل معنا و عرفان بود. نوشته اند که مراتب معنایی و عرفانی حاج میرزا محمدعلی چنان بود که اهل رویای صادقه به شمار می رفت و بسیاری از مسائل در عالم رویا برایش آشکار می شد. یکی از مسائلی که در عالم رویا برای حاج میرزا محمدعلی روشن شده وضعیت و آینده پسرش (حاج میرزا حبیب الله رشتی) بود. نوشته اند حاج میرزا محمدعلی قبل از تولد میرزا حبیب الله رشتی ، در عالم رویا دید که خداوند فرزندی به وی عطا فرمود و این فرزند از علمای بزرگ گردید. بعد از تولد میرزا حبیب الله رشتی نیز این گونه رویاها تکرار شد. به همین دلیل ، حاج میرزا محمدعلی تصمیم گرفت در تربیت میرزا حبیب الله کوشش بیشتری نماید. حاج میرزا محمدعلی بعد از آن که با این رویاها برخورد نمود و درخشش ذاتی فرزندش را نیز مشاهده کرد، وی را از سایر فرزندانش جدا نمود و معلمی را برای تعلیم وی به خانه آورد. حاج میرزا محمدعلی تا 18 سالگی فرزندش (میرزا حبیب الله) به آموزش وی اهتمام ورزید و سپس او را به حوزه علمیه قزوین فرستاد. در همین زمان ، همسری نیز از یک خانواده معتبر و شرافتمند برای میرزا حبیب الله برگزید.
حاج میرزا حبیب الله رشتی تا سن 25 سالگی در حوزه علمیه قزوین به تحصیل پرداخت و در همین حوزه بود که موفق به دریافت اجازاتی شد. وی بعد از پایان بردن این مرحله ، رهسپار نجف اشرف شد و در حلقه درس شیخ محمدحسن نجفی معروف به «صاحب جواهر» شرکت کرد. بعد از آن به جمع شاگردان شیخ مرتضی انصاری پیوست. با درگذشت شیخ مرتضی انصاری ، کرسی تدریس به میرزا حبیب الله رشتی اختصاص یافت و هر روز صدها نفر از علما و دانشوران و بزرگان عرصه دانش در حلقه درس وی شرکت می کردند.
در همین جلسات تدریس بود که میرزا حبیب الله رشتی علما و دانشوران بزرگی را تربیت کرد که نام برخی از آنها چنین است: آیت الله سیدمحمد کاظم یزدی ، میرزای نائینی ، ضیائالدین عراقی ، شیخ عبدالله مازندرانی ، شیخ فضل الله نوری ، شهید بحرالعلوم رشتی ، سیدابوالحسن اصفهانی و دهها دانشمند و فقیه بزرگ دیگر. میرزا حبیب الله رشتی در زهد و تقوا حالتی شگفت انگیز داشت. با این که بعد از شیخ مرتضی انصاری از نظر مقام علمی و تدریس منحصر به فرد بود و بالاترین جایگاه را نزد شاگردان شیخ مرتضی انصاری داشت ، ولی به دلیل احتیاط از تصدی مرجعیت عامه و زعامت دینی شیعه و تصرف در وجوهات ، کناره گیری کرد و میرزا محمد حسن شیرازی ، صاحب فتوای تنباکو را بر خود مقدم داشت.
وی معتقد بود که میرزای شیرازی بهتر از هر کس دیگر می تواند رهبری مذهبی و سیاسی تشیع را عهده دار شود. به همین دلیل ، هنگامی که علما و دانشمندان ، مردم را به تقلید از میرزا حبیب الله رشتی ارجاع دادند، وی نپذیرفت و اعلام کرد که دنیای اسلام به مرجع سیاستمداری نیاز دارد که بتواند توطئه های دشمنان را خنثی کند و میرزای شیرازی در این کار از همه مناسب تر است . از کثرت عبادت و پرهیزکاری میرزا حبیب الله رشتی حکایت های فراوان نقل شده است.
نوشته اند وی حتی فرایض والدین خود را سه بار قضا کرد. میرزا حبیب الله رشتی در ایران نیز جایگاه بلندی نزد مردم و بزرگان داشت. حتی شاه قاجار نیز احترام بسیار زیادی برای میرزا قائل بود. از میرزا حبیب الله رشتی آثار متعددی بر جای مانده است که نام برخی از آنها چنین می باشد: بدایع الاصول ، اجتماع الامر و النهی ، القضا و الشهادات ، کاشف الظلام فی علم الکلام ، شرح شرایع الاسلام ، کتاب استعارات و....