مهاجرت امام خمینی از عراق به پاریس

براساس خاطرات سیداحمد خمینی ، فرانسه به این دلیل انتخاب شد که از طریق آن کشور در اولین فرصت به سوریه بروند: «{پس از بازگشت از مرز کویت به بصره} نماز صبح را با امام خواندم و بعد از نماز از تصمیمشان جویا شدم. امام گفتند: من سوریه را انتخاب می کنم و به سوریه می روم. عرض کردم. اگر سوریه راه نداد چه کار کنیم؛ خوب است به جایی برویم که ویزا احتیاج نداشته باشد و ما از آنجا بتوانیم به سوریه برویم. چرا که اگر لب مرز سوریه هم ما را برگردانند، دیگر برای رفتن جایی نداریم. فرانسه را پیشنهاد کردم. امام پذیرفتند.» ⁽¹³⁾
بنابراین عزیمت به فرانسه در بدو امر به دلیل لزوم نداشتن اخذ روادید ایرانیان برای سفر و اقامت کوتاه مدت در آن کشور بود تا از آنجا به سوریه بروند ، اما در پاریس شرایط مساعدی که برای تبلیغ و فعالیت و هدایت نهضت و جهانی کردن آن مشاهده شد ، به تدریج فکر عزیمت به سوریه یا هر کشور اسلامی دیگر منتفی گردید. علیرغم هشدارهای اولیه دولت فرانسه به امام خمینی برای خودداری از هرگونه فعالیت سیاسی ، از اولین ساعات ورود به آن کشور تا زمان بازگشت به ایران در 12 بهمن 1357 ، اعلامیه ، مصاحبه ها و سخنرانی های امام خمینی با سرعت بیشتر در ایران و سایر کشورها پخش گردید و اقشار مختلف ایرانیان ، بویژه فعالان سیاسی و دانشجویان مسلمان عضو انجمن های اسلامی در اروپا، کانادا و امریکا به دیدار امام خمینی شتافتند و نیروهای سیاسی انسجام فکری و عملی بیشتری پیدا کردند. در این حال رژیم پهلوی نیز تصور می کرد، به دلیل بعد مسافت و هزینه های زیاد مسافرت به فرانسه ، ارتباط مردم و مبارزان ، بویژه روحانیون ، با امام خمینی کمتر خواهد شد و به انزوای ایشان منجر می شود و به همین دلیل حکومت ایران با مهاجرت ایشان به فرانسه و اقامتش در پاریس مخالفت نکرد. دولت شریف امامی از طریق سفارت ایران در پاریس به اطلاع دولت فرانسه رسانید که حکومت ایران خواهان اخراج امام از آن کشور نیست. ⁽¹⁴⁾ این تصور مقامات حکومت پهلوی ، همچون تبعید ایشان به عراق از اشتباهات فاحش آن حکومت بود. زیرا در ایران اوضاع سیاسی به نفع مخالفان در جریان بود و در خارج از ایران فعالان سیاسی برای سرنگونی حکومت پهلوی با رهبری امام خمینی به وحدت نظر و عمل رسیدند.

1 - علی اکبر محتشمی پور، خاطرات سیدعلی اکبر محتشمی ، تهران ، حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی ، 1376، صص 460-};455 حمید روحانی ، نهضت امام خمینی ، ج 2 ، تهران ، مرکز اسناد انقلاب اسلامی ، چ دوم ، صص 108-}104.

2 - حسن عاشوری لنگرودی ، «نگاهی به زندگی شهید آیت الله سیدمصطفی خمینی و نقش او در روند پیروزی انقلاب اسلامی ایران» ; مجموعه مقالات کنگره شهید آیت الله سیدمصطفی خمینی» ، تهران ، نشر شاهد، 1377، صص 114-}113.

3 - اصغر جعفری ولدانی ، بررسی تاریخی اختلافات مرزی ایران و عراق ، تهران ، دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی ، چ دوم ، 1370، صص 498-}449.

4 - پابه پای آفتاب ; گفته ها و ناگفته ها از زندگی امام خمینی ، ج 2، به کوشش امیررضا ستوده ، تهران ، نشر پنجره ، 1373 ، ص 22.

5 - همان ، صص 24-}23.

6 - برای اطلاع بیشتر ر.ک : مرکز اسناد انقلاب اسلامی ، آرشیو، شماره های بازیابی 1586 ، 1587 ، 886 ، 885 ، 1074 و 887

7 - پابه پای امام ، همان ، ج 2 ، ص 74.

8 - مرکز اسناد انقلاب اسلامی ، آرشیو، پرونده امام خمینی ، شماره بازیابی 887، ص 58.

9 - همان ، ص 6.

10 - پابه پای آفتاب ، همان ، ج 1، ص ; 75 ج 2 ج، صص 25 و 29 -} 28.

11 - غلامرضا نجاتی ، تاریخ سیاسی 25 ساله ایران ; ج 2ج ، تهران ، موسسه خدمات فرهنگی رسا، چ چهارم ، 1373، ص 103.

12 - نگرشی موضوعی بر وصیت نامه سیاسی الهی امام خمینی (ره)، تهران ، موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی ، چ دوم ، 1373 ، ص 58.

13 - پابه پای آفتاب ، همان ، ج 1 ، ص 76.

14 - تحریر تاریخ شفاهی انقلاب اسلامی ایران ، تهران ، نشر تفکر ، 1373 ، صص 311 - }310.