محققان با ساخت ابزار نوین، شنیدن صدا از طریق اعصاب زبان را امکان‌پذیر کرده‌اند

شنیدن کی بود مانند چشیدن!

لابد با خواندن تیتر با خود می‌گویید درستش این است: شنیدن کی بود مانند دیدن! این گزاره ضرب‌المثلی قدیمی است که بر اثر تجربه طی گذشت سال‌ها به دست آمده است. اگر کمی دقیق تر به این جمله نگاه کنیم، متوجه می‌شویم حقیقتی علمی درون آن نهفته است؛ همواره به نظر می‌رسد حس‌های مختلف می‌توانند تا حدودی نقش دیگری را شبیه‌سازی کنند و به هم نزدیک شوند، اما هیچ‌کدام از حواس پنجگانه انسان نمی‌تواند جایگزین دیگری شود، در واقع حس شنوایی نمی‌تواند جایگزین حس بینایی شود.

کد خبر: ۷۶۵۵۶۶

اکنون دستاوردی علمی که مراحل تحقیقاتی خود را سپری می‌کند این باور مرسوم را به چالش کشیده است. محققان دانشگاه ایالتی کلرادو آمریکا روشی را ابداع کرده‌اند که با آن می‌توان از طریق زبان صداها را درک کرد و از حس چشایی به عنوان گیرنده حس شنوایی برای مغز استفاده کرد. هدف از اختراع این روش یافتن راهی کارآمد برای کمک به افراد ناشنوا عنوان شده است. اکنون روشی مثل کار گذاشتن تقویت‌کننده صوتی در قسمت حلزونی گوش یکی از موثرترین روش‌ها برای بازگرداندن حس شنوایی به ناشنوایان است. در این روش که کاشت حلزونی نام دارد، ابزاری الکترونیکی با جراحی در گوش داخلی قرار داده می‌شود و احساس شنیدن را به واسطه تحریک عصب شنوایی به فرد ناشنوا القا می‌کند.

استفاده از کاشت حلزونی هزینه بسیار بالایی دارد. در عملکرد شنوایی کاربران این پروتز اختلاف‌هایی دیده می‌شود و البته علم خود را هیچ‌گاه محدود نمی‌کند و همیشه به دنبال یافتن روش‌های بهتر است. اکنون این دانشمندان برای یافتن جایگزینی بهتر و کمک به ناشنوایان متوسل به زبان شده‌ و راهکاری عجیب ابداع کرده‌اند که شاید هیچ‌گاه به ذهن‌ کسی خطور نکرده باشد. این محققان یک گوشی مجهز به میکروفن ساخته‌اند که روی گوش فرد قرار می‌گیرد و توسط بلوتوث با وسیله جانبی خود که یک گیره هوشمند است ارتباط برقرار می‌کند. وسیله جانبی که از آن نام بردیم یک مدار الکتریکی است که همچون گیره به زبان می‌چسبد، سطح آن را فرا می‌گیرد و اصواتی را که از گوشی دریافت کرده باز برنامه‌نویسی می‌کند و به عصب‌های روی زبان القا می‌کند و مغز با شبیه‌سازی که انجام می‌دهد صدا را به جای گوش از زبان درک می‌کند. این پروسه با تحریک اعصاب و شبیه‌سازی مغز انجام می‌شود و این‌گونه نیست که برای مثال مجرایی بین زبان و گوش در بدن انسان وجود داشته باشد.

در این روش میکروفن گوشی، صدا را از محیط پیرامون دریافت و با پردازنده‌ای که دارد اصوات دریافتی را آنالیز کرده و آنها را به شکل موج‌های پیچیده و مجزایی تبدیل می‌کند که هر کدام یک واژه و صدا را ترسیم می‌کند. سپس شکل موج‌ها از طریق بلوتوث به گیره هوشمند که برای تحریک زبان ساخته شده ارسال می‌شود و توسط تعدادی الکترود که روی گیره کار گذاشته شده عصب‌های مربوط به لمس که در زبان وجود دارد تحریک می‌شود. به این دلیل از زبان برای این روش استفاده شده که این عضو حساسیت بالایی در تمیز و تشخیص لمس در نقاط مختلف خود را دارد؛ مثل نوک انگشتان که می‌تواند برجستگی‌های خط بریل را درک کند.

بیمار برای استفاده از این روش باید تمرین‌های زیادی انجام دهد تا مهارت و قدرت مغز در تشخیص لغات مختلف افزایش پیدا کند. محققان این پروژه دستاورد خود را با خط بریل مقایسه می‌کنند که شخص نابینا می‌تواند پس از مدتی تمرین به آن مسلط شود و بلادرنگ متوجه شود هر کدام از برجستگی‌های روی کاغذ مربوط به کدام واژه است. در این روش هم پس از مدتی تمرین الگوهای مختلف شکل گرفته از طریق امواج روی زبان که هر کدام دلالت بر لغتی خاص دارد در ناخودآگاه مغز ثبت می‌شود و نیازی به فکر کردن برای درک صدا نیست. در واقع در این روش اطلاعات به‌جای نمادهای فیزیکی با صدا منتقل می‌شود.

این روش بسیار مناسب کسانی است که کاملا ناشنوا نیستند و کم شنوا محسوب می‌شوند. به این ترتیب صداهای ضعیفی را که این افراد قادر به تشخیص آن هستند می‌توان تقویت کرد. این وسیله فقط با پنج ولت انرژی کار می‌کند و جریان الکتریکی به زبان وارد نمی‌کند. افرادی که این روش را آزمایش کرده‌اند، گفته‌اند حسی شبیه به وجود کف نوشابه یا آب نبات از این گیره روی زبان‌شان به آنها دست داده است.

اکنون این وسیله در مرحله آزمایشگاهی به سر می‌برد و تا تکمیل آن و پیدا کردن ظاهری جمع و جور که هیچ‌گونه سیمی به آن متصل نباشد که بتواند درون دهان هر شخصی به آسانی قرار بگیرد جای کار دارد. در مقایسه با کاشت حلزونی، قیمت این گیره و گوشی آن بسیار پایین‌تر است. ضمن این‌که نیازی به عمل جراحی برای کار گذاشتن ندارد. تیم محقق این روش کاربردهایی مثل انتقال حس لامسه و ترجمه همزمان را برای آن در سر دارند. برای مثال پروتز دست مصنوعی با حسگرهای لمسی به جای دست قطع شده فرد گذاشته می‌شود و هر بار که شخص چیزی را لمس می‌کند احساس آن (همچون صدا) با تحریک زبان به این عضو منتقل می‌شود. به گفته این دانشمندان، مغز به سرعت حس‌های دریافتی را با یکدیگر جایگزین می‌کند، طوری که قادر است صدا را از عضوی که وظیفه درک حس چشایی دارد دریافت کند. بنابراین دور از ذهن نیست روزی بیاید که با زبان خود حس لامسه را نیز درک کنیم!