دروغگویی‌های مکتوب

محققان براساس تحقیقات انجام شده متوجه شدند هر فردی به طور متوسط در روز دو بار دروغ می‌گوید، اما اگر قرار باشد به نتیجه این تحقیقات که مدعی است مردم به طور متوسط روزانه فقط دو بار دروغ می‌گویند اعتماد کنیم پس باید گفت دروغگویی خیلی کم رخ می‌دهد.

ارزیابی دقیق از میزان دروغگویی مردم بسیار مشکل است. گاهی اوقات در برخی از تحقیقات مربوط به دروغ و فریبکاری از مردم پرسیده می‌شود که در طول روز چه دروغ‌هایی گفته‌اند، اما باید گفت برای به یاد آوردن جزئیات مکالمه‌ها نمی‌توان به حافظه اعتماد کرد.

از طرفی گاهی اوقات شرایطی به وجود می‌آید که افراد می‌توانند از آن برای بهتر دروغ گفتن استفاده کنند. ما اکنون با ابداع فناوری‌های جدید ارتباطی مانند ایمیل و پیغام‌های متنی می‌توانیم بدون نگرانی از اشاره‌های غیرکلامی که هنگام دروغگویی رودررو ما را لو می‌دهد، خلاص شویم و راحت‌تر و بی‌دردسرتر دروغ بگوییم. در یک پژوهش از 164 دانشجو خواسته شد پیغام‌های متنی اخیرشان را که به دو نفر ارسال کرده بودند، نشان دهند و پس از بررسی‌ها مشخص شد 11 درصد پیغام‌های ارسال شده دروغ بود در حالی که 23 درصد از دانشجویان گفتند که هرگز پیام دروغ برای کسی نفرستاده‌اند. میان دروغگوها، عده‌ای هرازگاهی دروغ می‌گفتند، اما برخی دیگر ـ دقیق‌تر بگوییم پنج نفر ـ دروغگوهایی حرفه‌ای بودند، زیرا تقریبا نیمی از پیام‌هایشان دروغ بود.

اما افراد معمولا درباره چه موضوع‌هایی دروغ می‌گویند؟ محققان معتقدند پیام‌های متنی به علت این که بیشتر در ارتباط با هماهنگ کردن برنامه‌های اجتماعی است، ممکن است دروغ‌هایی را موجب شود که به آن «دروغ باتلر» می‌گویند.

این نوع دروغ، نوعی فریبکاری است که در مذاکرات و تعاملات اجتماعی به کار می‌رود. مثلا فردی که دیر به جایی رسیده، ممکن است بگوید در ترافیک گیر کرده بوده یا با این که زود از خانه بیرون آمده، اما با مشکلی مواجه شده است. یا مردی به همسرش پیامک بزند که هنوز در اداره مشغول کار کردن است، اما با همکاران یا دوستان خود به مکانی تفریحی رفته و خوش می‌گذراند. در واقع دانشجویانی که در این تحقیق شرکت کرده بودند، معتقد بودند در شرایط مشابه اگر به جای ارسال پیامک، با دیگران رودررو قرار گیرند یا تلفنی صحبت کنند احتمال این که دروغ بگویند بسیار کم خواهد شد. البته پیامک‌های متنی نیز می‌تواند نوشته‌ای را ثبت کند که بعد‌ها علیه نویسنده به کار آید، بنابراین این گونه آشکارا دروغ گفتن بسیار خطرناک است. اگر شوهری به زنش بگوید سرکار است، اما حقیقت این نباشد و با دوستان خود مثلا به یک مکان تفریحی رفته باشد و بعد آشنایی او را در آنجا ببیند و خبرش را به خانه مرد برساند، دروغ او آشکار خواهد شد. بنابراین دروغ‌هایی که به صورت پیام‌های متنی گفته می‌شود معمولا مبهم و اغراق شده است یا حذفیاتی دارد و کاملا صریح و آشکار نیست.

مثلا اگر 20 دقیقه دیرتر از خانه بیرون آمده باشید، ممکن است بگویید ده دقیقه. یا به همسرتان بگویید به یک ماموریت کاری رفته‌اید، اما فراموش کرده‌اید یادآوری کنید که در این ماموریت ممکن است همراه با همکارانتان به کمی تفریح هم بپردازید. در واقع براساس این تحقیقات مشخص شد دروغ‌های متنی معمولا ظریف‌تر از دروغ‌های تلفنی یا رودررو است.

این نتایج نشان می‌دهد علاوه بر این که ما در پیام‌های متنی‌مان راحت‌تر دروغ می‌گوییم، در الگوهای ارتباطی روزمره‌مان نیز به دلایلی دروغ می‌گوییم، اما از آنجا‌ که دروغگویی‌مان در حد متوسط است پس تعداد کسانی که بسیار دروغ بگویند کم خواهد بود.

این تحقیق نشان می‌دهد اگر کسی به طور مداوم رفتار ما را با ارسال پیام‌های متنی تحت کنترل بگیرد، کمتر با صداقت ما مواجه می‌شود.

Psychologytoday / مترجم: نادیا زکالوند