موج بیسابقه حضور دانشجویان چینی در آمریکا
در جریان اجلاس سران اپک که نوامبر امسال در پکن برگزار شد دو سند و به عبارتی تفاهمنامه راهبردی به امضای باراک اوباما، رئیسجمهور آمریکا و همتای چینیاش یعنی شی جین پنگ رسید. اما مطبوعات و رسانههای جهان تنها به یک سند که در رابطه با حفظ محیطزیست است توجه نشان دادند و دومین تفاهمنامه دوجانبه چندان توجهی را جلب نکرد. این تفاهمنامه در واقع قراردادی برای تسهیل سفر اتباع دو کشور است و پکن تا امروز با هیچ کشور دیگری چنین تفاهمنامهای منعقد نکرده است.
هر دو طرف متعهد شدهاند روادیدهای صادره بازرگانان و گردشگران تا ده سال و برای دانشآموزان و دانشجویان تا پنج سال از اعتبار برخوردار باشد. اوباما از 1.8 میلیون سفری که هر ساله از چین به آمریکا صورت میگیرد گفت و اذعان کرد دیگر نمیتوان به صورت گذشته این تعداد مسافر را مدیریت کرد. واشنگتن در واقع با تحول در امر روادید از تغییر و تحولات نامحسوس در چین حمایت میکند. به باور آمریکا یک تغییر نامحسوس میتواند به افزایش سرمایهگذاریهای چین در سراسر جهان بینجامد و افزون بر آن به گفته روپرت هوگورف، کارشناس امور توسعه در شانگهای «از جمله این تحولات موج بیسابقه حضور دانشجویان چینی در آمریکا و دیگر کشورهاست.»
روزبهروز بر شمار دانشآموزان حدودا شانزده ساله خانوادههای ثروتمند و صاحبان صنایع چین در مدارس شبانهروزی و سپس در دانشگاههای خارج افزوده میشود. این خانوادهها ظاهرا ترجیح میدهند فرزندانشان در کشورهای انگلیسی زبان و بویژه در آمریکا تحصیل کنند. و این دومین موج دانشجویان چینی در خارج از این کشور بهشمار میآید.
اولین موج بزرگ از این دست بلافاصله پس از گشایشهای سیاسی چین در سال 1978 اتفاق افتاد. در آن زمان پکن تصمیم داشت از انقلاب فرهنگی گذر کرده و از آن انزوای خود خواسته خارج شود، اما موج جدید بیتردید یکی از پیامدهای جهانیسازی است. سرمایهگذاران چینی پس از سالها جستجوی نامحسوس در بازارهای بینالمللی اینک سرمایهگذاریهای خود را آغاز کردهاند و از سال آینده سرمایهگذاری در خارج از چین ابعاد گستردهتری میگیرد. به گفته هوگورف الیت جدید چین اکنون در نظر دارد شرایط را برای سرمایهگذاری در خارج آمادهتر کند و به همین دلیل و در همین راستاست که این الیت فرزندان خود را برای تحصیل و آموزش به خارج از کشور میفرستد.
افزایش چشمگیر دانشجویان چینی در خارج همزمان به علت نارضایتی ثروتمندان این کشور از نظام بشدت ایدئولوژیک مدارس عالی نیز است. به عقیده آنها دانش و آگاهیهای آن هفت میلیون فارغالتحصیلی که هر ساله از این دانشگاهها بیرون میآیند با مقتضیات یک جامعه و اقتصاد مدرن همخوانی ندارد.
تا سال 2009 شمار زیادی از دانشگاهیان چین برای فرصتهای مطالعاتی و ادامه تحصیل به خارج و غالبا به آمریکا میرفتند. شمار دانشجویان چینی مشغول به تحصیل در آمریکا تا سال 2008 کمتر از یکصد هزار نفر بود، اما امروز یعنی بعد از پنج سال این تعداد سه برابر شده و 90 درصد آنان خود هزینههایشان را تامین میکنند.
دانشآموزان شانزده ساله چینی غالبا به مدارس شبانهروزی میروند و تا اتمام تحصیلات هشت سال را در آمریکا میگذرانند و شمار این دانشآموزان نیز دو برابر شده است. همزمان تقاضا برای گذراندن دورههای تابستانی بینالمللی برای دانشآموزان سیزده تا هفده ساله چینی در خارج نیز رشد چشمگیری داشته است. البته از شمار واقعی این افراد اطلاعی در دست نیست، اما بر پایه اعلام وزارت آموزش چین از سال 1978 تا 2013 نزدیک به 3.06 میلیون چینی برای تحصیل به خارج از کشور رفته و شمار این عده تنها در سال تحصیلی 2013 نزدیک به 414 هزار نفر بوده است. از میان این عده 236 هزار نفر در مدارس و دانشگاههای ویژه آمریکا مشغول به تحصیل هستند. طبق برآوردهای موجود، شمار دانشجویان چینی مشغول به تحصیل در کشورهای مختلف جهان در سال 2014 به 460 هزار افزایش یافته و در سال 2015 به بیش از نیم میلیون نفر خواهد رسید.
به گفته مقامات آمریکا ، در حال حاضر یک سوم دانشجویان خارجی این کشور را اتباع چین تشکیل میدهند. انگلیس دومین مقصد دانشجویان چینی به شمار میرود و با 135 هزار دانشجوی چینی مقام اول را در اروپا دارد. در آلمان نیز بیش از 30 هزار دانشجوی چینی به تحصیل مشغولند.
به عقیده هوگورف، این تحول جدید بر جهانی شدن اقتصاد و جامعه چین نیز تاثیر میگذارد: «زمانی که اوباما در هاروارد تحصیل میکرد حتی یک همکلاسی چینی هم نداشت. اما 20سال دیگر بعضی از چینیها میتوانند بگویند که زمانی همکلاسی رئیسجمهور آینده آمریکا یا نخستوزیر انگلیس بودهاند.» امید به همزیستی نسل آینده چین با الیت بینالمللی از جمله دلایلی است که الیت چین و 80 درصد از ثروتمندان این کشور را به اعزام فرزندان خود به خارج ترغیب میکند.
بر پایه آمارهای موجود ، در حال حاضر بزرگترین جمعیت دانشجویان غیربومی در دنیا متعلق به اتباع چین است. زمانی ثروتمندان ژاپن در اعزام فرزندان خود به خارج رکورددار بودند، اما امروز سهم ژاپنیها در این عرصه کمتر از یک درصد و فرانسویها 5 و در آلمان زیر 10 درصد است.
تحصیل دانشجویان چینی در خارج آثار زیادی بر سرمایهگذاریهای والدین آنان نیز دارد. بر پایه یکی از نظرسنجیهای صورت گرفته مساله سرمایهگذاری یکی از انگیزههای این خانوادههاست و آنها عقیده دارند که با پخش کردن سرمایههای خود در داخل و خارج میتوانند از پیامدهای احتمالی تحولات و توسعه چین در امان بمانند. طبق این نظرسنجی اکثر پرسششوندگان انگیزه فرستادن فرزندان خود به خارج را دریافت مجوز اقامت و تسهیل سرمایهگذاریهای آینده اعلام کردهاند. ثروتمندان چینی پس از آمریکا کشورهای سوئیس و سنگاپور را برای ادامه تحصیل فرزندان خود ترجیح میدهند. اما اروپا نیز جایگاه خاصی در تصمیمگیری این ثروتمندان دارد و روزبهروز بر شمار دانشآموزان و دانشجویان چینی در کشورهای مختلف اروپایی افزوده میشود. جالب آنکه برخی از پرسش شوندگان دلیل تمایل خود به ادامه تحصیل فرزندانشان در کشور آلمان را «کاریزمای آنگلا مرکل» اعلام کردهاند.
دیولت / مترجم: محمدعلی فیروزآبادی
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
پشت پرده اتاقهای دود و طلسـم
