«از جدال کشتیگیران و هنرنمایی چوگانبازان و سوارکاران که بگذریم، مردم ایران تفریحات و سرگرمیهای دیگری نیز دارند، که از آن میان، یکی تماشای رقص بندبازان است روی طناب و همچنین هنرنمایی تردستها و شعبدهبازان. این تردستها و شعبدهبازان مثل بقیه همکاران خود در سراسر دنیا در کار خود بسیار آزموده و ورزیدهاند. بندبازان با پای برهنه روی طنابی که از روی زمین فاصله زیادی دارد راه میروند، عقب میروند، جلو میآیند و میرقصند و بچهای را روی دوش خود مینشانند و در آن حال روی طناب راه میروند و گاهی روی طناب جست و خیز میکنند و از همه عجیبتر وقتی است که یکی از همکاران بندباز از نردبان بالا میرود و دو طشت کوچک به دست او میدهند و او آن دو طشت کوچک را توی همدیگر میگذارد و در میان طشت رویی مینشینند و چند بار میچرخد و به جلو و عقب میرود و سپس با حرکت ماهرانهای بیآنکه به طشتها دست بزند، طشت زیرین و طشت دیگر را به پایین میاندازد.
گروه دیگری هم هستند که از وسط حلقه کوچکی که یک بچه به زحمت میتواند از آن بگذرد و هر طرف آن را کاردها و خنجرهای نوکتیز کار گذاشتهاند، با مهارت میگذرند، چنان که پنداری استخوان ندارند و میتوانند بدن خود را به هر شکل که میخواهند دربیاورند و گاهی یک مشعل را که از هر دو سو روشن است در دست میگیرند و از میان آن حلقههای کوچک میگذرند و هنرنمایی آنها به گذشتن از حلقه محدود نمیشود و گاهی هنرهای دیگر خود را به نمایش میگذارند و از جمله این هنرنماییها آن است که دستها و پاهایشان را از پشت به روی زمین میگذارند و خود را به شکل سکو درمیآورند و در این حال یک خنجر بزرگ و نوکتیز را زیر این سکو قرار میدهند و سپس سندان را روی شکم آنها میگذارند و میلههای فلزی نیمهگداختهای روی این سندان با پتک میکوبند تا میله کاملا گداخته شود و اگر آن مرد کمی جابهجا شود یا تاب نیاورد، به زمین میافتد و خنجر نوک تیز در بدن او فرو میرود.
این دسته هنرنمایی دیگری هم دارند که یکی از آنها به پشت میخوابد و سیبی روی شکم برهنه او میگذارند و یکی از همکاران با ضربه شمشیر سیب را به دو نیم میکند و آن مرد خم به ابرو نمیآورد و آسوده و سالم از جا بلند میشود.
شعبدهبازانی هم هستند که کیسهای را پر از تخممرغ میکنند و در آن را میبندند و به تماشاگران میگویند که روی آن کیسه راه بروند و تخممرغها را خورد کنند و سپس کیسه را از دست تماشاگران میگیرند و در آن را باز میکنند و چند تا جوجه مرغ از آن بیرون میآورند.
تردستها و شعبدهبازان پیش از آنکه هنرنمایی خود را به نمایش بگذارند در وسط میدان برای تماشاگرانی که دور آنها جمع شدهاند با شوخی و مسخرگی درباره هنرنماییهای خود حرف میزنند و از تماشاگران میخواهند که هریک چند سکه به آنها کمک کنند. یکی از همکاران شعبدهبازان کیسه یا کلاهی را میچرخاند و هر کس چند سکهای در آن میاندازد و شعبدهبازان وقتی میبینند که یکی از تماشاگران خود را کنار میکشد و نمیخواهد چیزی بدهد با صدای بلند میگویند: «دشمن علی و تمام مقدسات است کسی که حق ما را ندهند و در برود!» و این جملهها بسیار شیرین و جذاب به زبان میآورند تا به کسی برنخورد.
بعضی از شعبدهبازان هندی هم برای هنرنمایی به اصفهان و شهرهای بزرگ دیگر ایران میآیند و مهارت و قدرت آنها در شعبدهبازی و هنرنمایی از همکاران ایرانیشان بیشتر نیست. اما بعضی از جهانگردان که به ایران میآیند، بهعلت سادگی و زودباوری از هنرهای عجیب و معجزهآسای شعبدهبازان هندی چیزهایی میگویند و مینویسند. برای نمونه، آقای تاورنیه و دیگران نوشتهاند که به چشم خود دیدهاند که این شعبدهبازان هسته درختی را کاشتهاند و بعد از چند ساعت از این هسته؛ درختی پر از گل و شکوفه به وجود آوردهاند که طرز روایت این جهانگردان با ابهام آمیخته است.
با هوشنگ نصیرزاده، وکیل بیرانوند
با تهیهکننده «سفینه نجات» به مناسبت روز جهانی کودک، از ضرورت سرمایهگذاری پایدار در انیمیشن ایران گفتیم