تولد 4 فرزند جدید در رشته زبان و ادبیات فارسی

تاکنون در همه دانشگاه‌های کشور دانشکده‌های ادبیات، زیرنظر دانشکده‌های دیگر اداره می‌شده است. مثلا در دانشگاه تهران، دانشکده ادبیات در کنار علوم انسانی تعریف شده و یا در دانشگاه علامه طباطبایی دانشکده ادبیات در کنار دانشکده زبان‌های خارجی قرار دارد. این در حالی است که یکی از شروط استقلال دانشکده‌ها، ایجاد حداقل سه رشته در مقطع دکتراست.

منوچهر اکبری، عضو هیات علمی دانشگاه و رئیس سابق دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران که اکنون ریاست بنیاد دانشنامه‌نویسی ایران را برعهده دارد در این باره به جام‌جم گفت: همین که بعد از چند سال هنوز این بحث مطرح است که زبان و ادبیات فارسی دانشکده‌ای مستقل داشته باشد، دلیلی بر اهمیت موضوع است. این‌که دانشکده ادبیات در دانشگاه تهران باید تفکیک شود، علتش این است که معمولا افراد در ایران مجموعه‌ای را اداره می‌کنند و نه سیستم. معمولا طی دوره‌های قبل افرادی بوده‌اند که علاقه چندانی به ادبیات نشان نداده‌اند.

اکبری ادامه داد: امسال مهرماه تک رشته ادبیات محض، به چهار رشته گسترش یافته و دانشگاه تهران در چهار گرایش دکتری می‌دهد. همین چهار گرایش می‌تواند زمینه استقلال دانشکده ادبیات را فراهم کند. چون در قوانین استقلال دانشکده داریم که باید حداقل سه رشته مستقل داشته باشد تا بتواند تقاضای استقلال کند.

او ادبیات محض، ادبیات حماسی، ادبیات عرفانی و ادبیات غنایی را به عنوان چهار رشته‌ای نام برد که از مهر امسال دانشجو پذیرفته‌اند.

اکبری افزود: از نظر من ایجاد این دانشکده ضرورت بلامنازع است. چون اگر ما در جهان از یک رشته حرف بزنیم و بگوییم معتبرترین مدرک جهان را صادر می‌کنیم، فقط رشته ادبیات فارسی است. همه اقرار می‌کنند که این مدرک معتبر و بین‌المللی باید از طریق ایران و دانشگاه تهران صادر شود.

اکبری تأکید کرد: البته تقاضای دایر کردن ادبیات دفاع مقدس را هم ارائه کردیم که امیدواریم سال آینده با تصویب این رشته در مقطع دکتری، گرایش‌های دانشکده ادبیات به پنج گرایش افزایش پیدا کند.

این استاد دانشگاه با بیان این‌که تصویب این رشته در گرو تصمیم شورای برنامه‌ریزی است که متاسفانه رشته‌های دکتری را در سه رشته محدود و خلاصه کرده‌اند، گفت: ضمن کمال ارادت به آنها باید بگویم این هیچ مبنایی ندارد. به چه دلیل کسی که مدرک فوق‌لیسانس دفاع مقدس دارد، باید در مقطع دکتری یا ادبیات عرفانی بخواند یا غنایی یا حماسی؟ شاید بگویند دفاع مقدس یعنی حماسه، اما من می‌گویم یک درصد کمی از آن یعنی حماسه. ضمن این‌که جنس این حماسه با آن حماسه‌های کهن ادبیات ما متفاوت است. ان‌شاءالله این موضوع جا می‌افتد و دوستان مجوزش را می‌دهند. من صرفا به عنوان یک فرد از دل آن دانشکده پیشنهاد می‌دهم و مسئولش عزیز دیگری است. ضمن این‌که غنی‌ترین کتابخانه ادبیات دفاع مقدس را در دوره‌ای که آنجا مسئولیت داشتم، راه‌اندازی کردیم.

منوچهر اکبری در پاسخ به این پرسش که آیا استقلال دانشکده ادبیات دانشگاه تهران می‌تواند الگوی دیگر دانشگاه‌های کشور باشد، گفت: هر حرکتی در دانشگاه تهران صورت بگیرد خود به خود می‌تواند سرمشق دانشگاه‌های دیگر باشد. منتها دانشگاه‌های دیگر بسته به زورشان که رئیس و معاونانش بخواهند و فضا و امکانات لازم را در اختیار داشته باشند، می‌توانند عمل کنند. دانشکده شدن برای دانشگاه بار دارد. اگر دانشگاه تهران زیر این بار برود من معتقدم سرمشق و الگو خواهد شد.

او که سابقه دبیری جایزه کتاب سال را نیز عهده‌دار است، عنوان کرد: در دانشگاه‌های موفق دنیا حتی بنا به ضرورت، رشته‌ای را برای چند دوره محدود راه‌اندازی می‌کنند و وقتی فارغ‌التحصیلان آن رشته توانستند فضای نیاز جامعه را پر کنند آن رشته تعطیل می‌شود. لزومی هم ندارد تا قیامت ادامه داشته باشد. ما در برخی رشته‌ها می‌دانیم با تراکم فارغ‌التحصیل مواجهیم، اما باز هم دانشجو جذب می‌کنیم. به مردم مدرک می‌دهیم در حالی که بازار کار اشباع شده است. من معتقد نیستم همه دانشکده‌های ادبیات کشور مستقل شوند. اما چند دانشگاه بسته به ضرورت و امکانات می‌توانند چنین شوند.

اکبری درباره بازار کار برای فارغ‌التحصیلان ادبیات نیز گفت: متاسفانه ما در این زمینه با مشکل مواجه هستیم. در رشته‌های مهندسی فارغ‌التحصیل حتی اگر بازار کار هم نداشته باشد در نهایت می‌رود یک کارگاه کار یاد می‌گیرد و کارش را با آموخته‌های علمی تطبیق می‌دهد. اما در رشته ادبیات 118 واحد ادبیات در مقطع کارشناسی به دانشجو یاد می‌دهیم و از هر چمن گلی. در نهایت فارغ‌التحصیل این رشته نه ویراستار حرفه‌ای می‌شود، نه داستان‌نویس و نه شاعر.

رئیس سابق دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران افزود: در خارج، یک پاورقی‌نویس مجلات زندگی‌اش را می‌گرداند. ما می‌توانستیم در دانشکده‌های ادبیات، آدم‌هایی تربیت کنیم که گویندگان رادیو و تلویزیون باشند. متناسب‌ترین فرد برای این شغل‌ها، ادبیاتی‌ها هستند. اگر برای مجری‌گری مراسم هم بخواهیم فردی را انتخاب کنیم مناسب‌ترین گزینه ادبیاتی‌ها هستند. ولی ما چنین نکردیم.

در همین رابطه علی آبان، سخنگوی جشنواره شعر فجر و عضو هیات علمی دانشگاه نیز در این باره گفت: شخصا با تخصصی شدن ادبیات موافقم، هرچند که دانشجویان یا کسانی که تخصص در ادبیات می‌گیرند، از جوانب دیگر ادبیات محروم می‌مانند و این شاید ضعف محسوب شود. اما به دلیل حجیم بودن ادبیات بهتر آن است که بحث تخصصی شدن جدی‌تر پیگیری شود تا به بیشتر شناخته شدن شاخه‌های گوناگون آن بینجامد.

آبان با خروج دانشکده‌های ادبی کشور از زیر سایه دانشکده‌های علوم انسانی مانند اکبری موافق بود و گفت: چند سال قبل حتی مطالبی درباره این موضوع نوشته بودم که دانشکده‌های ادبیات باید استقلال پیدا کنند تا در تربیت دانشجو و امور پژوهشی و جذب مدرس بتوانند موفق‌تر عمل کنند.