کلاهبرداری در لباس طبابت

 متهم در اعترافاتش گفته است: از بچگی به پزشکی علاقه داشتم و با اصطلاحات این رشته آشنا هستم. یک روز تصمیم گرفتم با تهیه کارت پزشکی به این بیمارستان بروم و با معرفی خود به‌عنوان پزشک، مشغول به کار شوم که موفق به این کار هم شدم. این نخستین بار نیست که فردی با تحصیلات پایین ادعای پزشکی می‌کند و به طبابت می‌پردازد، یا از این عنوان برای ارتکاب جرایم دیگر بهره می‌گیرد.

پزشک‌نماها

ماموران پلیس تهران چندی قبل از فعالیت‌های مشکوک یک پزشک قلب و عروق در جنوب شهر مطلع و با تحقیقات متوجه شدند او جعل عنوان کرده است. این پزشک قلابی که 40 شاکی داشت، بازداشت شد و گفت: من قبلا هم دو بار به همین اتهام دستگیر شده‌ام. من هیچ تحصیلاتی در این زمینه ندارم و در همه عمرم حتی در کنکور هم شرکت نکرده‌ام. نکته عجیب اینجاست که در مطب این مرد، پرونده پزشکی 2000 بیمار کشف شد.

یکی دیگر از این پزشکان قلابی، مردی به نام علی‌اکبر است که چندی قبل توسط پلیس استان گیلان بازداشت شد. او که در یکی از روستاها طبابت می‌کرد، با شکایت چند بیمار که نه‌تنها بهبود نیافته، بلکه حالشان بدتر شده بود، تحت پیگرد قرار گرفت و ماموران پس از دستگیری وی، از طویله خانه‌اش 17 هزار قرص، شربت و آمپول کشف کردند.

این متهم در اعترافاتش گفت: من تزریقاتچی تجربی هستم و مدرک سیکل دارم. قبلا در یک مطب کار می‌کردم و تا حدودی با روش‌های طبابت آشنا شدم. بعد از آن خودم در روستا به‌عنوان دکتر مریض معاینه و دارو تجویز می‌کردم.

پوششی برای جرایم سنگین

گاهی اوقات تبهکاران با جعل عنوان پزشک دست به جرایمی غیر از دخالت در امور پزشکی می‌زنند و در واقع از این پوشش برای جلب اعتماد طعمه‌های خود استفاده می‌کنند. زنان و دختران جوان، طعمه‌های اصلی این مجرمان هستند.

«مریم» دختری است که در تهران در رشته پزشکی تحصیل می‌کند. او چندی قبل در یکی از شبکه‌های اجتماعی با مردی به نام محمود آشنا شد که خودش را پزشک متخصص و استاد دانشگاه معرفی می‌کرد. مریم می‌گوید: چون در همان رشته تحصیل می‌کردم، داشتن ارتباط اینترنتی با محمود برایم مفید و جالب بود. بعد از مدتی روابط ما صمیمانه‌تر شد و او از من خواستگاری کرد. از این‌که چنین موقعیتی نصیبم شده بود، خیلی خوشحال بودم. به همین دلیل وقتی محمود از من خواست چند عکس از خودم به او بدهم مخالفتی نکردم، اما محمود بعد از آن مرا به انتشار عکس‌ها تهدید کرد و گفت اگر می‌خواهم چنین اتفاقی نیفتد، باید به او باج بدهم. من که می‌ترسیدم خانواده‌ام از موضوع مطلع شوند و با ادامه تحصیلم مخالفت کنند، بناچار هر ماه مبلغی به این مرد می‌دادم، اما او هر بار توقع بیشتری داشت تا این‌که تصمیم گرفتم شکایت کنم. ماموران پلیس بعد از دستگیری محمود فهمیدند او اصلا دانشگاه نرفته و با جعل عنوان، دختر جوان را فریب داده است. متهم که دختران دیگری را نیز با همین ترفند اغفال و از آنان اخاذی کرده، در اعترافاتش گفته است: بیکار بودم و هیچ منبع درآمدی نداشتم. به همین دلیل تصمیم گرفتم با جعل عنوان پزشک و استاد دانشگاه در فضای مجازی از دختران اخاذی کنم. بعد از برقراری ارتباط با طعمه‌هایم، اعتماد آنها را جلب و بعد از آنان خواستگاری می‌کردم و به این ترتیب نقشه‌ام را پیش می‌بردم.

نمونه‌های خارجی

حرفه پزشکی از جمله مشاغلی است که در تمام دنیا طرفداران زیادی دارد و در این میان عده‌ای نیز برای سوء‌استفاده وسوسه می‌شوند. چنین اتفاقی فقط مختص ایران نیست و در همه کشورهای جهان می‌توان پرونده‌هایی را دید که علیه پزشکان قلابی تشکیل می‌شود. یکی از این نمونه‌ها مردی آمریکایی است که با جعل عنوان توانست 500 بیمار را فریب دهد و از آنان مبالغ کلانی را به‌عنوان حق ویزیت دریافت کند. راز این پزشک قلابی با شکایت دوست او فاش شد. دوست متهم که واقعا پزشک است، مدتی پیش فهمید مدارک طبابت او گم شده و از طرفی مدتی است از دوست صمیمی‌اش خبری نیست. او موضوع را پیگیری کرد تا این‌که فهمید دوستش از مدارک وی برای فریب بیماران سوء‌استفاده می‌کند.

در موردی دیگر، جعل عنوان پزشک به مرگ طرف مقابل انجامید. زنی سی و یک ساله بعد از این‌که خود را پزشک و متخصص پوست معرفی کرد، برای تزریق بوتاکس به خانه زنی دیگر در میامی آمریکا رفت، اما حین تزریق، ماده‌ سمی را وارد بدن مشتری کرد و باعث مرگ او شد. این زن در زندان به سر می‌برد و منتظر است تا به اتهامش رسیدگی شود.

نظر کارشناس

جعل عنوان پزشک از جمله جرایمی است که از چند جنبه قابل تحلیل است. داریوش محمودی-آسیب‌شناس اجتماعی- می‌گوید: دو عامل را باید در این زمینه موثر دانست، نخست جایگاه اجتماعی بالای پزشکان و دیگری کسب درآمد. در سطح جامعه هم شاهد هستیم همه مردم سعی دارند درباره پزشکی و انواع داروها و درمان‌ها خودشان را مطلع نشان بدهند تا وجهه‌ای پیدا کنند، حال این میل در برخی افراد گاه به حدی شدت می‌یابد که به جعل عنوان روی می‌آورند یا با اطلاع از این‌که پزشکان افرادی معتمد هستند چنین عنوانی را برای خود انتخاب می‌کنند تا برای مقاصدی که ربطی به حوزه طبابت ندارد مانند کلاهبرداری بتوانند اعتماد طعمه خود را جلب کنند.

وی ادامه می‌دهد: برخی شیادان نیز به سبب درآمد بالای حرفه طبابت دست به جعل عنوان می‌زنند. آنها معمولا ابتدا با تهیه کتب پزشکی اطلاعات اولیه‌ای را به دست می‌آورند و سعی می‌کنند با توجه به همان دانش بسیار محدود خود بیماران را فریب بدهند و مبالغ بالایی از آنها دریافت کنند. در هر دو صورت برخورد با این افراد امری ضروری است، چراکه سبب خدشه‌دار شدن چهره پزشکان و از میان رفتن اعتماد مردم می‌شود.

فرید جهانگیری ـ پزشک ـ نیز می‌گوید: برای این‌که یک پزشک اجازه تاسیس مطب داشته باشد باید مراحل سخت و پیچیده‌ای را بگذراند و از سازمان نظام پزشکی تمام مجوزهای لازم را کسب کند، ضمن این‌که بعد از تاسیس مطب نیز فقط مجاز به کار در رشته تخصصی خودش است و نمی‌تواند در حیطه‌هایی که تخصص ندارد وارد شود. شماره نظام پزشکی بهترین راه برای شناخت پزشکان است، مخصوصا این‌که این شماره‌ها قابل جستجو در پایگاه اینترنتی سازمان نظام پزشکی هست و می‌توان از اصالت آنها مطمئن شد. علاوه بر این مردم باید بدانند پزشکی یک علم است که با وجود پیشرفت‌های فراوان همچنان محدودیت‌هایی دارد، بنابراین وقتی کسی ادعا می‌کند با روش‌های خاص و منحصربه‌فرد می‌تواند بیماری‌های صعب‌العلاج را معالجه کند قطعا اشکالی در کارش وجود دارد و مردم نباید این ادعاها را باور کنند.

این پزشک ادامه می‌دهد: مردم باید در انتخاب پزشک بسیار هوشیار باشند. طرح پزشک خانواده در زمینه مقابله با پزشکان قلابی بسیار مفید است، چون هر خانواده‌ای پزشک معتمد خود را دارد و در صورت نیاز از طرف او به متخصصان مربوط معرفی می‌شود.

جهانگیری اضافه می‌کند: پزشکان قلابی هم به سلامت جسمی و هم سلامت روانی و امنیت افراد آسیب می‌زنند. درخصوص سلامت جسمی موضوع کاملا روشن است اما درخصوص بحث امنیت باید توجه داشت مردم پزشک را امین می‌دانند و اطلاعاتی را در اختیار او قرار می‌دهند و اگر پزشک، قلابی باشد ممکن است از این اطلاعات سوء‌استفاده کند.

سعید فخریان ـ حقوقدان ـ نیز از منظری دیگر به این پدیده نگاه می‌کند. او می‌گوید: اگر جعل عنوان پزشک به وارد شدن صدمه به بیمار منجر شود مطابق قانون به این موضوع به‌عنوان جرم رسیدگی می‌شود و مرتکب باید دیه شاکی را بپردازد، اما غیر از این خود مداخله در امور پزشکی نیز جرم محسوب می‌شود و این جدای از بحث دیه و جبران خسارت است. ماده سوم قانون مربوط به مقررات امور پزشکی، دارویی، مواد خوردنی و آشامیدنی تصریح می‌کند: هرکس بدون داشتن پروانه رسمی پزشکی، داروسازی و دندانپزشکی به فنون مزبور اشتغال ورزد، یا بدون اخذ پروانه به تاسیس یکی از موسسات پزشکی اقدام کند به حبس از شش ماه تا دو سال محکوم می‌شود.

مریم عفتی