در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
2 خرداد 76، 18 خرداد 80
سیدمحمد خاتمی توانست طی 2 آزمون انتخاباتی 2 خرداد 76 و 18 خرداد 80 اکثریت آرا را به دست آورد. نامزدهای انتخاباتی در هفتمین دوره انتخابات ریاست جمهوری از بین 2جناح عمده اصلی به میدان آمده بودند.
جناحی که در آن زمان چپ نامیده می شد از مرداد 75به تدریج با مطرح کردن میر حسین موسوی میدان مبارزات انتخاباتی را به طور غیررسمی گشود و این در حالی بود که جناح رقیب مدتها پیش زمزمه نامزدی ناطق نوری را به راه انداخته بود.
جناح چپ با اعلام نامزدی رسمی مهندس موسوی فی الواقع یک پیشدستی سیاسی نسبت به جناح راست انجام داده بود، زیرا میرحسین موسوی از چهره هایی بود که در بین مردم مقبولیت خاصی داشت ، اما نپذیرفتن نامزدی از سوی میرحسین موسوی جناح چپ را با یک خلائ سیاسی روبه رو کرد.
زمان برای جناح چپ می گذشت اما هنوز نتوانسته بود، نامزدی جانشین مهندس موسوی را اعلام کند. در آن سوی میدان ، بعد از انصراف موسوی جناح راست با اطمینان خاطر بیشتر وارد عرصه رقابت شد و از تفوق خود در انتخابات ، اطمینان کامل داشت.
تنها دغدغه جناح راست فراهم آوردن زمینه ای بود که انتخابات با حضور هر چه بیشتر جناحهای سیاسی انجام پذیرد تا شمار شرکت کنندگان در انتخابات به حد قابل قبولی برسد.
در عین حال جناح چپ که واقف بود شرکت و حضورش در انتخابات برای رقیب حائز اهمیت است و باعث گرم شدن فضای انتخابات می شود، یکسری استراتژی های گفتاری خاص را برای کم اعتبار کردن حریف سیاسی و ایفای نقش اپوزیسیون مظلوم و محق به کار گرفت.
از زمان اعلام امتناع میرحسین موسوی تا اعلام نامزدی خاتمی ، «موضوع دلایل انصراف موسوی» از محورهای تبلیغاتی 2جناح بود، دیگر محورهای تبلیغاتی جناح چپ در این دوره عبارت بودند از: کاستن از مشروعیت انتخاباتی ریاست جمهوری ، انتشار مقالاتی در روزنامه سلام که متضمن تخریب جناح رقیب بود.
اعلام همزمان نامزدی ناطق نوری به عنوان نامزد اصلح از سوی جامعه روحانیون مبارز تهران و جامعه مدرسان حوزه علمیه قم ، حکایت از این داشت که وی با پشتوانه ای محکم از سوی عناصر مذهبی وارد صحنه می شود.
استراتژی تبلیغاتی جناح راست بیشتر حول این محورها می چرخید: نامزدی ناطق براساس احساس تکلیف بوده است. ناطق نوری اگر به ریاست جمهوری برسد فراجناحی عمل می کند. تنها ناطق است که می تواند مسوولیت سردار سازندگی (هاشمی رفسنجانی) را بر دوش گیرد.
پرداختن به مسائل جوانان ، اصلاح ساختار اداری ، امنیت اقتصادی و حل مشکلات اقتصادی از اهم برنامه های ناطق نوری است. جناح چپ سرانجام توانست با اعلام نامزدی خاتمی به شکلی جذاب برای ورود به صحنه انتخابات توفیق حاصل کند، ورود او در ابتدا بیمی را در میان جناح رقیب برنمی انگیخت و از ورود از استقبال شد.
خاتمی از اوایل بهمن 75سفرها و سخنرانی های متعدد خود را آغاز کرد،اولین چهره سیاسی بود که در سالهای اخیر در کسوت یک متفکر و نو اندیش دینی در صحنه حضور پیدا کرد و در زمره نادرترین روحانیونی بود که در شعارهای خود از مفاهیم مدرن استفاده می کرد. وی به جای طرح شعارهایی که وعده کاهش مشکلات اقتصادی را در برداشته باشد از توسعه سیاسی و ضرورت تقویت جامعه مدنی و آزادی و آزادی بیان سخن گفت.
در واقع از چیزهایی سخن گفت که در عین زیبایی برای جامعه چندان ملموس نبود. خاتمی علت حضور خود در انتخابات را چنین مطرح کرد: من به صحنه آمده ام تا دیدگاه های مختلف مطرح شوند و بحث و گفتگوها، میدان بیشتری بیابند و زمینه برای مشارکت بیشتر مردم فراهم شود، وی از سوی حامیانش به عنوان معمار فرهنگی نامیده شد.
ساختار سازمانی جناح چپ ، اگر چه در بخشهای مذهبی در مقایسه با جناح راست امکانات نداشت ، اما حمایت اقشار تحصیلکرده و دانشگاهی ها و برخی روحانیون را همراه خود کرد. در سالهای منتهی به انتخابات دوم خرداد 76افکار عمومی از شعار ادامه توسعه و سازندگی که در دوره رفسنجانی مطرح شده بود چیزی جز ادامه وضع موجود که چندان دل خوشی هم از آن نداشتند، نمی فهمیدند.
بویژه این که سیاست های تعدیل ، موجب نارضایتی هایی هم شده بود. نقطه ضعف جناح راست در جریان انتخابات این بود که خود را ادامه دهنده سیاست های دوره سازندگی می خواند، در چنین اوضاع و احوالی خاتمی با گفتار تازه خود توانست امید به دگرگونی در چارچوب های نظام جمهوری اسلامی را بیافریند و این تغییر را با هزینه کم ممکن دانست.
او به این ترتیب قدرت بسیج کنندگی گسترده ای را ایجاد کرد. بنابر آنچه گفته شد خاتمی و جناح چپ با رفتار انتخاباتی تازه و گفتاری جدید توانستند در انتخابات پیروز شوند.
در هشتمین دوره انتخابات ریاست جمهوری ( 18 خرداد 80)، برای بار دوم خاتمی و اندیشه های اصلاحی وی مبنی بر تداوم اصلاحات و تحقق مردم سالاری دینی توانست 22میلیون رای از کل آرا را کسب نماید، در این دوره آرای خاتمی نسبت به دوره قبل 2میلیون افزایش یافت ، اگرچه نسبت آرای او در مقایسه با دوره قبل کاهش یافته بود و از آن بالاتر حدود 14میلیون نفر از میدان انتخابات کنار کشیده بودند.
جمع تشکیل دهنده ستاد انتخاباتی خاتمی مرکب از افرادی بودند که اندیشه های خاتمی را با زیرکی در قالب احساس و شعارهای همه پسند ریخته و آن را به بدنه اجتماعی آن روز تزریق کرده بودند. در چنین فضایی سیاست منتقدان خاتمی «انبوه سازی تبلیغات» بود.
این انبوه سازی با حضور 9نامزد به صورت همه جانبه اعمال شد و این 9نفر با ادبیات متفاوت حوزه های متفاوتی از دیدگاه ها و عملکرد خاتمی را آماج نقد قرار دادند. آقای خاتمی نیز از فرصت های تبلیغاتی استفاده کرد. از عملکرد دولت خود در 4سال گذشته و برنامه های آینده آن سخن گفت.
از میان برنامه های تبلیغاتی خاتمی 3 مورد آن برجسته و جذاب بود و به نظر می رسد تاثیر نافذی بر رای دهندگان داشت: در هنگام ثبت نام نامزدی ، خاتمی به طور غیرارادی گریه کرد، گریه ای که نزد مخاطبان وی علامت صداقت او تلقی شد.
سخنرانی احساسی در ورزشگاه شیرودی که دهها هزار نفر به آن گوش فرا دادند. ابتکار تشکیل ستاد «رای اولی ها» که توسط حزب مشارکت صورت گرفت.
این برنامه ابتکاری و خودانگیخته در میان جوانان که برای اولین بار در انتخابات شرکت می کردند شور جدیدی آفرید. شباهت های انتخابات هفتم و هشتم: در انتخابات سال 80 بسیاری از محافل و احزاب ، خاتمی را برنده قطعی انتخابات می دانستند.
همان گونه که در دوره هفتم ، ناطق نوری را برنده نهایی انتخابات ارزیابی می کردند. چرا که خاتمی در سمت رئیس قوه مجریه و ناطق در سمت رئیس قوه مقننه بود و تبلیغات گسترده از سوی هر دو صورت می گرفت.
در انتخابات دوره هفتم ، نمایندگان مجلس و اغلب مسوولان اجرایی طی مصاحبه ها خواهان اعلام نامزدی ناطق نوری برای ریاست جمهوری بودند، کاری که در دوره هشتم ، نمایندگان مجلس ششم و اعضای هیات دولت و غیره در حال انجام آن بودندو خواهان نامزدی خاتمی شدند.
در انتخابات دوره هفتم ، جامعه روحانیت مبارز خواهان نامزدی ناطق نوری برای ریاست جمهوری بودند، همان طور که در انتخابات دوره هشتم ، مجمع روحانیون مبارز خاتمی را روانه میدان کرد.
تفاوت های 2 انتخابات: در انتخابات هشتم میان دولت و مجلس همگرایی ویژه ای در حمایت از خاتمی وجود داشت . در حالی که در انتخابات دوره هفتم بخش قابل ملاحظه ای از بدنه دولت و مشخصا کارگزاران سازندگی به نفع خاتمی تلاش کردند.
نقش مداخله جویانه کشورهای خارجی و رسانه های بیگانه در انتخابات دوره هشتم (80) گسترش یافت. فضای انتخابات هفتم به صورت رقابتی ، مشارکتی بود. 2جناح عمده کشور، نامزدهای خاص خود را مطرح نمودند و به دنبال تحقق اهداف خود بودند، اما فضای انتخابات دوره هشتم غیررقابتی بود.
سودابه خداشناس 
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
