نبود فرصتهای شغلی دانشجویان را به خارج می فرستد

تعداد دانشجویان مشغول به تحصیل در خارج از کشور آماری ندارد ، اما به گفته معاون فرهنگی نهاد مقام معظم رهبری در دانشگاه ها ، 40درصد دانشجویان کشور به ادامه تحصیل در خارج از کشور تمایل دارند.

کد خبر: ۵۸۸۵۰

به گفته این مقام مسوول این آمار 40درصدی نشان می دهد که نگاه به کانون های فرهنگی خارج از کشور در حال افزایش است . معمولا دانشجویانی که برای ادامه تحصیل به خارج از کشور می روند ، 2دسته اند: تعدادی که به دلیل توانایی های علمی و خصوصا تسلط به زبان کشور مبدا موفق به پذیرش در دانشگاه های خارجی می شوند که برگزیدگان المپیادهای علمی از این دسته هستند و گروه دوم ، دانشجویانی که با توجه به توانایی مالی می توانند برای ادامه تحصیل به خارج از کشور اعزام شوند. البته در این بین هم تعداد اندکی وجود دارد که با استفاده از دوره های بورس تحصیلی کامل و موقت از طریق اداره کل بورس وزارت علوم به خارج از کشور می روند؛ تعداد این گروه محدود برای هر دو دوره کامل و موقت بورس تحصیلی حدود 400نفر بوده است.

چرا خارج؛

تمایل دانشجویانی ایرانی برای ادامه تحصیل در خارج از کشور انگیزه های مختلفی دارد که شاید «علاقه به ادامه تحصیل» اولین دلیل آن باشد. این عقیده حمید اکبری ، رئیس مرکز امور دانشجویان وزارت بهداشت است . اکبری می گوید: «تمایل به ادامه تحصیل در خیلی از این دانشجویان به نبود فرصت های شغلی برمی گردد.» گواه این مطلب ، گفته نایب رئیس کمیسیون اقتصادی مجلس است که چندی پیش در مصاحبه با خبرنگاران گفت : حداکثر 30درصد فارغ التحصیلان جذب بازارهای کار می شوند. به گفته اکبری ، نبود فرصت شغلی مناسب ، انگیزه ادامه تحصیل خصوصا در فضایی متفاوت را برای این عده فراهم می کند. «از طرفی محدود بودن ظرفیت های پذیرش دانشجو در مقاطع بالاتر در ایران ، خصوصا در دوره های تخصصی باعث می شود خیلی از دانشجویان مجبور شوند برای ادامه تحصیل به دانشگاه هایی با سطح علمی متوسط بروند.»

مهاجرت برای 150هزار نفر

رئیس مرکز مطالعات اجتماعی دانشگاه تهران با توجه به تحقیقات انجام شده در این مرکز ، علل تمایل دانشجویان ایرانی به ادامه تحصیل در خارج از کشور را در دو دسته طبیعی و غیرطبیعی تعریف می کند و می گوید: تمایل به ادامه تحصیل در خارج به دلیل وجود امکانات و تجهیزات در کشورهای توسعه یافته در نگاه اول طبیعی به نظر می رسد ، اما این تمایل به ادامه تحصیل یک دلیل غیرطبیعی هم دارد». به اعتقاد دکتر سیدحسن حسینی ، دلیل غیرطبیعی و البته قابل حل تمایل به ادامه تحصیل در خارج از سوی دانشجویان ایرانی به فضای اجتماعی و اقتصادی نامناسب برمی گردد: «کاهش منزلت افراد تحصیلکرده ، نبود فرصت های شغلی مناسب و فقدان فضای اجتماعی مناسب از عواملی است که در سالهای اخیر به وجود آمده که با رفع این مشکلات و بررسی های دقیق می توان مانع خروج دانشجویان به خارج از کشور شد». حسینی به خروج سالانه 150هزار نفر از نیروهای متخصص و ماهر کشور اشاره می کند و معتقد است : از تبعات خروج این افراد علاوه بر از دست دادن نسل با هوش و متخصص ، جامعه را به تدریج به کهولت فکری نیز می رساند. رئیس مرکز امور دانشجویی وزارت بهداشت اما ، به بازگشت این دانشجویان اشاره می کند و می گوید: «اتفاقا برعکس تصوری که وجود دارد ، خیلی از این دانشجویان پس از پایان تحصیلات مجددا به کشور باز می گردند». اکبری این مطلب را به استناد مدارکی که از سوی فارغ التحصیلان خارج از کشور برای ارزشیابی به وزارت بهداشت و علوم ارائه می شود ، بیان می کند. به گفته اکبری با وجود بازگشت این افراد ، ایجاد فضای مناسب و تلاش برای حفظ این استعدادها در داخل کشور الزامی به نظر می رسد.

موسسات اعزام دانشجو ، مجاز یا غیرمجاز؛

در این میان نقش موسسات اعزام به خارج دانشجویان هم پررنگ به نظر می رسد ، هر چند وزارت علوم هراز چندگاهی فعالیت آنها را غیرمجاز اعلام می کند. به عنوان مثال موسسه ای به نام مرکز IBC در مکاتبه ای با چند تن از نخبگان استان همدان به شناسایی شخصیت های علمی برجسته ایرانی اقدام کرده است . این موسسه به دنبال کسب اطلاعاتی در خصوص شناسایی محل زندگی ، وضعیت کاری و... نخبگان علمی ایرانی است. همچنین دانشگاه نیوکاسل انگلستان در مکاتبه ای با دانشگاه علوم پزشکی شیراز درخواست کرده تا استادان و متخصصان دانشگاه ، مشخصات و عکس خود را به این دانشگاه ارسال کنند.