jamejamonline
فرهنگی عمومی کد خبر: ۹۵۳۱۷۳   ۱۴ مهر ۱۳۹۵  |  ۰۰:۳۰

شکل‌گیری نوحه از زمان قاجار با حرکتی که یغمای جندقی آغاز کرد، شروع شد. یغمای جندقی در زمان ناصرالدین شاه دگرگونی عجیبی در هنرهای آیینی پدید آورد. از یک سو متن مرثیه‌سرایی را به سمت زبان عامیانه می‌برد. اگرچه در همین دگرگونی از فخر کلامی دور نمی‌شود. از سویی شبیه‌خوانی را در یک دگرگونی به شکل طنز انتقادی و سیاسی درمی‌آورد. شبیه نامه‌ها از مذهبی به سمت اجتماعی می‌برد و ادامه پیدا نمی‌کند.

نوحه‌خوانی چگونه آسیب دید

در سال‌های 57 و 58 درمی‌یابیم نوحه‌گری ایران در این سال‌ها فرم نغمه‌های شعارگونه انقلابی پیدا می‌کند؛ یعنی فرم‌های جامعه در نوحه‌خوانی وارد می‌شود، اما از 59 که جنگ شروع و دفاع مقدس شروع می‌شود نوحه‌ها تا سال 1368 به سمت حماسی - مذهبی می‌رود و قالب و درونمایه آن حماسی و مذهبی می‌شود که کار چند جوان مثل آهنگران، فخری و کویتی‌پور است. آنها حرکتی انجام می‌دهند که نوحه را از مذهبی دینی صرف به حماسی رزمی مذهبی می‌برند؛ ولی بعد از آن می‌بینیم تا سال 1375 شکل و شیوه متن‌های نوحه‌گری به سمت نوعی نوستالژی واقعه جنگ و اعتراض به وضعیتی که در جامعه پیش می‌آید، می‌رود. پس از این متاسفانه حرکتی صورت می‌گیرد و از موسیقی الکترونیکی برای این نوع موسیقی استفاده می‌شود. متاسفانه از سال 1375 شکل و شمایل نوحه‌گری توسط عده ای به سمت شیوه‌های سطح پایین رفت و این نوع نوحه‌ها آن سخاوت، فخر و احترامی را که باور جامعه نسبت به شخصیت‌های دینی ـ مذهبی دارد را از بین و به سطح نازلی می‌برد که تلاش می‌کند ارتباط بهتری برقرار کند؛ در حالی که این ارتباط برقرار کردن صدمه به شخصیت‌های واقعه عاشورا می‌زند و واژه‌ها در خور شان ائمه نیست. در همین دوره یک اتفاق بدتر هم می‌افتد و ناآگاهانه می‌روند به سوی برداشت از موسیقی فرنگی و روی آنها نوحه‌گری می‌کنند. حتی اتفاقاتی افتاد که وحشتناک بود و یک عده در شهرستان‌ها ناآگاه‌تر از مرکزنشینان عمل کردند. رفتند به سمت ملودی ترانه‌های کوچه بازاری و سبک و شیوه نوحه‌گری را به طور کلی تا 1385 به هم ریختند، به گونه‌ای که صدمه شدیدی زده شد که تا سال‌ها درست نمی‌شود. در این دوره‌ها منظورم همه نوحه‌گران نبود، اما عده‌ای بودند که به خاطر سبک کارشان در جامعه بیشتر موردپسند واقع شدند.

در دهه مابین 70 تا 80 در آن دوره وقتی آسیب‌زدن‌ها به نوحه‌گری جدی شد، حوزه هنری حرکتی را آغاز کرد. آقای رفیعا آغازکننده این حرکت بود و همایش جدی درباره ستایشگری برگزار کرد و دو سه کتاب در این باره منتشر شد. همایش پیر غلامان حسینی، حرکت‌اش از همین جا آغاز شد، اما هنوز آسیبی که به نوحه‌گری زده شده به علل مختلف جریان دارد، بخصوص که هنوز فاصله حماسه سوگ و ترانه حماسه و سوگ ساختن را هیچ ارگان و دستگاه فرهنگی مشخص نکرده است.

هوشنگ جاوید

پژوهشگر موسیقی

ارسال نظر
* نظر:
نام:
ایمیل:

یادداشت

بیشتر
علی‌ اکرمی زائر همیشه خندان

علی‌ اکرمی زائر همیشه خندان

خدای مهربان، ما خیلی ضعیفیم، خیلی ضعیف‌تر از آن‌که دیگران تصور می‌کنند، ما خیلی حتی ضعیف‌تر از آن هستیم که خودمان تصور می‌کردیم.

رشته ‌کوه‌هایی به نام پدر

رشته ‌کوه‌هایی به نام پدر

از یک سنی به بعد، دیگر شخص و انسان نیستند. تبدیل می‌شوند به یک مفهوم. یک مکتب، یک تفکر. بعضی وقت‌ها با یک من عسل نمی‌شود خوردشان.

مسافران خواب بی‌آرتی

مسافران خواب بی‌آرتی

اتوبوس‌های بی‌آرتی از وسط بزرگراه امام علی(ع) می‌گذرند. اگر اهل تهران باشید یا دست کم گذرتان به این شهر افتاده باشد لابد دیده‌اید.

گفتگو

بیشتر
عــامــه پسند

جمع‌بندی جشنواره فیلم فجر در گفت‌و‌گو با ایزدمهرآفرین، منتقد فیلم و فعال رسانه

عــامــه پسند

پیشنهاد سردبیر

بیشتر

آشنایی با ضرب المثل ها

حکایتی از کلیله و دمنه

پیشخوان بیشتر