هزینه‌های غیرضروری، آفت نظام سلامت

براساس اطلاعات منتشر شده از سوی وزارت بهداشت، نتیجه خودمراقبتی در بیماری‌های غیرواگیر، 40 درصد کاهش مراجعه به پزشکان عمومی، 17 درصد کاهش مراجعه به پزشکان متخصص، 50 درصد کاهش مراجعات به مراکز اورژانس، 50 درصد کاهش در بستری بیمارستانی و 50 درصد کاهش در روزهای غیبت از کار خواهد بود. به همین راحتی می‌بینیم که مردم و مسئولان با الگو قرار دادن اقتصاد مقاومتی و رعایت خودمراقبتی، تا چه میزان می‌توانند از هزینه‌های غیرضروری در نظام سلامت بکاهند.

ترمز هزینه‌های غیرضروری را بکشیم

تا همین چند دهه قبل، بسیاری از نیازهای درمانی بیماران ایرانی با کمک خارجی‌ها برطرف می‌شد و حتی مجبور بودیم پزشکان هندی و پاکستانی را استخدام کنیم، اما حالا ورق برگشته است. هم اکنون بیش از 90 درصد داروهای مصرفی مردم را داروهای تولید داخل تشکیل می‌دهد و واردات پزشک هم رنگ باخته است. با وجود این، هنوز کاستی‌ها و نارسایی‌های متعددی در حوزه سلامت وجود دارد که رفع آنها، علاوه بر تامین اعتبار به مدیریتی قوی و قاطع نیاز دارد. دکتر بهروز بنیادی، عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس در گفت‌وگو با جام‌جم به مصداق‌های اقتصاد مقاومتی در حوزه سلامت اشاره می‌کند و می‌گوید: به منظور تحقق اقتصاد مقاومتی، باید به سمتی حرکت کنیم که وابستگی ما به امکانات و تجهیزات پزشکی کشورهای دیگر کمتر شود. در این حوزه باید روی افزایش تولید داخلی دارو، توام با ارتقای کیفیت آن توجه ویژه داشته باشیم و بخصوص در حوزه تجهیزات پزشکی که خیلی به کشورهای دیگر وابسته هستیم، باید تلاش کنیم در این حوزه هم روی پای خودمان بایستیم.

تقویت گروه‌های دانش بنیان و حمایت از دانشمندان و محققان فعال در نظام سلامت، مصداق‌های دیگر اقتصاد مقاومتی در حوزه سلامت است که بنیادی به آن اشاره می‌کند.

از سوی دیگر، بنیادی بر این باور است که «اگر می‌خواهیم اقتصاد مقاومتی در نظام سلامت جریان داشته باشد، باید تکلیف بیمه‌های درمانی را هم روشن کنیم، به گونه‌ای که باید از پراکندگی منابع بیمه‌های درمانی جلوگیری شود و بیمه‌ها را هم برای نظارت بر فرآیندهای درمانی تقویت کنیم.

تقویت بخش خصوصی، کلید تحقق اقتصاد مقاومتی

مهم‌ترین سرمایه برای تحقق اقتصاد مقاومتی در حوزه سلامت، نیروی انسانی آگاه و زبده است.

نوشین زنده زبان، عضو شورای عالی نظام پزشکی کشور در گفت‌وگو با جام‌جم به همین موضوع حیاتی اشاره می‌کند و می‌گوید: باید برای تحقق اقتصاد مقاومتی در نظام سلامت، سرمایه‌گذاری بیشتری روی مبحث آموزش داشته باشیم، زیرا هر قدر در حوزه آموزش قوی‌تر باشیم و نیروهای انسانی زبده‌تری تربیت کنیم، با این کار، کیفیت ارائه خدمات درمانی نیز ارتقا می‌یابد.

تقویت بخش خصوصی در نظام سلامت هم راهکار دیگری است که به اعتقاد این کارشناس نظام سلامت، می‌تواند مصداق بارز تحقق اقتصاد مقاومتی باشد: «اگر به بخش خصوصی اعتماد کنیم و آن را مورد حمایت قرار دهیم، این کار می‌تواند به ارتقای کیفیت ارائه خدمات درمانی و کاهش وابستگی ما به خارجی‌ها منتهی شود. اگرچه با اجرای طرح تحول سلامت، قدم‌های خوبی برای بهبود کیفیت خدمات بهداشتی و درمانی برداشته شده است، اما به نظر می‌رسد که با اجرای این طرح کلان، بخش دولتی در حوزه سلامت، بزرگ‌تر از قبل شده است، در حالی که اگر می‌خواهیم اقتصاد مقاومتی نهادینه شود، باید به جای بزرگ‌تر کردن بخش دولتی، بخش خصوصی فعال در حوزه سلامت را حمایت کنیم.»

توجه و تمرکز روی فرهنگ بهداشت و پیشگیری برای کم‌کردن هزینه‌های درمانی، تقویت طب سنتی، کاهش مصرف اقلام دارویی و مقابله با مصرف خودسرانه دارو، جلوگیری از ارجاع غیرضروری بیمار به آزمایشگاه‌ها و مراکز تصویربرداری و نظارت جدی‌ تر بر دخل و خرج نظام سلامت هم راه‌های علمی است که کارشناسان نظام سلامت برای تحقق اقتصاد مقاومتی پیشنهاد می‌دهند؛ برنامه‌هایی که می‌تواند هزینه‌های نظام سلامت را به ریل مولفه‌های علمی برگرداند و فرهنگ خودکفایی را در نظام سلامت، نهادینه کند.

آموزش خود مراقبتی برای تحقق اقتصاد مقاومتی

از نگاه دکتر شهرام رفیعی‌فر، سرپرست دفتر آموزش و ارتقای سلامت معاونت بهداشت وزارت بهداشت، یکی از عمده‌ترین راه‌های تحقق اقتصاد مقاومتی، ترویج فرهنگ خودمراقبتی است. این مقام مسئول در گفت‌وگو با جام‌جم توضیح می‌دهد: براساس تحقیقات علمی، یک دلار سرمایه‌گذاری برای آموزش سلامت تا ده دلار بازگشت سرمایه دارد.

به اعتقاد این مسوول، 65 تا 85 مورد از مراقبت‌ها از جنس خودمراقبتی است، یعنی خود خانواده‌ها سهم 65 تا 85 درصدی در حفظ سلامتشان دارند. این مقام مسئول یادآوری می‌کند که با نهادینه شدن فرهنگ خودمراقبتی، از بروز بسیاری از بیماری‌ها پیشگیری می‌شود و هزینه‌های نظام سلامت کاهش می‌یابد.