نیزارهای هامون‌خشکید، حصیربافی تعطیل شد

تالاب بین‌المللی هامون با 560 هزار هکتار وسعت و ظرفیت آبی هشت تا ده میلیارد متر مکعب، طی یکی دو دهه اخیر به دلیل خشکسالی و قطع جریان رود مرزی هیرمند به ایران، تقریبا خشک شده و نفس‌های آخر خود را می‌کشد،‌ این در حالی است که بخش اعظم این تالاب پیش از این پوشیده از گیاه نی بود؛‌ گیاهی که در میان ساکنان بومی منطقه سیستان برای حمل و نقل، ماهیگیری، پوشش کف زمین، پوشش درها و پنجره­‌ها، صنایع دستی مانند ساخت سبد و همچنین تامین غذای دام استفاده می‌شود و حالا با از بین رفتن نیزارهای هامون تمام این موارد که سهم بسزایی از اشتغالزایی روستاییان منطقه را بر عهده داشت، در حال نابودی کامل است بویژه دامداری و حصیربافی که جزو فعالیت‌های اصلی ساکنان منطقه است.

90 درصد نیزارهای هامون خشک شده

یک کارشناس مسئول اداره بهبود تولیدات دامی مدیریت جهاد کشاورزی شهرستان زابل با بیان این که 90 درصد نیزارهای سیستان بر اثر خشکسالی از بین رفته است، به مهر می‌گوید: سطح نیزارهای دریاچه هامون قبل از خشکسالی صد هزار هکتار بود که اکنون به کمتر از ده هزار هکتار رسیده است.محمد پودینه با بیان این که طی سال‌های قبل از خشکسالی در این منطقه سالانه بیش از 30 تن علوفه نی تر در هر هکتار برداشت می‌شده است، می‌افزاید: از دست رفتن این منبع طبیعی اکنون علاوه بر کاهش تعداد دام‌ها و تولید گوشت، اقتصاد ساکنان محلی را هم به مخاطره انداخته است.پودینه با بیان این که تمام دام‌های موجود در این منطقه وابسته به مراتع و نیزارهاست، تصریح می‌کند: خشکیدن هامون موجب کاهش تولید گوشت قرمز در این منطقه شده است.

به گفته وی، پیش از این 5000 راس دام سنگین در نیزارهای دریاچه هامون به عنوان یکی از منابع درآمدی و ظرفیت‌های منطقه وجود داشت که به دلیل خشکسالی و نابودی نیزارها اکنون به هزار راس نمی‌رسد و به یک‌پنجم کاهش یافته است. ضمن این که تولید گوشت قرمز در این شهرستان از ده هزار تن به کمتر از 3000 تن در سال کاهش یافته است.پودینه با بیان این که گوشت تولیدی این منطقه در گذشته به بیش از 20 استان کشور صادر می‌شده است، می‌افزاید: متاسفانه خشکسالی‌های پی‌در‌پی و افزایش قیمت علوفه، دامداران این منطقه را با مشکل جدی در تولید و ارتزاق مواجه ساخته است.

بیکاری 2000 حصیرباف سیستانی

کارشناس مسئول اداره بهبود تولیدات دامی مدیریت جهاد کشاورزی شهرستان زابل همچنین با اشاره به صنعت حصیربافی به عنوان یکی دیگر از منابع درآمدی و صنایع دستی رایج در این منطقه می‌گوید: خشکیدن هامون و کاهش نیزارهای این دریاچه بیش از 2000 نفر را بیکار کرده است.

پودینه با بیان این که پیش از این 2000 نفر با اشتغال در کارگاه‌های حصیربافی این منطقه ارتزاق می‌کردند، می‌افزاید: این رقم اکنون به 50 تا صد نفر رسیده و بیش از هزار کارگاه حصیربافی در سیستان تعطیل شده است.

این مسئول، احیای مجدد نیزارهای هامون و حیات این صنعت را نیازمند دریافت حقابه از کشور افغانستان یا انتظار ورود آب از این کشور در هامون می‌داند و خاطرنشان می‌کند: اکنون نه‌تنها اثری از نیزارهای انبوه نمانده، بلکه گونه‌های مقاوم به خشکی نیز به دلیل تردد دام‌ها و همچنین بستر خشکیده دریاچه از بین رفته است.

پودینه با بیان این که خشکسالی موجب شده عشایر منطقه به بستر دریاچه وارد شوند و با جمع‌آوری سرشاخه‌های گز و شکستن آنها علوفه مورد نیاز دام خویش را تأمین کنند، یادآور می‌شود: قطع سرشاخه‌ها باعث تنک و ضعیف شدن گونه گز ـ که از گیاهان مقاوم به خشکی است ـ می‌شود و گاوهای روستاییان نیز که پیشتر در نیزارهای وسیع دریاچه چرا می‌کردند، با خوردن علوفه نامرغوب بشدت از وزن آنها کاسته شده است.