کلاس درس رسانه ملی برای فیلمسازان

بسیاری از کارگردان‌های صاحبنام امروز سینمای ایران، کار خود را از تلویزیون و با ساخت مجموعه‌های تلویزیونی آغاز کرده‌اند یا با ساخت تله‌فیلم، راه‌های ورود به پشت دوربین فیلمسازی را آزموده‌اند. همکاری با تلویزیون فرصتی بهینه برای فیلمسازان است و رسانه ملی مانند کلاس درس است. فیلمساز شاید در رسانه تلویزیون با قاب کوچک‌تری رو‌به‌رو باشد، اما فرصت آموختن دارد و می‌تواند قاب را بشناسد و با آن آشنا شود.

معمولا فیلمسازانی که از عرصه تلویزیون به سینما می‌روند، می‌توانند مخاطبان انبوه‌تری را جذب آثار خود ‌کنند به شرط آن‌که در فیلم خود با معیارهای سینما کار کنند و فیلم سینمایی بسازند نه آن‌که ساختار تلویزیونی را در سینما ادامه دهند. عوامل ارتباط‌گیری با مخاطب در فیلمسازان تلویزیونی با کارگردانی که برای سینما فیلم می‌سازد تفاوت دارد و باید به این تفاوت‌ها آگاه بود و در خلق یک اثر سینمایی آنها را نادیده نگرفت.

حال این‌که برخی از کارگردان‌های خوب تلویزیونی در سینما ناموفق هستند یا برخی از سینماگران در ساخت فیلم تلویزیونی یا سریال به توفیق قابل توجهی دست نمی‌یابند، این امر به میزان شناخت کارگردان از این دو رسانه بازمی‌گردد. اگر نویسنده و کارگردان از ابتدا بداند برای کدام رسانه فیلمنامه می‌نویسد یا فیلمی را می‌سازد، در ادامه با چنین مشکلی رو‌به‌رو نخواهد شد، اما از آنجا که معمولا این دو رسانه بدون توجه به شاخصه‌ها و جزئیات دو رسانه، با هم آمیخته می‌شوند، کارگردان‌ها قائل به این تفاوت‌ها نیستند و مشکل از اینجا آغاز می‌شود. در نهایت می‌توان به این نکته مهم اشاره کرد که کارگردان در سینما و تلویزیون، به‌طور مشترک به ذکاوت، هوش و درایت کارگردانی نیازمند است. به عنوان نمونه در سینما میزان دیالوگ‌ها کمتر است و دیالوگ گاه در سایه قرار می‌گیرد؛ این در حالی است که در تلویزیون، دیالوگ‌ها و جزئیات بیشتر است، بنابراین باید بار دیگر بر این شاخصه تعیین‌کننده تاکید کنم که موفقیت فیلمسازان در دو عرصه سینما و تلویزیون، به شناخت آنها بازمی‌گردد و باید به این شناخت دست پیدا کنند.

از سویی باید این واقعیت را پذیرفت که گرچه تلویزیون می‌تواند بستر رشد افراد مستعد باشد، اما اگر به تلویزیون، صرفا به چشم یک سکوی پرتاب نگاه شود، نمی‌توان انتظار داشت تا افراد موفقی در هر کدام از این دو حوزه کشف شوند و به فعالیت خود ادامه دهند.

محمدتقی فهیم