درخشش نام ایران به یاد ابن سینا
یک بار دیگر نام ایران در عرصه پزشکی درخشید و دکتر فرهاد حاتمی پزشک کارآفرین ایرانی توانست روش جدیدی را برای تشخیص درمان بیماری روماتوئید آرتریت کشف کند؛ در دنیای امروز پزشکی ، هیچ روش قطعی برای تشخیص دقیق و زودرس بیماری روماتوئید
این روش جدید تشخیص ، در مجلات و نشریات معتبر بین المللی انعکاس یافته و به نام پزشک شهیر ایرانی ابن سینا نامگذاری شده است. گفتگوی ما را با دکتر حاتمی درباره این روش تشخیص می خوانید.
بیماری روماتوئید آرتریت چه نوع بیماری است و چه عوارضی دارد؛
بیماری روماتوئید آرتریت یکی از بیماری های نسبتا رایج روماتیسمی است که جزو بیماری های اتوایمن دسته بندی می شوند و در آن سیستم ایمیون (Auto immunity) بدن بر علیه سلولهای خاصی از بدن واکنش نشان داده و باعث آسیب یا تخریب آن سلولها و یا اندامها می شود. شیوع این بیماری به طور متوسط 8 درصد جامعه بوده و بین 2.1 تا 3 درصد متغیر است ؛ همچنین خانم ها 3برابر بیشتر از آقایان به این بیماری مبتلا می شوند؛ این بیماری در تمام جهان دیده می شود و همه نژادها را مبتلا می کند و بروز بیماری بیشتر در دهه های سوم و چهارم زندگی تخمین زده شده است و با افزایش سن ، شیوع آن بیشتر می شود. روماتوئید آرتریت یک بیماری مزمن سیستماتیک و شناخته شده ترین علامت آن التهاب مزمن غشای سینویال داخل مفاصل است که معمولا به صورت قرینه یک سری از مفاصل اندامها را درگیر می کند و باعث آسیب غضروفی و خوردگی استخوان ها و اختلال عملکرد مفاصل می شود؛ هرچند این بیماری به طور بالقوه بیماری تخریب کننده ای است ، با این وجود شدت آن می تواند متغیر باشد و ممکن است بعضی بیماران عوارض بسیار خفیف با آسیب مفصلی بسیار جزیی را با درگیری صرفا چند مفصل تجربه کنند و برخی درگیری شدید اغلب مفاصل را با اختلال واضح عملکرد آنها داشته باشند.
علت این بیماری چیست؛
علت اصلی این بیماری شناخته شده نیست و دانشمندان عوامل محیطی مانند عوامل عفونی و سیگار و برخی عوامل دیگر را با وجود زمینه ژنتیکی مستعد در فرد ، مهمترین علل بروز این بیماری به شمار می آورند.
نحوه تشخیص این بیماری چگونه است؛
تشخیص و درمان این بیماری همواره با مشکل روبه رو شده است و یکی از مشکلات عمده این بیماری تشخیص درست و به موقع آن است . بویژه در اوایل بیماری به طوری که میانگین فاصله بین بروز اولین علایم و تشخیص بیماری 9 ماه است و در بعضی افراد بین یک تا 2 سال طول می کشد تا علایم تیپیک بیماری بروز کند؛ مهمترین علت این تاخیر این است که بیماری در اغلب موارد صرفا با علایم عمومی و غیراختصاصی مانند: خستگی ، بی اشتهایی ، ضعف عمومی و علایم عضلانی و اسکلتی مبهم بروز و تشخیص را دچار مشکل می کند. تشخیص این بیماری بیشتر با روشها و معاینات بالینی انجام می گیرد. برای این منظور در سال 1987 کالج امریکایی روماتولوژی معیاری را شامل 7 علامت و یافته برای تشخیص و طبقه بندی این بیماری مطرح کرد که در صورت وجود 4تا از آنها در فرد بیمار ، تشخیص روماتوئید آرتریت مطرح می شود. در عین حال عدم وجود این معیارها در بیمار بخصوص در ابتدای بیماری ، ردکننده بیماری نیست و این معیار نمی تواند به طور موثر بین بیمارانی که تازه به بیماری مبتلا شده اند و بیماران مبتلا به سایر بیماری های روماتولوژیک فرق بگذارد.
پیش آگاهی این بیماری چگونه است و آیا طول دوره طولانی تشخیص موجب بروز آسیب جدی به بیماران نمی شود؛
به طور میانگین این بیماری امید به زندگی را در افراد مبتلا ، حدود 3 تا 7 سال کمتر می کند و تشخیص دقیق و زودرس آن از اهمیت خاصی برخوردار است ، چرا که هدف از درمان در این بیماری تخفیف و فروکش کردن التهاب و عوارض ناشی از آن است و هر قدر تشخیص یا درمان آن دیرتر صورت گیرد ، بیمار از عوارض تخریبی بیشتری رنج خواهد برد.
با این توصیف آیا شما روش جدیدی را برای تشخیص به موقع این بیماری یافته اید؛
بله ، همان طور که گفته شد روش تشخیص این بیماری بالینی بوده و روش ما هم تا حدودی بالینی است ، اما ویژگی های خاص خود را دارد و احتمال می دهیم که با این روش زودتر از سایر روشها بتوان بیماری را تشخیص داد.
لطفا به طور ساده روش تشخیص خودتان را توضیح دهید.
در این روش با فشار مشخصی بر روی یک سوم میانی ساق پای فرد مبتلا به بیماری در سطح قدامی آن ، درد و حساسیت شدید و غیرطبیعی بروز می کند که در افراد سالم و یا مبتلایان به سایر بیماری های روماتولوژیک تقریبا به هیچ وجه قابل مشاهده نمی باشد و لازم به ذکر است که این حساسیت و درد مانند سایر ویژگی های این بیماری به صورت قرینه در هر 2 ساق پا یافت می شود.
چگونه به فکر انجام این کشف افتادید؛
در معاینات و برخورد با بیماران و در گزارش هایی که توسط همکاران روماتولوژیست مطرح و به کرات مشاهده می شد که تعدادی از بیماران مبتلا به روماتوئید آرتریت بویژه در اوایل ابتلا و یا در فاز حاد بیماری از درد شدیدی در ناحیه ساق پا شکایت داشتند که معمولا با درمان و تخفیف علایم بیماری این شکایت نیز از بین می رفت ، از طرفی برخی از بیماران در اولین مراجعه با این شکایت و یک سری علایم غیر اختصاصی دیگر به پزشک مراجعه کرده بودند که با گذشت زمان و بروز سایر علایم تشخیص روماتوئید آرتریت برای آنها مطرح شده و تحت درمان قرار گرفته بودند، توجه به این موضوع موجب شد که بررسی بیشتری را در رابطه با این موضوع به عمل آوریم و در این ضمن متوجه شدیم که حتی در تعداد زیادی از مبتلایان به این بیماری که به طور اولیه از این درد شاکی نبودند با کمترین فشار در ناحیه قدام ساق پا، حساسیت و درد بسیار شدیدی بروز می کند و این موضوع اساس مطالعات بعدی و کشف این یافته قرار گرفت.
این روش را از طریق مطالعه بر روی چه تعداد بیمار و چگونه کشف کردید؛
ابتدا این یافته و علایم مربوط به آن را بر روی اینترنت ، بانکهای اطلاعات پزشکی و کتب معتبر مربوطه جستجو نمودیم و دریافتیم که تاکنون کسی به این یافته و روش پی نبرده و در هیچ یک از منابع به آن اشاره ای نشده است سپس با طراحی یک روش علمی برای تحقیق و فراهم کردن مقدمات پژوهش بااستفاده از روشهای مشاهده ، معاینه ، پرسشنامه و انجام آزمایشات پاراکلینیک این مطالعه بر روی 650 بیمار به عمل آمد که حدود 363 نفر از آنها به بیماری روماتوئید آرتریت مبتلا بودند و بقیه سالم و یا مبتلا به سایر بیماری های روماتولوژیک بودند.
آیا می توانید در رابطه با خصوصیات این روش تشخیصی کمی صحبت کنید؛
در مطالعه به عمل آمده اولا رابطه معناداری بین ابتلا به بیماری روماتوئید آرتریت و بروز این یافته نشان داده شد و مشخص شد که این روش حساسیتی بیش از 80 درصد و ویژگی بیش از 98 درصد دارد و به عبارتی در 98درصد افراد سالم پاسخ این تست منفی است.
یافته خود را چه نامگذاری کردید ، چرا؛
این یافته تشخیصی را به افتخار ابن سینا به نام علامت ابوعلی سینا (Avicenna Sign) نامگذاری کردیم چرا که با وجود شهرت و نقش بی نظیر ایشان در ارتقای علم پزشکی جهان تاکنون هیچ یافته یا روشی به نام خود ایشان در کتب و منابع نوین پزشکی ثبت نشده بود.
نتایج پژوهش شما در کدام نشریات و سایتهای جهانی منعکس شده است؛
این مقاله برای اولین بار در مجله معتبر و بین المللی APLAR که از انتشارات (SgnergyBlack) می باشد به عنوان مقاله اصلی در سپتامبر 2004 به چاپ رسید و چکیده آن در سایتهای معتبر پزشکی قابل دسترسی است.
امیرعلی بینام
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
پشت پرده اتاقهای دود و طلسـم
