کاهش ارتباطات بین فردی در خانواده‌های « اتمیزه»

می‌توان گفت پدیده انبوه تنها یا فردمداری، یعنی تنهایی و غربت انسان‌ها از یکدیگر که امروزه در جوامع به وفور دیده می‌شود، ابتدا در خانواده شکل گرفته و بعد به جامعه تسری یافته است. شیوع این پدیده در حالی است که انسان بالذات موجودی مدنی است، یعنی ذات و فطرتش گرایش به ارتباط و زندگی در جمع دارد و به همین نسبت تبعات منفی زیادی به دنبال خواهد داشت.

فردمداری در خانواده‌های امروز دلایل مختلفی دارد که در این بین، یکی از مسائل اثرگذار مهم تشتت آرا و افکار بین اعضای خانواده است. درحالی که در خانواده‌های سنتی گذشته، این پدیده کمتر دیده می‌شد، در این خانواده‌ها تفرق آرا و تضاد افکار معنایی نداشت، وجود اشتراک‌ها زیاد بود درحالی که در خانواده‌های امروزی وجود افتراق بین اعضای خانواده باعث شده است خانواده‌ها « اتمیزه» شوند؛ درحقیقت خانواده‌های اتمیزه در مقابل خانواده‌های «اندام واره» قرار می‌گیرند؛ خانواده‌هایی که امروز روبه کاهش گذاشته‌اند.

در خانواده‌های اندام‌واره، ‌همه اعضای یک پیکرند، اعضایی مرتبط و نیازمند به هم که نمی‌توانند جدای از هم زندگی کنند، درحالی که در خانواده اتمیزه، همه اعضا بیگانه از هم هستند و ارتباط عاطفی، کلامی و فیزیکی‌شان با هم به حداقل رسیده است و به عبارتی دیگر،‌ همدیگر را نمی‌بینند. یکی از بلایای اتمیزه شدن خانواده‌های امروز، تاثیری است که بر معماری خانه‌ها و سبک زندگی مردم جامعه گذاشته است، طوری که هرکدام از اعضای خانواده اتاق مخصوص به خود دارند و بیشترین وقتشان را به تنهایی می‌گذرانند و همین مساله باعث شده ارتباط‌ها حتی از نظر فیزیکی هم به حداقل برسد.

در سبک جدید زندگی‌ها، جایگاه خانه‌ها به عنوان مامنی برای آرامش و آسایش خانواده نیز تغییر کرده است. اگر قبلا از خانه مفهوم با هم بودن و در کنار هم بودن برای همفکری به ذهن‌ها می‌رسید، حالا خانه‌ها محل بیتوته و استراحت شده وکارکردشان به عنوان پناهگاهی برای رفع خستگی و تامین خوراک جسمانی تنزل پیدا کرده است. این درحالی است که بقای خانواده به ارتباط اعضای زیر سقف خانه بستگی دارد و درحقیقت عمود خیمه خانواده، ارتباط است. در نتیجه می‌توان گفت بسیاری از معضلات امروز جامعه، با تقویت ارتباطات بین اعضای خانواده حل خواهد شد؛ موضوعی که اگر مورد توجه قرار بگیرد می‌تواند به بقای جامعه کمک کند.

دکتر جعفر بای

آسیب‌شناس و استاد دانشگاه