ما برای یاری امام برخاسته ایم

قیام حبیب الله شهبازی علیه حکومت پهلوی از آذر 1341آغاز شد. طبق اسناد ساواک ، ظاهرا وی قبل از شروع قیام به قم سفر کرده و با امام خمینی ره دیداری داشته است.
شهبازی از این زمان در روستای دارنجان (مرکز سنتی منطقه کوهمره سرخی) مستقر شد و با صدور اطلاعیه هایی به طور علنی مخالفت خود را با اقدامات ضد مردمی و ستمگرانه حکومت پهلوی بیان کرد.
حکومت پهلوی نیز با صدور اعلامیه هایی به تبلیغات علیه او پرداخت و برای قتل وی 25هزار تومان جایزه نقدی تعیین کرد.
شهبازی در اوایل دیماه در نامه ای به رئیس ساواک فارس به تبلیغات منفی علیه خود چنین پاسخ داد: «قبل از وقوع این انقلابات ، خوب بود مقامات مسوول به تیمسار اشکان{فرمانده ژاندارمری فارس} نصیحتی فرموده بودند که مامورین ژاندارم را به جان و مال مردم خودمختار نسازد.
معلوم است وقتی که فلان افسر ژاندارم یا فلان ژاندارم برای پر کردن کیسه خود حاضر است همه کار را مرتکب شود، البته مردم هم حس دارند، بالاخره عکس العملی نشان می دهند. پس علل این وقایع همانا اعمال مامورین ژاندارم است... در اعلامیه شماره یک درباره اینجانب بی لطفی هایی شده است...
به نظر من بایستی این قبیل اعلامیه ها درباره فلان قفل ساز یا ملکی دوز که به درجه افسری نائل می شود و در اندک مدتی میلیاردر می شود صادر شود؛ والا اینجانب بعد از یک عمر زحمت دارای یک میلیون تومان قرض بوده و حاصل دسترنجم فعلا مورد چپاول و غارت مامورین ژاندارم است.
پاکروان ها، ¹ که از کیسه خالی این مملکت و این ملت حقوق می گیرند که حافظ مال مردم باشند، اینک خود غارتگر و دزد از آب بیرون می آیند. در اعلامیه شماره دو که به اصطلاح 25هزار تومان جایزه قتل مرا مرحمت می فرمایند، نسبت کشت خشخاش داده شده.
تعجب است چرا مقامات این قدر دروغگو باشند.[؛!]به جای این اقدامات ، خوب است سازمان های اداری مخصوصا تشکیلات ژاندارمری را اصلاح نمایند؛ زیرا روزبه روز با این رفتار مامورین ژاندارم بر ناراضی های مملکت افزوده می شود.
آیا فلان عشایر بدبخت چه گناه دارد که مامورین ژاندارم آنها را شکنجه و عملیات غیرانسانی با آنها عمل شود؛ آن فلان شبان عشایر که آقایان ژاندارم ها برایش پاپوش می سازند و بین عائله با آب گرم آنان را تنقیه می نمایند معلوم است اگر دستش برسد چه عکس العملی نشان می دهد. آیا خبر دارید مامورین ژاندارم و چند نفر دلالان آنها وقتی به احشامی می رسند، چه می کنند؛
طرز مملکت داری غیر از این است. خوب است به داد مردم برسید؛ والا با صدور اعلامیه و نسبت های دروغ به یک فرد وطن پرست نتیجه [ای] عاید نمی گردد.»


مرکزیت مبارزه

در پی استقرار حبیب الله شهبازی در کوهمره و آغاز قیام او، گروههایی از عشایر فارس ، از جمله برخی از سران طوایف قشقایی (مسیح بولوردی ، دشتی گله زن و بلوط جعفرلو) و سران کوهمره پیرامون او گرد آمدند. در اوایل زمستان 1341 جمعیت عشایر مستقر در دارنجان به حدود 3هزار نفر تفنگچی مسلح رسید.
حبیب الله شهبازی در یکی از اعلامیه های خود انگیزه های قیام را چنین بیان داشت و به تبلیغات منفی حکومت پهلوی طی اعلامیه ای پاسخ داد. ²


انعکاس جهانی

به این ترتیب ، حبیب الله شهبازی منطقه پهناوری در جنوب شیراز را تحت تصرف خود درآورد و مانع از برگزاری رفراندوم 6بهمن 1341 (موسوم به انقلاب شاه و ملت) در منطقه فوق شد.
این منطقه تنها نقطه ای در ایران بود که مردم آن به طور دسته جمعی و علنی رفراندم امریکایی شاه را تحریم کردند. در این هنگام خبر قیام در سراسر کشور پخش شده ، در مطبوعات خارجی انعکاس وسیع یافته و علاقه مردم آزاده را برانگیخته بود. در این زمان عشایر کهگیلویه و بویراحمد نیز قیام خود را آغاز کردند.


بمباران عشایر

در اسفند 1341، برای هماهنگ کردن عملیات نیروهای ارتش و ژاندارمری و شهربانی علیه عشایر، به دستور شاه ، سپهبد بهرام آریانا وارد فارس شد و "ستاد فرماندهی عملیات نیروهای جنوب " را تشکیل داد.
با ورود آریانا به فارس ، بمباران وحشیانه کوهمره آغاز شد. خبر بمباران عشایر فارس در سراسر جهان پخش شد و سازمان های سیاسی ضدرژیم آن را محکوم کردند.
سپهبد کریم ورهرام ، استاندار فارس ، با دستپاچگی شایعات بمباران را تکذیب و در مصاحبه ای اعلام کرد: "سرکوبی عده ای دزد قطاع الطریق ، احتیاج به بمباران ندارد." عشایر در برابر بمباران و کشتار مردم بیگناه واکنش نشان دادند و به پاسگاه دادنجان ، در جنوب شرقی کوهمره ، حمله برده و آن را خلع سلاح کردند.
خلع سلاح پاسگاه دادنجان آغاز عملی قیام فارس به شمار می رود. پس از بمباران های گسترده و بی نتیجه ، در نیمه اسفند 1341نیروهای نظامی حکومت پهلوی طرح تهاجم به منظور اشغال منطقه کوهمره را آغاز کردند.
این تهاجم در سحرگاه 17 اسفند، به فرماندهی سرهنگ رضا ناجی ، از طریق "تنگ بلقو" آغاز شد ولی به دلیل مقاومت سخت عشایر ناکام ماند.
نیروهای نظامی پس از تحمل تلفات سنگین ، از جمله یک هواپیما، به شیراز بازگشتند. این واقعه به "جنگ بلقو" معروف است. ناجی بعدها به درجه سرلشکری رسید، در جریان انقلاب ، فرمانداری نظامی اصفهان را به دست گرفت و پس از پیروزی انقلاب به حکم دادگاه انقلاب اسلامی تیرباران شد.
در نیمه دوم فروردین 1342 عشایر قیام کننده در روستای پیربناب (14کیلومتری جنوب شهر شیراز) مستقر شدند. حبیب الله شهبازی نامه ای برای آیت الله حاج شیخ بهائالدین محلاتی و آیت الله شهید سید عبدالحسین دستغیب نوشت و به وسیله شیخ عیسی حسانی برای ایشان ارسال کرد.
او در این نامه استقرار خود در پیربناب (پیربنو) را به اطلاع رسانده و خواستار شده بود که علمای شیراز از درون مساجد قیام را آغاز کنند. وی از بیرون به شهر حمله کرده و شهر شیراز را به تصرف درآورند. آیت الله محلاتی و شهید دستغیب از مرحوم جلال الدین آیت الله زاده (برادر آیت الله محلاتی که دوست قدیمی حبیب الله شهبازی بود) مشورت خواستند.
وی در جلسه حاضر شد، نامه شهبازی را قرائت کرد و با طرح فوق مخالفت نمود. حبیب الله شهبازی در این زمان اعلامیه ای در حمایت از نهضت روحانیت و امام خمینی ره صادر کرد که به طور گسترده در سطح کشور چاپ و منتشر شد.
نسخ متعددی از این اعلامیه ، به شکلهای تایپی و چاپی ، در پرونده های ساواک منحله ، از جمله در پرونده امام خمینی ره ، موجود است.


شکست قوای دولتی

پس از شایع شدن خبر استقرار شهبازی در پیربنو، نیروهای دولتی منطقه فوق را به محاصره درآوردند و در سحرگاه 25فروردین 1342 با حمایت تانک و زره پوش و کماندوهای چترباز حمله را آغاز کردند.
فرماندهی این حمله را نیز سرهنگ ناجی به دست داشت. هواپیماها بشدت به بمباران این منطقه پرداختند و نیروهای کماندو با چتر فرود می آمدند. صدای بمباران و تیراندازی در شهر شیراز بوضوح شنیده می شد.
عشایر قیام کننده پس از نبردی سخت نیروهای نظامی حکومت پهلوی را شکست دادند و به ارتفاعات کوهمره سرخی بازگشتند. جنگ پیر بنو در شیراز انعکاس گسترده داشت.
از جمله مرحوم آیت الله حاج شیخ حسنعلی نجابت ، که از علمای مبارز و عارف شیراز بود، درباره این حادثه شعری سرود.


حربه مکر و فریب

سرانجام ، حکومت پهلوی که کشتار و بمباران و تهاجم نظامی را بی نتیجه دید، به ترفند فریب متوسل شد؛ حربه ای که اکثر قیامهای عشایری تاریخ معاصر ایران با آن به پایان خونباری رسیده است.
آمدورفت ها و مذاکرات آغاز شد و سرانجام حبیب الله شهبازی ، پس از قریب به پنج ماه مبارزه مسلحانه در منطقه کوهستانی ، در فصل پربرف زمستان ، آمادگی خود را برای تسلیم شدن اعلام کرد.
حبیب الله شهبازی در روز یکشنبه 21 اردیبهشت 1342 به همراه سرلشکر همت به شیراز وارد شد و بلافاصله در سلول انفرادی ساواک بازداشت شد.
کیهان و اطلاعات ، روزنامه های اصلی کشور، خبر تسلیم شدن حبیب الله شهبازی را به عنوان مهمترین خبر روز در صفحه اول درج کردند و آن را پایان "غائله فارس" خواندند.


هنگامه پرواز

در 4تیرماه 1342حبیب الله شهبازی به زندان قزل قلعه تهران منتقل و در سلول انفرادی سمت سایه جای داده شد.
او پس از هفت ماه بازجویی و شکنجه در 20بهمن 1342به زندان شیراز انتقال یافت ؛ در تیر 1343در دادگاه ویژه زمان جنگ شیراز، که مختص ماجرای قیام عشایری جنوب تشکیل شده بود، در یک محکمه نمایشی محاکمه و به تیرباران محکوم شد و سرانجام در سحرگاه 13 مهر 1343 در میدان تیر شیراز به شهادت رسید.

مراسم تیرباران شهبازی زیر نظر سپهبد نعمت الله نصیری انجام گرفت. نصیری اندکی بعد، در بهمن 1343، رئیس ساواک شد.
وی شخصیت قوی و مقتدری داشت و از همین روی در زندان هم به او لباس زندان نپوشاندند و به لحاظ نفوذی که داشت ، زمان اعدامش را فاش نکردند و برای جلوگیری از اعترض های مردمی ، روز قبل از اعدام اعلام کردند که "فردا شهبازی آزاد خواهد شد".
طبق اسناد موجود، شهبازی با روحیه ای آرام و قوی خود را برای تیرباران آماده کرد؛ و در روز اعدام ، پس از استحمام و خواندن نماز صبح ، لباس مرتب پوشید و به نصیری گفت: "من خودم می ایستم، لازم نیست مرا به چوبه تیرباران ببندید." نصیری موافقت نکرد.
شهبازی ، سپس ، خواست که چشمانش را نبندند. نصیری موافقت کرد. به این ترتیب ، شهبازی با چشمان باز و لبخند بر لب ، مرگ را پذیرا شد.
تصاویری که پس از انقلاب ، از مراسم تیرباران او به دست آمد گویای شهامت وی در استقبال از مرگ است. او، برادرانش و سایر مبارزان راه آزادی و استقلال ایران اسلامی خون خویش را نثار نهالی کردند که سرانجام 15سال بعد به ثمر نشست و با پیروزی انقلاب اسلامی ، ملت ایران پس از قرنها، طعم شیرین استقلال حقیقی را چشید.

پانوشت ها:
1-منظور سرهنگ ژاندارمری عباس پاکروان (اهل آباده فارس) است که در راس گروهی ژاندارم ، سرکوب مردم منطقه را به دست داشت.
2-متن اعلامیه مزبور در این صفحه جداگانه درج شده است.

از چپ: شهیدان حبیب الله و

عبدالله شهبازی