ایران 140 از کجا آمد؟

اما این‌که ایران 140 چطور متولد شد حکایتی است طولانی که چندی پیش در جوابیه سازمان هواپیماسازی ایران (هسا) خطاب به گزارش جام‌جم با عنوان «ساخت هواپیما و زخم‌های ناوگان کهنه» منتشر شد، گرچه آن زمان اهمیتش به اندازه امروز نبود.

طبق توضیحات هسا، در اوایل دهه 70 برای مسئولان وزارت راه و ترابری و خطوط هوایی برجسته کشور محقق شد که بر اثر فشارهای آمریکا، شرکت‌های ایرباس و بوئینگ و حتی فوکر تحت هیچ شرایطی حاضر به فروش هواپیماهای نوع جت مسافربری به ایران نیستند که در واکنش به این مقاومت، مقامات وزارتخانه‌های صنایع، راه و ترابری و دفاع ساخت بومی هواپیمای مسافربری را چاره کار تشخیص دادند.

در این زمان ایران از همه کارخانه‌های هواپیماسازی برجسته شرق و غرب در نوع مسافربری 50 تا 70 نفره دعوت به همکاری کرد و برای شرکت‌های معروفی چون بومباردیر کانادا، ATR فرانسه، CASA اسپانیا، ایلوشین روسیه، CATIC چین و آنتونف اوکراین درخواست همکاری در ساخت تحت لیسانس و انتقال فناوری ارسال کرد.

به این ترتیب اسپانیا، اوکراین، روسیه و چین به درخواست ایران پاسخ مثبت دادند و حاضر شدند فناوری‌های لازم برای ساخت هواپیماهای 35 تا 70 نفره را منتقل کنند. هواپیماهای پیشنهادی کشورهای اسپانیا و اوکراین و نحوه مشارکت ایران در ساخت این هواپیماها مورد تصویب کارشناسان ایرانی قرار گرفت و با هر دو کشور مذاکرات قراردادی دنبال شد.

البته اسپانیا با وجود علاقه دو طرف، تحت فشار آمریکا موفق به امضای قرارداد نشد، اما اوکراینی‌ها که بتازگی مستقل شده بودند، حاضر به همکاری شدند. کارهای اجرایی قرارداد نیز عملا از پایان سال 75 آغاز شد و شرکت صنایع هواپیماسازی ایران (هسا) در اصفهان از طرف ایران نامزد دریافت این فناوری شد.

البته لازم بود صنعت برای این کلاس هواپیما بازسازی شود و زیرساخت‌های لازم در حوزه آموزش، استانداردها، سازمان مهندسی و عملیات پرواز به وجود بیاید که در نهایت در حالی که چنین پروژه‌هایی در کشورهای پیشرفته دنیا در 10 سال و حداقل هزینه 1.5 میلیارد دلاری به وجود می‌آیند این فرآیند در هسا کمتر از 10 سال و با بودجه‌ای کمتر از 200 میلیون دلار انجام شد.