تکنولوژی، سالمندان را درآغوش میکشد
زمانی بود که حضور شخصی مصنوعی در زندگی خصوصی ما که غمخوار ما باشد و به ما کمک کند و بیچون و چرا حرفهایمان را اطاعت کند فراتر از یک داستان نبود.
داستانی که از فرانکیشتاین شروع شد و امروز در انواع رباتهای پرستار، همیار، همنشین و خدمتکار تجلی یافته است.
هر چقدر فرزندان از ما دورتر میشوند آدمهای مصنوعی یا همان رباتها به سمت ما گام برمیدارند و آینده سرد و غمگنانهای که جامعه توسعه یافته برای ما ترسیم میکند افکندن سالمندان در آغوش همیشه حاضر و بیعاطفه رباتها است.
کمک نه جایگزین
حسین باقری کارشناس ارشد پرستاری در تحقیق مشترکی که با حسین ابراهیمی و علی دادگری انجام داده است چشمانداز آینده سالمندان و کمکهای مراقبتی رباتها را در این زمینه روشن میکند.
باقری معتقد است تکنولوژی نوین بشدت در تلاش است راهحلهای مناسبی را برای سالمندان و افراد ناتوان ارائه دهد. اکثر کشورها، جوامع، موسسات و خانوادهها از تکنولوژی نوین برای اهداف مراقبتی، حرکتی، ارتباطی، آموزشی، تشخیصی و بسیاری از امور زندگی روزمره افراد سالمند، بهره میگیرند.
وی میافزاید: استفاده از وسایل کمکی و حمایتی در زندگی سالمندان، نهتنها باعث برآوردهشدن نیازهای سالمندان و بهبود کیفیت زندگی آنان میشود بلکه ظرفیتهای سازگاری افراد مراقبتکننده از آنان را بهبود میبخشد و آنان را در ارائه هر چه بهتر نقش مراقبتیشان یاری میرساند و در نتیجه باعث کاهش صرف هزینه توسط دولت و خانوادهها میشود.
اما تکنولوژی در واقع باید یاور کادر درمانی و مراقبتی برای ارائه خدمات تخصصی باشد نه این که جای فرزندان سالمند را پر کند. قرار نیست تکنولوژی بهانهای شود برای این که ما عواطف مادر و فرزندی را به فراموشی بسپاریم و وظایف خود را رها کنیم.
رابطه انسان و ماشین
رابطه عاطفی انسان و مصنوعات ساخته دست خودش چیز جدیدی نیست. ما این بذل عواطف را از عروسکهای خود شروع میکنم و با ماشینها و موتورهای مورد علاقهمان ادامه میدهیم. آیا قرار است در آینده به رباتها هم عشق بورزیم و دوستان صمیمی ما باشند.
فیلم «ربات و فرانک» که سال گذشته در اغلب کشورها اکران شد گویا میخواهد ذهن سالمندان کشورهای پیشرفته را برای این دوستی و همدستی آماده کند.
این فیلم بر مبنای زندگی مردی مسن است که به تنهایی زندگی میکند و فرزند پر مشغلهاش برای نگهداری از او که با آلزایمر مبارزه میکند یک ربات خانگی خریداری میکند تا جای خودش را پر کند.
این ربات یاور به فرانک کمک میکند تا راحتتر به تنهایی زندگی کند. ربات یاور او به طبخ، تمیزی، نگه داری باغ و انجام امور روزمره میپردازد تا پسرش بتواند بیشتر درکارهای شخصی خود فرو برود.
در آیندهای نهچندان دور اگر نتوانیم متناسب با جمعیت سالمندان مراقب داشته باشیم همه سرنوشتی چون فرانک پیدا میکنیم. آن هم در صورتی که خانواده مان بتوانند از پس هزینه گزاف تهیه یک ربات خانگی در چند دهه آینده بر آیند.
جمعیتی روبه تزاید
افزایش تعداد سالمندان و کاهش خانوادههایی که داوطلب مراقبت از سالمند خود در خانه هستند از یک سو و به صرفه نبودن خدمات مراقبت از سالمندان و کم داوطلب بودن این شغل و نبود مراکز نگهداری و مراقبت از سالمندان، کشورهای توسعه یافته و بزودی کشورهای در حال توسعه را به سوی طراحی ربات برای پر کردن این شکاف سوق میدهد.
جورجیا کودی یک پرستار موسسه فناوری رباتیک در آمریکا میگوید: «به اندازه کافی مهار و ظرافت توام با ملایمت در رباتها برای استحمام بیماران مسن توسعه پیدا کرده است.»
ربات باتلر که هرسکردن گیاهان باغچه را به عهده دارد توسط محققان در کارنگی ملون، طراحی شده است. این ربات اشیای خانگی مانند فنجان را بر میدارد و حتی میتواند آشپزخانه را تمیز کند.
هکتور، رباتی است که توسط دانشگاهی در انگلستان توسعه یافته و میتواند مصرف دارو را به یاد بیماران بیاورد و به آنها کمک کند عینک و اشیایی چون کلید و کیف خود را پیدا کنند.
خانواده جایگزین ندارد
گرچه تکنولوژیهای پیشرفته میتواند سالهای آینده سالمندان ما را در شرایط راحتتری قرار دهد، اما یک سوال اساسی وجود دارد که جامعه آینده باید به وجدان خود پاسخ دهد: «مراقبت از والدین پیر ما وظیفه ماست یا رباتهای هوشمند؟»
حسین تقوی جامعهشناس در مورد جایگزینی رباتها به جای افراد خانواده میگوید: «از خود بپرسیم چرا ما از تکنولوژی بیشتر انتظار داریم تا افراد خانوادهمان؟»
وی با اشاره به تجربه آزموده پرستاران خانگی، کودکان شیر خوارگاههای شبانهروزی و خانههای سالمندان که هیچ یک با وجود عواطف گرم انسانی، کادر مراقب آن مراکز نتوانستهاند افسردگی و فقر عاطفه را جبران کنند میگوید: وقتی انسان از ما مراقبت میکند و نمیتواند محبت ما را جلب کند چطور انتظار داریم یک ماشین جای فرزند یا والدین را بگیرد.تقوی تاکید میکند: خانواده کوچکترین واحد اجتماعی است که جامعه از آن تشکیل میشود و اگر ما خانواده خود را تنها رها کرده به ماشینها بسپاریم تمامی کنشها و تعاملات اجتماعی تحت تاثیر قرار خواهد گرفت و بزودی با جامعهای گسسته مواجه خواهیم شد.
این جامعهشناس، تکنولوژی رباتیک را کمک حال خانوادهها میداند که در صورت ارزانشدن و تولید انبوه در سراسر دنیا خدمات حمایتی از خانوادهها را برای مراقبت از سالمند آسان میکند نه این که جایگزین آن است. رباتها حتی اگر از عواطف هم برخوردار باشند چیزی بیش از یک پرستار غریبه نخواهند بود.
عشق و ماشین
یک بیمار ممکن است در وضعی باشد که تشخیصی از نوع درمان خود ندارد، اما ما میخواهیم او چه تصور کند؟
پارو( Paro ) یک ربات درمانی است که برای بیماران آلزایمری به کار میرود و در مورد اثر بخشی آن تحقیقاتی صورت گرفته است. این ربات یک اثر آرامبخش روی بیماران مبتلا به زوال عقل دارد.
مدیر این پروژه تحقیقاتی میگوید: یک زن 76 ساله را دیدم که داستان زندگی خود را با ربات میگفت و با مهربانی با او هم کلام شده بود. این شگفتانگیز نیست، غمانگیز است.
ترکل میگوید: ربات ظرفیت برای گوش دادن یا درک شخصی ندارد و فریب بیماران با این فکر که این رباتها دردهای آنها را میفهمند غیراخلاقی است.
رباتها در بهترین وضع یک الگوی شرطی را تقلید و بازسازی میکنند و این به معنای درک عاطفی نیست.
RIBA-II یک محصول ژاپنی قادر است یک فرد 80 کیلویی را از روی زمین بلند کرده و روی ویلچر خود بگذارد. او باید در طول یک روز بیش از 40 بار یک عمل طاقتفرسا و پر زحمت را انجام دهد این ربات قادر خواهد بود نیازهای ابتدایی دیگر افراد سالمند را نیز رفع نماید.
ربات جامهدار میتواند به افراد سالمند و ناتوان جسمی در پوشیدن لباسهایشان کمک کند، از تکنولوژیتقویت یادگیری هم بهره میبرد، ربات همدم سالمندان توانایی حمل غذا، دارو، ایجاد هشدارهای صوتی در صورت اضطرار، ارسال پیامهای تصویری یا متنی، آوازخواندن و شطرنج بازی کردن را دارد.
رباتهای دستآموز به شکل سگ و فوک بیماران سالمند مبتلا به روانپریشی شدید را خوشحال میکند.
اما هرگز رباتی به دنیا نمیآید که از گوشت و خون ما باشد و با هر نوازشش روحمان مرتعش شود. این کاری است که فقط از عهده فرزندانمان بر میآید.
ماندانا ملاعلی
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
پشت پرده اتاقهای دود و طلسـم
