از گردشگری تا غذانوردی

این تنوع غذایی که به واسطه اقلیم‌های خاص، جغرافیا و آب و هوا و آداب و رسوم پدید آمده تبدیل به صنعتی به نام «گردشگری غذا» شده است که از قضا سهم چشمگیری در اقتصاد گردشگری دنیا ایفا می‌کند و نزدیک به 200 میلیارد دلار اقتصاد گردشگری دنیا به گردشگری غذا برمی‌گردد. همچنین از آنجا که هر گردشگر در سفر‌هایی که دارد بین 150 تا 200 دلار صرف تامین خوراک و نیازهای خوراکی صرف می‌کند، نمی‌توان از اهمیت غذا چشم‌پوشی کرد.

در دنیا سه مکتب غذایی وجود دارد که غذای ایرانی یکی از این مکاتب است. علی باقر نعمتی زرگران، مدیرکل بازاریابی و تبلیغات گردشگری سازمان میراث فرهنگی معتقد است: از آنجایی که غذا ریشه در آداب و رسوم و فرهنگ دارد، می‌تواند نقش موثری در حوزه گردشگری و خارج کردن آن از حالت انفعال داشته باشد.

چشیدن غذاهای کشورهای مختلف و آشنایی با سبک پخت آن به گردشگران این فرصت را می‌دهد تا حس جدیدی را تجربه کنند و از تنوع آن لذت ببرند. همچنین انتخاب مواد اولیه، نحوه پخت، تزئین و رنگ در غذا و زمانی که برای به دست آمدن آن صرف می‌شود می‌تواند بازتاب‌دهنده فرهنگ یک جامعه باشد.

چنان که شاهد آن هستیم که تبریز را با کوفته و زنجان را با آش‌های معروفش و اهواز و آبادان را با سمبوسه و فلافل می‌شناسند. رشت نیز جای خود دارد و توانسته با 170 نوع غذا از باقالی قاتق و میرزاقاسمی گرفته تا کته کباب و واویشکا به عنوان شهر خلاق غذا در فهرست یونسکو جا خوش کند.بحث غذا و گردشگری که به واسطه آن شکل گرفته در جنوب کشور چنان رونق یافته است که راسته فلافل فروش‌های اهواز تبدیل به یکی از پاتوق‌های شکم گردان محترم شده. چنان که وارد آن محله که می‌شوی دو طرف خیابان را مملو از فلافل فروش‌های جوانی می‌بینی که بساط کرده‌اند و بوی فلافل و ترشی‌های مختلف است که تا مغز و جانت نفوذ می‌کند و راهی جز غوطه‌ور شدن در میان این خوراکی‌های خوشمزه را برای تو باقی نمی‌گذارد.

آوازه غذاهای ایرانی تا جایی پیش رفته است که چندی پیش شاهد منتشر شدن عکس‌هایی از «آنتونی بوردن» سرآشپز و مجری معروف آمریکایی در سفره‌خانه‌های سنتی ایران بودیم. این گونه به نظر می‌رسد که بوردن هم نتوانسته از چشیدن قرمه سبزی و دیزی و کباب چشمپوشی کند و راهی ایران شده.یکی از جالب‌ترین نظراتی که بسیاری از گردشگران خارجی نسبت به طعم غذاهای ایرانی دارند درخصوص زعفران است. رنگ طلایی و جذابیت آن روی برنج و شادابی که پس از خوردنش نصیب چشنده می‌شود، اعجاز این طلای سرخ است که حتی سرآشپزهای ایتالیایی را متعجب کرده است .

دعوای غذایی!

اهمیت غذا و جذب گردشگر به واسطه آن تا جایی پیش رفته است که به ثبت در میراث ملی و جهانی نیز کشیده شده است . حتی بر سر آن دعواست. چنانکه چندی پیش شاهد آن بودیم که بر سر ثبت جهانی نان لواش دعوایی میان کشورهای منطقه رخ داد. از یکسو ارمنستان سعی داشت روش پخت نان لواش را به نام خود در یونسکو ثبت کند و از دیگر سو ترکیه به همراه جمهوری آذربایجان، ایران، قرقیزستان و قزاقستان به صورت مشترک این موضوع را دنبال می‌کنند. این موضوع تبدیل به یکی از عرصه‌های رقابت بین کشورهای منطقه شده است. آنها برای نان لواش و چند «نان نازک» دیگر خود نظیر «Katırma, Jupka, Yufka» پرونده‌ای تشکیل داده‌اند. تصمیم نهایی درباره ثبت جهانی این نان‌ها در یازدهمین نشست کمیته بین‌المللی ثبت آثار معنوی که 7 تا 12 آذرماه در اتیوپی برگزار می‌شود، گرفته خواهد شد.البته برخی از غذاها، دسرها و شیرینی‌های مناطق مختلف ایران در فهرست میراث ملی به ثبت رسیده‌اند چنان که شیشلیک شاندیز مشهد، حلوا گردویی کردکوی، نان برنجی کرمانشاه، مراسم احسان نذری ویژه حسینیه اوچدکان اردبیل، آش ترش استان زنجان، تجگی پزی (خوراک آیین نوروزی) و حتی آجیل تبریز نیز در فهرست آثار ملی جای گرفته‌اند.

معصومه دیودار