غلبه نگاه کمیسیونی بر کارکرد فراکسیونی

فرآیند تشکیل نهمین کابینه دولت جمهوری اسلامی ایران ، همچون فرآیند انتخاب ششمین رئیس جمهور، با تفاوت و شگفتی همراه بود.

کد خبر: ۷۳۵۸۴

اولین تفاوت ، ترکیب کابینه معرفی شده به مجلس بود ، غایبان بزرگ این ترکیب نامهای آشنا و چهره های شناخته شده بودند. آشناترین چهره این ترکیب ، سعیدی کیا وزیر سابق وزارتخانه های جهاد سازندگی و راه و ترابری بود و به غیر از او ، مدیران عالی اجرایی کشور ، از بین کسانی انتخاب شده بودند که سابقه وزارت در 25 سال اخیر را نداشتند. این ترکیب اما با شعارهای احمدی نژاد همگرا بود. احمدی نژاد تشکیل دولتی تحول خواه و اسلامی را نوید داده بود. رئیس جمهور معتقد است اگرچه در ربع قرن اخیر نظام جمهوری اسلامی داشته ایم اما در درون این نظام حکومت اسلامی هنوز تشکیل نشده است . با توجه به این شعارها ، ورود چهره های جدید به کابینه نهم قابل انتظار بود. احمدی نژاد در آخرین دفاع خود از کابینه معرفی شده این کابینه را هماهنگ ، برخاسته از متن جامعه و حضور پیران و جوانان در کنار یکدیگر توصیف کرد. اما واکنش مجلس به کابینه معرفی شده از چند جهت قابل تامل است : به طور طبیعی و همچنان که در دوره های قبلی شاهد بودیم انتظار می رفت فراکسیون اکثریت مجلس ، موضعی هماهنگ برای رای اعتماد به همه افراد معرفی شده توسط رئیس جمهور اتخاذ کند. این انتظار بیش از هر چیز به دلیل همگرایی فراکسیون اصولگرایان با احمدی نژاد به وجود آمده بود اما در حالی که هیچ یک از اعضای فراکسیون اقلیت در مخالفت با وزرای پیشنهادی سخن نگفتند ، جدی ترین مخالفت ها و تندترین انتقادها نسبت به برنامه های رئیس جمهور از جانب چهره های شاخص فراکسیون اکثریت مطرح شد. در این میان سخنان عماد افروغ به عنوان مخالف برنامه های فرهنگی کابینه و مخالف وزرای پیشنهادی علوم ، تحقیقات و فناوری و وزیر کشور ، از وی چهره ای منتقد دولت در مجلس ساخت . نکته دیگر این که جلسات فراکسیون اصولگرایان برای هماهنگی و تصمیم گیری جهت رای اعتماد به وزرای پیشنهادی یا بدون نتیجه بود و یا به دلیل اختلاف نظر ، اصلا تشکیل نشد. مجمع عمومی فراکسیون اصولگرایان با موضوع بررسی رای اعتماد به کابینه پیشنهادی رئیس جمهور ، هیچ تصمیم جمعی برای نحوه رای دادن نمایندگان طیف اکثریت نگرفته بود. می توان گفت نگرشها و دیدگاه های حزبی و سیاسی برای رای دادن به اعضای کابینه در مجلس هفتم نسبت به دوره های گذشته ، تاثیر کمتری داشت و بر عکس نقش کمیسیون های تخصصی برای رای اعتماد به وزرای پیشنهادی پررنگتر بود. غلبه نگاه کمیسیونی بر نگاه فراکسیونی در نحوه رای اعتماد مجلس هفتم به وزرای پیشنهادی وقتی ثابت می شود که بدانیم 4 وزیری که از مجلس رای اعتماد نگرفتند از کمیسیون های تخصصی مربوط به خود نیز نتوانستند رای اعتماد بگیرند. در آخرین جلسه علنی مجلس ، نمایندگان با تصمیم های پیش ساخته ، رای خود را در گلدان های مجلس نریختند بلکه نحوه دفاع وزرای پیشنهادی از برنامه های خود ، رای آنان را تعیین کرد. شاید وزرای پیشنهادی اگر می توانستند کمیسیون های تخصصی را قانع کنند و در تشریح برنامه های خود موفق تر بودند ، رای اعتماد می گرفتند. مهمترین نتیجه رای اعتماد مجلس به کابینه پیشنهادی احمدی نژاد ، ترسیم رابطه مجلس با دولت در وضعیتی است که هر دو از یک مشرب سیاسی و فکری برخوردار هستند. این نحوه رفتار بر فرضیه جناح رقیب مبنی بر یکدست سازی حاکمیت خط بطلان کشید. فراکسیون اقلیت در مجلس اگرچه به صورت مخالف منفعل نقش ایفا کرد اما فراکسیون اکثریت ، هم مخالف فعال و هم موافق فعال بود.