پیش​نویس طرح جامع مسکن برای افق 1405

به گزارش سایت رسمی وزارت راه و شهرسازی، عباس آخوندی دراین پیام با اشاره به این‌که طرح جامع مسکن در مراحل پایانی تدوین قرار گرفته است خطاب به صاحب‌نظران تاکید کرد: انتظار می‌رود پس از انتشار تدریجی طرح در هفته‌های پیش رو، صاحبنظران و نخبگان حوزه مسکن، این طرح را از نظرات و نقدهایشان محروم نسازند و رونمایی رسمی از سند طرح جامع مسکن در تاریخ 25 شهریور 1393 انجام خواهد شد.

وی اظهار کرد: طرح جامع مسکن را می‌توان منسجم‌ترین بسته سیاستی بخش مسکن دانست که با پشتوانه پنج دهه برنامه‌ریزی در ایران و بر بستر برنامه‌های توسعه قبل و پس از انقلاب شکل گرفته است. برنامه‌های توسعه هر یک بر اساس الزامات و شرایط خاصی طراحی شده اند و طرح جامع را در واقع می‌توان پاسخی همه‌جانبه به نگرش‌های حاکم بر طرح‌های قبلی و در راستای کاهش نواقص آنها ارزیابی کرد.

وزیر راه و شهرسازی تاکید کرد: به اجمال می‌توان طرح جامع مسکن را نقشه راه نیل به اهداف بخش مسکن دانست. بر این اساس دولت می‌بایست، مسیر پیش روی را به طور مستمر بازنگری و با توجه به دستاوردها، ناکامی‌ها و شرایط اجتماعی و اقتصادی موجود، اصلاحات احتمالی را در مسیر دستیابی به اهداف اعمال نماید؛ هرچند این سخن نافی نقش بی‌بدیل بخش خصوصی در نیل به اهداف ذی‌ربط نمی‌باشد.

وی افزود: گذشت حدود هشت سال از تدوین طرح جامع مسکن، بروز تحولات جمعیتی به روایت سرشماری‌های نفوس و مسکن سال‌های 1385 و 1390، اجرای بسیار گسترده یکی از راهکارهای طرح جامع مسکن تحت عنوان واگذاری حق بهره‌برداری از زمین (طرح مسکن مهر) و بالاخره تغییرات اساسی در رشد اقتصادی و به تبع آن تحولات محسوس در نحوه توزیع درآمد و حجم خانوارهای کم درآمد را می‌توان از جمله دلایلی دانست که لزوم بازنگری در نقشه راه طرح جامع مسکن را دوچندان کرد.

آخوندی ابراز کرد: به این منظور شورای راهبردی بازنگری طرح جامع مسکن، تشکیل و با انتخاب دانشگاه صنعتی شریف به عنوان مجری طرح و تشکیل کارگروه‌های تخصصی (مدیریت زمین و توسعه شهری، نظام تامین مالی و مالیات‌ها، صنعت ساختمان، مسکن کم درآمدها، بهسازی بافت‌های فرسوده و سکونتگاه‌های غیررسمی و مسکن روستایی) بازنگری همه‌جانبه طرح از نیمه دوم سال 1392 آغاز شد.

نگاهی به پیش‌نویس طرح جامع مسکن

این گزارش می‌افزاید: پیش‌نویس طرح جامع مسکن به طور مفصل و در 169 صفحه نگاشته شده و چالش‌های بخش مسکن را از زوایای گوناگونی چون اقتصاد کلان و تاثیر آن در بخش مسکن، تصویر کلی بخش زمین و مسکن و شاخص‌های کمی و کیفی عملکردی آن مانند تراکم ساختمانی، پروانه‌های ساختمانی صادره، هزینه احداث هر مترمربع مسکن، تحلیل کمی و کیفی برنامه‌های اجرا شده برای توسعه بخش مسکن مانند مسکن مهر، بررسی تسهیلات اعطایی به بخش مسکن و سرانجام تدوین چشم‌انداز و جهت‌گیری راهبردی مورد بررسی قرار داده است.

براین اساس طرح یادشده سه سناریو برای ساماندهی بخش مسکن در کشور در نظرگرفته است. پابرجا ماندن تحریم، رفع تحریم و سناریوی خوش‌بینانه مبنی بر رفع تحریم و رشد جهشی بهره‌وری در اقتصاد سه سناریوی یاد شده را تشکیل می‌دهند. در سناریوی اول رشد اقتصادی 5.2 درصدی و نرخ رشد سرمایه‌گذاری 7.9 درصدی باعث افزایش 40 درصدی رشد سرانه تولید مسکن خواهد شد. در سناریوی دوم رشد 3درصدی، نرخ رشد سرمایه‌گذاری 5 درصدی، افزایش 10 درصدی تولید سرانه مسکن را در پی خواهد داشت و در سناریوی خوشبیانه آخر نرخ رشد 6 درصدی و نرخ رشد سرمایه‌گذاری 9درصدی، افزایش 62 درصدی تولید مسکن را در پی خواهد داشت.

مسکن کم‌درآمدها

این پیش‌نویس درباره مسکن کم‌درآمدها می‌نویسد:

محاسبات انجام‌گرفته درباره خط فقر در مناطق شهری در سال 1391 نشان می‌دهد خانوارهایی که ماهانه کمتر از ده میلیون ریال درآمد داشته باشند زیر خط فقر قرار دارند که 35 درصد خانوارهای شهری را تشکیل می‌داده است. در سال 1384 این نسبت 26 درصد بوده است. از سوی دیگر محاسبه خط فقر مسکن در سال 1391، یا حداقل هزینه‌ای که ماهانه یک خانوار باید صرف مسکن کند تا از مسکن مناسب بهره‌مند گردد، 4800 هزار ریال بوده است. در نتیجه 33 درصد خانوارها زیر خط فقر مسکن قرار داشته‌اند. در سال 1384 این نسبت 28 درصد بوده است.

این طرح برای مسکن کم‌درآمدها چنین راه‌حل می‌دهد: گروه‌های کم‌درآمد به طور عام نیازمند دسترسی به وام ارزان و بلندمدت مسکن هستند که برای «توان‌پذیر» شدن بهای مسکن ملکی (و به طور غیر مستقیم اجاره بهای مسکن) ضرورت دارد. همچنین در صورت چنین وام‌هایی است که آنها می‌توانند به بهسازی و دوام‌سازی و بهینه‌سازی مصرف انرژی در واحدهای مسکونی خود اقدام نمایند و این موضوع بخصوص در بافت‌های فرسوده و سکونتگاه‌های غیررسمی ضرورت تام می‌یابد. به عبارت دیگر بدون یارانه،‌گروه‌های کم‌درآمد توان استفاده از وام‌های بانکی متعارف را ندارند.

بر این اساس، تقدم دادن به طراحی بسته‌های متنوع برنامه‌ای و نهادی و سازمانی لازم (مالی، فنی، حقوقی و غیره) و ساماندهی و تاسیس و تکامل تدریجی آنها به جای اجرای تک‌پروژه‌های مجزا در سراسر سرزمین، رعایت اصل تنوع و انتخاب در نظام مسکن اجتماعی برای پوشش دادن گروه‌های درآمدی، اقشار اجتماعی، اقوام و فرهنگ و مناطق جغرافیایی گوناگون، استفاده حداکثری از انجمن‌های محلی و مدنی غیرانتفاعی مسکن و وام و پس‌انداز برای ساخت و مدیریت مسکن ملکی و استیجاری و تامین مالی مسکن و استفاده حداکثری از سطوح محلی دولتی، شهرداری‌ها و دهیاری‌ها برای برپایی و نظارت در نظام مسکن اجتماعی پیشنهاد شده است.

آنان که یارانه می‌خواهند

پیش‌نویس طرح جامع مسکن با اشاره به یارانه‌های مورد نیاز برای خانه‌دار کردن اقشار نیازمند حمایت می‌نویسد:

اولویت جمعیت نیازمند حمایت یعنی مستاجران دهک‌های اول تا چهارم: 2.5 میلیون خانوار .

اولویت خانوارهای نیازمند بهسازی مسکن: 1.5 میلیون خانوار است که به این منظور تخصیص وام با بهره 14 درصد به عنوان اصل مبنا در نظر گرفته شده است.

بر این اساس دهک‌های اول تا چهارم قادر به سرمایه‌گذاری در صندوق پس‌انداز بانک مسکن نیستند. به این ترتیب ارزش مورد نیاز برای تامین مسکن دائمی 2.6 میلیون خانوار: 102 هزار میلیارد تومان و یارانه مورد نیاز برای بهسازی و ارتقای 1.5 میلیون واحد: 30 هزار میلیارد تومان برآورد شده است.

برنامه وزارت راه و شهرسازی با تاکید بر فراهم آوردن امکان دستیابی همه افراد و خانوارهای ایرانی به مسکن متناسب با نیاز آنها با اولویت دادن به نیازمندترین​ها، بخصوص مسکن روستاییان و کارگران، با ازدیاد کمی و ارتقای کیفی تولید و عرضه مسکن و سرپناه به طور فراگیر برای گروه‌های مختلف اقتصادی و اجتماعی و در پهنه‌های مختلف ایران و فراگیر بودن برنامه‌ها و بازار مسکن برای تضمین عرضه مسکن «توان‌پذیر» برای تمام خانوارها بر رقابتی و اجتماعی شدن بازار، انتظام‌بخشی نهادی و سازمانی، بهبود وضع صنعت ساختمان، اصلاح نظام تامین مالی بخش مسکن مانند توسعه بازار رهن اولیه و توسعه صندوق‌های وام و پس‌انداز، اصلاح نظام زمین ‌شهری از طریق تشویق و حمایت از شهرک‌سازی بخش خصوصی برای گروه‌های متوسط و کم‌درآمد و اصلاح نظام مالیاتی بخش مسکن مانند مالیات بر خانه‌های خالی تاکید می‌کند.

برابری عرضه و تقاضای مسکن

در همین حال وزیر راه و شهرسازی با بیان این‌که برنامه ما این است که خانواده‌های متوسط از پس‌اندازهای آینده استفاده کنند و از طریق پرداخت اقساط صاحب مسکن شوند، گفت: خود من هم با پس‌انداز وآرام‌آرام صاحب مسکن شدم.

به گزارش فارس، عباس آخوندی در برنامه نگاه یکشنبه شب هفته جاری با اشاره به برنامه‌های در دست اجرا برای خانه‌دار شدن مردم افزود: برنامه‌های ما این گونه است که در حوزه مسکن قشر متوسط را توانمند کنیم که بتوانند از طریق پس‌اندازهای آینده صاحب مسکن شوند.

وزیر راه و شهرسازی گفت: آنچه که ما معتقدیم این است که باید بین عرضه و تقاضای مسکن تعادل ایجاد کرد، به طوری که هم عرضه افزایش یابد و هم قسمت تقاضا تقویت شود، بنابراین اگر قدرت خرید به سمت تقاضای قشر متوسط برود، تولید مسکن افزایش می‌یابد.

وی با اشاره به نرخ سود صندوق‌های درحال راه‌اندازی پس‌انداز مسکن نیز گفت: نرخ سود صندوق پس‌انداز مسکن تابعی از میزان نرخ سود در بازار و تسهیلات بانکی است، بنابراین اگر نرخ سود 22 درصد باشد، علاقه‌مند هستیم که نرخ سود این صندوق‌ها 14 درصد باشد و مابه‌التفاوت این دو نرخ را دولت پرداخت کند.

وزیرراه و شهرسازی با اشاره به این‌که پرداخت 50 درصد قیمت مسکن به صورت تسهیلات آثار تورمی نخواهد داشت، گفت: اولین مخاطبان ما برای این صندوق‌های پس‌انداز زوج‌های جوان وخانه‌اولی‌ها هستند که وارد بازار می‌شوند، بنابراین استاندارد یک واحد مسکونی برای این مخاطبان 75 متر مربع خواهد بود. وی ادامه داد: میانگین پرداخت تسهیلات نیز 80 میلیون تومان است. قیمت متوسط هر مترمربع مسکن 2.5 تا 3 میلیون تومان است و اگر قیمت مسکن را 200 میلیون تومان در نظر بگیریم، با پرداخت تسهیلات 80 میلیون تومانی می‌توان زمینه خرید خانه را فراهم کرد.

آخوندی اظهار داشت: هدف ما خانه‌دار کردن زوج‌های جوان است. این افراد باید 20 میلیون تومان پس‌انداز داشته باشند و حدود 40 تا 50 میلیون تومان دیگر را نیز تأمین کنند تا به همراه تسهیلات 80 میلیون تومانی بتوانند قدرت خرید را در بازار به دست آورند.