نقد «رسوایی» در برنامه هفت

به گزارش جام‌جم، ابتدای برنامه محمود گبرلو مجری و سردبیر برنامه با اشاره به اظهارات این روزهای نامزدهای انتخابات در مورد امور فرهنگی گفت: باید به این نکته توجه کرد که سینمای ایران و سینماگران ایرانی در طول این سال‌ها زحمت فراوانی کشیده‌اند تا به جایگاه امروزی‌شان دست یابند، بنابراین بهتر است نامزدهای انتخابات فقط در مورد امور فرهنگی و سینما شعار ندهند.

آمار فروش فیلم‌ها، رویدادهای سینمایی هفته و پلان صنوف بخش‌های ابتدایی برنامه شب گذشته بود که در بخش صنوف گزارشگر هفت به سراغ چهره‌پردازان سینما رفته بود و نظرات گریمورهایی چون نوید فرح مرزی، محمدرضا قومی، جلاالدین معیریان، بیژن محتشم و مهین نویدی را درباره جایگاه چهره‌پردازی در سینمای ایران جویا شد.

اما نقد فیلم سینمایی رسوایی به کارگردانی مسعود ده‌نمکی بخش پایانی برنامه هفت بود که رامین شریف‌زاده ابتدای بحث با ارائه تحلیلی از روند سینمای ایران بعد از پیروزی انقلاب تا امروز رسوایی را نمونه کامل فیلمی دانست که به دغدغه‌های مردم می‌پردازد.

معززی‌نیا نیز درباره این فیلم گفت: نقد در مورد فیلم‌های ده‌نمکی از اخراجی‌ها تا رسوایی کارکرد زیادی ندارد. وی فیلم‌هایش را در شکل بیانی که مد نظرش است می‌گنجاند. این سلیقه واحد از زمانی که وی در مطبوعات فعال بوده تا امروز که فیلمساز شده، ادامه دارد؛ نگاه ده نمکی نگاهی مضمون‌گراست.

وی ادامه داد: در فیلم‌های ده‌نمکی حتی روند پیشبرد سکانس‌ها و نام افراد در جهت مضمون مورد نظر وی است. این مضمون به صورتی تصویر می‌شود که برای مردم از هر قشری که باشند قابل فهم است. این یک شکل خاص از فیلمسازی است که صرفا بیانیه‌ای را مطرح می‌کند که دیدگاه خود ده‌نمکی است.

در ادامه حجت‌الاسلام مجد درباره روحانی مطرح شده در این فیلم گفت: روحانی‌ای که در رسوایی می‌بینیم سه مشخصه اصلی دارد؛ اول کارکردن شبانه وی و تامین معاشش از طریق کارگری، غیب‌گویی وی است که فارغ از تیزهوشی و زیرکی این روحانی مطرح می‌شود و شاخصه سوم نیز استفاده نکردن وی از هدایا و دستمزدی است که در روضه‌ها به او می‌دهند.

وی ادامه داد: روحانی که ده‌نمکی معرفی می‌کند فقط روحانی است که در فیلم وی معرفی می‌شود و کارکرد بیرونی ندارد. این امر باعث بدبین شدن مردم نسبت به طیف‌های مختلف روحانی می‌شود. روحانی ده‌نمکی، روحانی خوبی است اما در لایه‌های زیرین بسیاری از روحانیون را نفی می‌کند. چون این نوع معیشت را الگو قرار داده و به همه روحانیون تعمیم می‌دهد.

ده نمکی در توضیح این موارد گفت: من به سینما به عنوان یک هدف نگاه نمی‌کنم بلکه سینما را ظرف مناسبی برای بیان برخی مفاهیم می‌دانم و معتقدم باید طوری حرف بزنم که همه مردم بفهمند. این مساله برای من یک الگو است.

وی افزود: این مساله که این روزها مد شده و می‌گویند هر فیلمی که فروش خوبی داشت، فیلم عامه‌پسند است درست نیست و این پز را هم قبول ندارم که اگر فیلمی نفروخت فیلم مهم و خوبی است. رسوایی با فروش خوبی که داشته بیش از ده، 15 میلیون مخاطب را به سینما کشانده است. بحران سینمای ما مساله مخاطب است و باید به آن توجه کرد.

ده‌نمکی عنوان کرد: مساله‌ای که در این فیلم با عنوان غیب‌گویی مطرح می‌شود در عالم دین به کرامات تعبیر شده است. ما روحانی‌ای مثل حاج آقا ابوترابی داریم که روزی فرد مستی را که تلو تلو می‌خورده در خیابان سوار می‌کند و او را تا خانه‌اش می‌رساند و این فرد بعد از پیاده شدن تازه می‌فهمد که او چه کسی بوده است.

وی توضیح داد: این‌که یک روحانی شب کار کند به هیچ عنوان عار نیست. شغل باربری در این فیلم با شناخت عمیقی از مقوله روحانیت و مفاهیم عرفانی انتخاب شده است.

در ادامه شریف‌زاده در جواب صحبت‌های مجد گفت: پرداختن به جزئیات در یک فیلم نباید ما را از هدف اصلی فیلمساز دور کند. ده‌نمکی می‌خواهد به مفهومی بالاتر از مسأله غیب‌گویی اشاره کند. به نظر من در برخی مواقع تنها نمی‌توان با فقه، جامعه را پیش برد بلکه باید از عقل و عشق هم بهره گرفت. روحانی فیلم صرفا با آموزه‌های فقهی با دختر برخورد نمی‌کند بلکه با عقل خود با وی روبه‌رو می‌شود.

مجد در جواب گفت: صحبت‌های شما کاملا مبانی فقهی را زیر سوال می‌برد.

شریف‌زاده پاسخ داد: منظور من این است که ما نباید فقط با بایدها و نبایدها در جامعه با مردم روبه‌رو شویم. روحانی فیلم از زاویه محبت با دختر روبه‌رو می‌شود.

ده‌نمکی هم گفت: فقط مساله محبت مطرح نیست. حاج یوسف با مسائل فقهی هم با دختر روبه‌رو می‌شود. او آبروی خودش را به خاطر مردم می‌فروشد تا به آبروی بالاتری دست یابد.