برای اولین بار، شوروی از حق وتو استفاده کرد
در 16 فوریه 1946 نماینده شوروی در سازمان ملل متحد که با یکی از قطعنامه های شورای امنیت موافق نبود. برای نخستین بار از حق وتو در این شورا استفاده کرد.
در 5تیر 1324 منشور ملل متحد به تصویب 5کشور بزرگ (شوروی ، امریکا، چین ، فرانسه و انگلستان) رسید و پس از تایید اکثریت کشورهایی که قبلا منشور آتلانتیک را امضا کرده بودند، سازمان ملل متحد در دوم آبان 1324رسما به وجود آمد و نخستین اجلاس آن در لندن برگزار شد و از اجلاس دوم به مقر دایمی خود در شهر نیویورک انتقال یافت.
سازمان ملل دارای 6رکن اصلی است لکن در آن ، شورای امنیت از قدرت و اختیارات ویژه ای برخوردار است. برای تشکیلات سازمان ملل متحد الگوی یک شرکت سهامی در نظر گرفته شد که ارکان آن شرکت عبارتند از:
مجمع ، هیات مدیره و مدیرعامل در این سازمان نیز مجمع عمومی در نقش همان مجمع در شرکت های سهامی ظاهر شده و شورای امنیت در حکم هیات مدیره سازمان ملل است و دبیرکل هم مدیرعاملی این شرکت را برعهده دارد.
البته این سازمان با شرکت سهامی فرق هایی نیز دارد از جمله:
1-کشورهای پیروز برای خود حق عضویت دایمی در شورای امنیت قائل شدند و برای سایر کشورها چنین امتیازی را قرار ندادند!
2-برای این که اصطکاک منافع این کشورها موجب بروز درگیری میان آنها نشود، در کنفرانس یالتا قرار گذاشتند حقی به نام وتو را برای خود قائل شوند تا اگر یکی از آنها با قطعنامه یا مصوبه موافقت نداشت ، از تصویب آن جلوگیری کند.
3-به دلیل ساختار خاصی که برای سازمان ملل تعریف شده ، مجمع عمومی آن از قدرت چندانی برخوردار نیست و بیشتر به یک تریبون می ماند که کشورهای عضو سالی یک بار مواضع خود را از طریق آن بیان می کنند.
در زمان جنگ سرد به دلیل اختلافاتی که امریکا و شوروی با یکدیگر داشتند معمولا قطعنامه های کمی امکان صدور می یافت و از حق وتو بیشتر استفاده می شد ولی پس از فروپاشی شوروی و یکدست شدن نسبی شورا تعداد قطعنامه ها و مداخله های نظامی سازمان ملل نیز روبه فزونی گذارده است.
فی المثل سال 1987 قطعنامه 598پیرامون جنگ ایران و عراق صادر شد و عدد 598 تعداد قطعنامه های صادره از سوی شورای امنیت از بدو تاسیس تا آن زمان (یعنی در طول 42سال) را نشان می دهد در حالی که از سال 1987 تاکنون (ظرف 19سال) بیش از 1000 قطعنامه توسط شورا صادر شده است.
عموم کشورهای جهان با حق وتو مخالفند و وجود این حق را برای چند کشور خاص ، نماد حاکمیت قانون جنگل بر جهان می دانند.
با گسترش این مخالفت ها و به دنبال فروپاشی شوروی ، اعضای دایم شورای امنیت تصمیم گرفتند تا تعداد خود را افزایش دهند و بعضی از کشورهای قدرتمند همچون آلمان و ژاپن را نیز به عضویت دایم شورای امنیت بپذیرند تا اساس سازمان ملل براثر مخالفت کشورهای قدرتمند با خطر فروپاشی مواجه نشود.
در حال حاضر مذاکره برای افزایش محدود برخورداران از حق وتو ادامه دارد.
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
پشت پرده اتاقهای دود و طلسـم
