120 میلیون تومان برای هر دانشجوی بورسیه

از همان زمان که آموزش عالی و تحصیلات تکمیلی در ایران پا گرفت ، بحث فرستادن دانشجویان به خارج از کشور هم آغاز شد... و از همان روزگار هم گمانه زنی ها و جدل هایی درباره این ماجرا پدید آمد.

کد خبر: ۹۶۷۲۱

حالا هم پس از گذشت نزدیک به یک قرن از آن روزگار هنوز هم بورس تحصیلی با اما و اگرهای فراوانی روبه روست.
اما و اگرهایی که در دولت جدید که شعار عدالت محوری سرمی دهد جدی تر شده و زمزمه هایی از تغییرات جدی در ساختار اعزام دانشجو به خارج از کشور به گوش می رسد. زمزمه هایی که موافقان و مخالفان بسیاری دارد.
با آمدن دکتر محمود ملاباشی به معاونت دانشجویی بسیاری روند تغییرات در معاونت دانشجویی را آغاز شده می دانستند اما چند ماهی طول کشید تا رسانه ها از مواضع ملاباشی و وزارتخانه متبوعش اطلاع پیدا کنند.
اولین موضع ملاباشی که شاید از مهمترین مواضع او بود به بورس های دانشجویی برمی گشت. بورس هایی که بسیاری را سرناسازگاری با آن بود.
همین شد که ملاباشی گفت : معاونت دانشجویی وزارت علوم در بخشنامه ای به رایزنی های علمی ایران در سایر کشورها اعلام کرده است که حکم دانشجویان بورسیه اول فروردین ماه سال گذشته را تمدید نخواهد کرد و دانشجویان باید به موقع تحصیلاتشان را به پایان برسانند.
در پی این صحبت بسیاری از کارشناسان حوزه آموزش عالی توجه مسوولان وزارت علوم را به سختی تحصیل در کشورهای پیشرفته جلب کردند اما اظهارنظرها باز هم ادامه یافت : «معاونت دانشجویی وزارت علوم ، تحقیقات و فناوری پس از انقضای مدت درج شده ، هیچ گونه تمدیدی را برای دانشجویانی که حکم بورس آنها از تاریخ اول فروردین 84به بعد صادر شده انجام نمی دهد».
ملاباشی افزود: «دانشجویان بورسیه باید به گونه ای برنامه ریزی کنند که به موقع تحصیلاتشان را به اتمام برسانند».
پس از این اظهارات ، ملاباشی به تبیین برنامه های وزارتخانه پرداخت : «هدفمند کردن اعزام دانشجو به خارج از کشور از برنامه های وزارت علوم است و باید به روش سنتی در اعزام دانشجویان پایان داد».

سیاست های جدید، نگرانی های جدید
در حالی که مسوولان وزارت علوم روش اعزام دانشجو به خارج از کشور را طی سالهای گذشته سنتی ارزیابی می کنند برنامه هایی برای مدرن کردن آن ریخته اند که یکی از آنها اعطای وام به دانشجویان متقاضی بورس است.
در کنار این ، محمود ملاباشی به خبرنگار جام جم می گوید: «در سال جاری اعزام دانشجو در رشته های جدید و خاص صورت می گیرد اما نباید به کاهش تعداد بورسیه ها نگاه کرد چرا که براساس سیاست های جدید وزارت علوم اعطای بورس های کوتاه مدت 6ماهه دوره دکتری را با جدیت پیگیری می کنیم و افراد بیشتری نسبت به سال گذشته به کشورهای خارجی اعزام خواهند شد.
معاون دانشجویی وزارت علوم درباره چرایی این بورس 6ماهه می گوید: با این کار از هزینه های غیرضروری جلوگیری می شود و در عین حال 6ماه فرصت مناسبی برای تحقیق و پژوهش دانشجویان دکتری است.
در عین حال بورس 6ماهه باعث می شود ارتباطات گسترده ای با مراجع علمی خارج از کشور برقرار شود، تعداد مقاله های علمی افزایش یابد و دانشگاه ها زودتر به نتایج مورد نظر برسند. ضمن این که ارتباط با دانشگاه های خارج هم تقویت می شود.

سیاست ها آغاز شده است
رشته های خاص برای بورسیه که ملاباشی از آن خبر داده بود به گفته مدیرکل امور بورس دانشجویان خارج وزارت علوم در 5گروه آموزشی ، کشاورزی ، علوم پایه ، فنی مهندسی و هنر و علوم انسانی محدود می شود.
دکتر ابراهیم حاجی زاده با بیان این که این رشته ها در شورای بورس وزارت علوم تصویب شده است گفت: دانشگاه های قطب و مجری دوره های تحصیلات تکمیلی و دانشگاه هایی که توان جذب و رشد را دارند در اولویت بورس خارج قرار گرفته اند.
پس از شرایط سخت اعزام دانشجو که به نخبه پروری تعبیر می شود نوبت به بررسی وضعیت تحصیلی دانشجویان بورسیه رسید. دکتر ابراهیم حاجی زاده در این رابطه می گوید: از سال جاری حکم اعزام دانشجویان بورسیه یک ساله صادر می شود.
بر این اساس دانشجو پس از یک سال مورد ارزیابی علمی وزارت علوم و دانشگاه فرستنده قرار می گیرد که در صورت تایید علمی حکم بورس تمدید می شود.
حاجی زاده در مقابل این پرسش که اگر شرایط از سوی وزارت علوم تایید نشد تکلیف دانشجو چیست می گوید: در این صورت دانشجو تحت اخطار شفاهی و کتبی قرار می گیرد و در نهایت در صورت عدم اصلاح وضعیت به گونه دیگری رقم خواهد خورد.
اشاره حاجی زاده به این نکته است که برای هر دانشجوی بورسیه حدود 120میلیون تومان هزینه می شود. بنابراین باید دقت و نظارت کافی برای بهره مندی صحیح و درست از این سرمایه وجود داشته باشد.

بیش از هزار و 200بورسیه به خارج
در حالی که مدیرکل امور بورس وزارت علوم از اعزام سالانه 100نفر دانشجوی بورسیه به خارج از سال جاری خبر می دهد؛ اما در حال حاضر وزارت علوم 1243دانشجوی بورسیه در خارج از کشور دارد: «وزارت علوم دارای 408دانشجوی بورسیه در کشورهای فرانسه ، آلمان ، بلژیک ، سوئیس و هلند، 156دانشجو در کانادا، 154بورسیه در اقیانوسیه ، 207بورسیه در انگلستان ، 65بورسیه در هند و 90بورسیه در روسیه و روسیه سفید است و باقی دانشجویان بورسیه وزارت علوم نیز در کشورهای اتریش ، اسپانیا، آفریقای جنوبی ، ایتالیا، چین ، دانمارک و ژاپن و سوئد تحصیل می کنند.
وی با بیان این که حدود 23هزار و 780دانشجوی ایرانی نیز به صورت آزاد در دانشگاه های خارج از کشور تحصیل می کنند، اظهار کرد: 7847دانشجو در حوزه فرانسه ، آلمان ، بلژیک ، سوئیس و هلند، 2619نفر در کانادا، 420نفر در اقیانوسیه ، 750نفر در انگلستان ، 3700نفر در هند، 715نفر در روسیه و روسیه سفید و باقی نیز در سایر کشورها تحصیل می کنند.
وی با بیان این که وزارت علوم موظف به ارائه خدمات به دانشجویان بورسیه و آزاد خارج از کشور می باشد، تصریح کرد: وزارت علوم دارای هفت سرپرست و رایزن علمی در کشورهای مختلف است که این نمایندگان موظف به ارائه خدمات مالی به دانشجویان بورسیه و سایر خدمات اجتماعی و فرهنگی به دانشجویان آزاد شاغل به تحصیل در دانشگاه های خارج از کشور هستند.

بورس واجب است
با وجود تمام این حرفها اما دکتر برخورداری رئیس دانشگاه تربیت معلم معتقد است در ضرورت فرستادن دانشجویان بورسیه هیچ حرفی نیست اما باید شرایطی رقم بخورد که دانشجویان بیشتری از این امکان استفاده کنند نه دانشجویان کمتری.
برخورداری به جام جم می گوید: به عقیده من حتی در رشته هایی که ما خودمان هم دارای دوره دکترا در آنها هستیم باید برای مدتی دانشجو به خارج از کشور اعزام شود چرا که این کار باعث گستردگی دانش او و همچنین تقویت روابط فرهنگی می شود.
رئیس دانشگاه تربیت معلم تصریح می کند با این وجود باید به این مساله نگاه نسبی داشت که نه هزینه ها بی سر و سامان باشد و نه این که دانشجویان از گرفتن بورس باز بمانند.