کیهان شناس ایرانی و سنجش شکوه کائنات

با کشف دورترین کهکشان عالم توسط گروهی بین المللی از دانشمندان به رهبری دکتر بهرام مبشر ، کیهان شناس ایرانی ، چالشی جدی در نظریات کیهان شناسی به وقوع پیوست.

کد خبر: ۷۶۲۰۷

این خبر کوتاهی بود که چند ماه پیش از سوی روزنامه جام جم انتشار یافت و ضمن گفتگویی با کاشف این کهکشان ابعاد آن مورد بررسی قرار گرفت . این خبر صبح دیروز با گذراندن مراحل دشوار تایید علمی و بررسی های رسانه ای از سوی ناسا ، آژانس فضایی اروپا و موسسه علوم تلسکوپ فضایی هابل بطور رسمی انتشار یافت تا جهانیان با یکی از چالش برانگیزترین کشفیات اخیر عرصه کیهان شناسی آشنا شوند.در حاشیه این خبر اما چند نکته وجود دارد که شاید به اندازه متن آن دارای ارزش توجه است : نخست ماهیت این یافته نوین است . به نظر دانشمندان حدود 14 میلیارد سال از انفجار بزرگ می گذرد و تمامی کهکشان ها و ستاره های آنان طی فرآیندی که از 14 میلیارد سال پیش آغاز شده است ، به وجود آمده اند. نظرات رایج در این باره اشاره دارد که ابتدا تجمع کوچکی از ستاره ها شکل گرفت و کم کم کهکشان های بزرگتر از ترکیب کهکشان های کوچک به وجود آمدند. اما بررسی اخیر که روی یکی از تصاویر معروف هابل به نام تصویر فراژرف هابل (UDF) انجام شد، نشان داد جایی که حدود 13.5 میلیارد سال نوری با امروز ما فاصله دارد کهکشان عظیمی وجود دارد که بنابر نظرات فعلی نباید آنجا باشد و این یعنی ضرورت بازنگری در بسیاری از قوانین تحول کهکشان ها و افقی جدید در عرصه شناخت بشر از گیتی .در کنار اهمیت علمی این خبر حضور یک دانشمند ایرانی در راس پژوهشی جهانی نشان از توانمندی انسان ایرانی در عصر حاضر و قابلیت های اوست . دکتر مبشر یکی از اعضای جامعه بزرگ ایرانیان اندیشمند ساکن خارج از کشور است که همانند بسیاری دیگر از آنها علاقه خاصی به رشد علم در ایران دارد. حضور او در برنامه های تلویزیونی ایران در هنگام سفرهای خانوادگی به ایران و پاسخگویی سریع او به رسانه های ملی نشانه ای از علاقه ای است که او به ترویج علم در ایران دارد. این ویژگی برجسته در بین دیگر صاحبان خرد ایرانی در سراسر جهان نیز دیده می شود ، به عنوان نمونه دکتر فیروز نادری ، معاون عالی تحقیقات استراتژیک JPL در ناسا و مدیر تحقیقات مریخ را به یاد آورید در حالی که فهرستی از خبرنگاران رسانه های معتبر در انتظار گفتگو با او هستند ، به هیچ یک از درخواست هایی که از ایران برایش می رسید ، پاسخ منفی نمی داد. اگر بستری فراهم شود تا از علاقه این افراد در گسترش دانش در کشور استفاده گردد ، مسلما شاهد شکوفایی یکباره و حرکتی جهش وار در عرصه های علمی روز جهان خواهیم بود.نکته دیگر کار رسانه ای است که درخصوص این خبر صورت گرفت : این کشف حدود 1.5 سال پیش رخ داد و چندین ماه پیش بواسطه ارتباط رسانه های ایران با کاشف این خبر ، برای اولین بار در جهان از طریق «جام جم» و سایر رسانه ها منتشر شد اما ناسا و آژانس های خارجی برای اعلام آن تا این حد تعلل کردند. علت این امر تنبلی یا ساده انگاری نیست بلکه توجهی است که برای انتشار یک خبر در زمینه های گوناگون صورت می گیرد. آنها شرایط دنیای دانش را می سنجند تا در بهترین زمان و با بهترین تاثیرگذاری و بهترین شیوه و کمترین مخالفت ممکن ، خبر را منتشر کنند.و سرانجام مهمترین حاشیه این خبر آن است که انسان به جایی رسیده که می تواند از راه دانش ، شکوه کائنات را بسنجد. دکتر مبشر خود در این باره معتقد است : مهمترین یافته ما در آن است که پس از هزاران سال می توانیم به سوالاتی که زمانی دراز و برای چندین هزار سال ذهن بشر و فیلسوفان جهان را به خود مشغول کرده بود ، پاسخی علمی پیدا کنیم و این امر باعث می شود تا شکوه جهان و خلقت بی همتای آن و کوچکی خود در برابر این مخلوق بزرگ را بهتر درک کنیم . شاید یکی از مهمترین دستاوردهای دانش نیز همین باشد که انسان را به جای آن که به خود غره کند ، به تفکر وادارد و جایگاه خود را در این میانه بسنجد. اینک دوبیتی معروف ابن سینا معنی تازه تری پیدا کرده است:
دل گرچه در این وادیه بسیار شتافت
یک موی ندانست ولی موی شکافت
وندر دل من هزار خورشید بتافت
وآخر به کمال ذره ای راه نیافت