خنجر مقبره توتنخ آمون از شهابسنگ ساخته شده است

بررسی تازه‌ای روی خنجر موجود در مقبره شاه توتنخ آمون انجام شده که نشان داده جنس آن از فلزی مستخرج از یک شهابسنگ است. هاوارد کارتر، باستان‌شناس سال 1925 در مقبره توتنخ آمون، شاه نوجوانی که بیش از 3300 سال پیش به خاک سپرده شده، دو خنجر کشف کرد که یکی از جنس طلا و دیگری از جنس آهن بود. خنجر آهنین که دسته آن از جنس طلا، قبه‌اش از جنس کریستال و غلافش از پوست تزئین شده شغال ساخته شده بود، سال‌ها دست محققان را در حنا گذاشته بود؛ زیرا آهنگری در مصر باستان نادر بوده، اما فلز این خنجر از خوردگی در امان مانده بود. بررسی محققان مصری و ایتالیایی روی این فلز با اشعه ایکس برای تشخیص محتویات تشکیل‌دهنده آن، پرده از مقادیر بالایی نیکل و در عین حال کبالت برداشت که از ماهیت شهابسنگی نشان دارد. آنها این ترکیب را با ترکیبات شهابسنگ‌های یافت شده در شعاع 2000 کیلومتری ساحل دریای سرخ مصر قیاس کردند و توانستند مقادیر مشابهی در یک شهابسنگ پیدا کنند. شهابسنگ مذکور، موسوم به خارگا در 240 کیلومتری اسکندریه، در بندر شهر مرسا مطروح یافت شده است؛ شهری که در قرن چهارم قبل از مسیح در دوران اسکندر کبیر، به آمونیه معروف بود.

بشر از 4000 سال پیش از میلاد مسیح با مس، برنز و طلا کار می‌کرده است، اما آهنگری در دورانی بسیار بعدتر موجودیت یافت. در سال 2013، تعداد 9 قطعه تسبیح سیاه‌شده از گورستانی در نزدیکی رود نیل در مصر شرقی پیدا شد که از طریق کوبش تکه‌های شهابسنگ و نوعی آلیاژ نیکل و آهن ساخته شده بودند. دانه‌های یافت شده قدمتی بسیار بیشتر از فرعون جوان ما دارند که به 3200 سال قبل از مسیح می‌رسد.

در مقاله منتشر شده تیم تحقیقاتی، بر این موضوع تاکید شده که با توجه به دو مورد یافت شده، مصریان باستان، ارزش خاصی برای آهن شهابسنگی در تولید اشیای ظریف تزئینی یا مراسم‌ قائل بودند. همچنین از این یافته‌ها می‌توان دریافت در کل، سنگ‌های فرو افتاده از آسمان نزد مصریان گرانبها تلقی می‌شده‌اند. بر این اساس، یافته‌های جدید معنای تازه‌ای به واژه آهن در مصر باستان می‌بخشند. در نوشته‌های باستانی دیده شده حدود قرن 13 پیش از میلاد مسیح، اصطلاحی با معنای تقریبی «آهن از آسمان افتاده» در زبان مصری جا باز کرده که از آن برای توصیف همه نوع آهن استفاده می‌شد.

گفتنی است برخی باستان‌شناسان در این راستا گمانه‌زنی‌هایی کرده بودند، اما تا کنون و به دلیل نبود اسناد مستدل اینچنینی، از یک فرض فراتر نرفته بود. گفتنی است بعضی از محققان این حوزه معتقدند تعداد دیگری از اشیای درون مقبره توتنخ آمون، مانند جواهرات و خنجرهای کوچک نیز از جنس همان آهن شهابسنگی هستند.

ریرن، از محققان دخیل در این پرونده می‌گوید: مصریان این فلز را به فلزی از آسمان تعبیر می‌کردند که واقعا گویاست، اما بیش از هر چیز این مایه حیرتم شده که توانایی ساخت چنین اشیای ظریف و خوش‌ساخت را با فلزی داشته‌اند که تجربه چندانی در کار با آن نداشته‌اند. به عقیده محققان، وجود این عبارت توصیفی جدید در زبان مصری، دال بر این است که مصری‌ها به نادر بودن این تکه‌های فلز و فروافتادن آنها از آسمان، آن هم در قرن 13 پیش از میلاد واقف بوده‌اند. جویس تیلدسلی، مصرشناس دانشگاه منچستر، در استدلالی مشابه معتقد است حرمت داشتن اشیای آسمانی که به زمین فرو می‌افتادند، نزد مصریان باستان، دور از ذهن نیست. وی به نیچر می‌گوید: آسمان برای مصریان باستان از اهمیت زیادی برخوردار بود. قطعا چیزی که از آسمان فرو می‌افتاد، هدیه‌ای از خدایان تلقی می‌شده است.

مترجم: سیاوش شهبازی - جام‌جم
منبع: گاردین