اینجا شهراست، صدای آلودگی را می شنوید
فارغ از روزمرگی و قول و قرارهایت به دنیا و آدمهای عجیب و غریبش ، همین فردا کوله بارت را جمع کن و به کوه برو. نرسیده به قله ، در سکوت ، جایی دنج بنشین و زانو بزن.لازم نیست بگویی چه قشنگ.
بگذار باد، برف نرمی را که از قله های دورتر سوغات آورده بتکاند روی گونه هایت. بگذار برف تو را هم مثل بقیه سنگها سپیدپوش کند. حالا به سکوت گوش کن. اینجا می شود نفس راحت کشید.
اینجا احترام سکوت را حتی بلندپروازترین پرنده ها هم نمی شکنند و اوج بی نغمه آنها خلوت کوهستان را به هم نمی زند. سکوت وصف ناپذیر است و شاید به همین خاطر، بازگشت از قله هیچ وقت به اندازه فتحش لذتبخش نیست ؛ چون آن پایین ، شهر پرهیاهو برای خوشامدگویی به تو لبخند می زند.
سر و صدا یکی از آن چیزهایی است که در شهر ما، درکش سخت شده است ؛ چون سکوت کمتر پیش می آید تا به واسطه آن شلوغی را بفهمیم. ما هر روز در انواع صداهای ناجور و ناهنجار دست و پا می زنیم ، عادت کرده ایم و بی خبریم.
صدای کنده شدن هواپیما از زمین ، آواز دستفروشی که ظهرها توی بلندگو شعر می خواند، شوخی می کند و داد می کشد، چکش زدن مغازه آهنگری نبش کوچه ، صدای مداوم اتوبان ، بوق ماشین ها بخصوص اگر فلان تیم سابقه داشته باشد یا صاحب ماشین عصبانی باشد و بخواهد خودش را آرام کند، صدای یکجور اژدها که روی بوق موتور نصب کرده اند، تا با آن پیرزن ها و پیرمردها را بترسانند و از ترسشان بخندند، زنگهای جدید موبایل ها که با صدای مرغ و خروس و سگ از جیب کت افراد متشخص ، دیگران را شگفت زده می کند.
حتی اگر صدای جاز ماشینی که زیر پنجره خانه شما شیشه ها را به لرزه درآورده ، نادیده بگیریم ، از جیغ دزدگیر ماشین هایی که با گذشتن گربه ای از کنارشان خواب بعدازظهر دیگران را آشفته می کند، نمی شود گذشت. کارشناسان آلودگی صوتی را شنیدن هرگونه صدای بلند، ناسازگار و نامطبوع به شکل ناخواسته تعریف می کنند و با آن که سازمان بهداشت جهانی و تمام روانپزشکان درباره آن هشدار می دهند، اما از آنجا که این معضل تاثیرات طولانی مدت دارد و اثراتش با گذشت سالها خود را نشان می دهند، ناشناخته و کم اهمیت ، باقی مانده است.
مردم در مواجهه با مساله آلودگی صوتی به چند گروه تقسیم می شوند. بسیاری بر این باورند که به شلوغی و صداهای ناهنجار خو گرفته اند و به این ترتیب ، خطری سلامتشان را تهدید نمی کند، اما همان طور که عادت کردن به آلودگی هوا ریه ها را مصون نمی کند، عادت به سر و صدا نیز از اثرات مخرب آن بر تندرستی کم نخواهد کرد.
خیلی از شهرنشینان هم آلودگی صوتی را بهای زیستن در شهرهای بزرگ می دانند که از آن گریزی نیست و گروهی دیگر هم به فکر راهکارهایی برای کاهش آن هستند.
وقتی آلودگی صوتی می آید
اگر صبحها به محض چشم باز کردن احساس خستگی و بی حوصلگی می کنید، زود از کوره در می روید، بازدهی فکری تان کاهش پیدا کرده است ، دایم به میگرن دچارید، مضطربید و قدرت متمرکزکردن فکرتان را ندارید؛ می توانید مطمئن شوید، که یکی از میلیون ها قربانی آلودگی صوتی هستید.
تغییر در کیفیت و کمیت خواب ، کاهش زمان خواب عمیق و رویابینی ، جهشهای ناگهانی از خواب یا بی خوابی های مزمن هم از اثرات آلودگی صوتی است.
اصوات گوشخراش ، هورمون های استرس زا را افزایش می دهند و سبب رفتارهای غیراجتماعی و پرخاشگرانه می شوند. سر و صدای شدید موجب تضعیف سیستم دفاعی بدن می شود تا جایی که محققان حتی یکی از علل سرطان را هم به آلودگی صوتی نسبت می دهد.
آنها، پیرگوشی زودرس ، رنگ پریدگی پوست ، بالا رفتن فشار خون ، زخم معده ، سوئهاضمه ، گرفتگی عضلات و هزار و یکجور بیماری قلبی و عروقی را هم از نشانه های شهر و آلودگی صوتی می دانند. دانشمندان ژاپنی می گویند آلودگی صوتی حتی به بچه هایی که هنوز به دنیا نیامده اند هم رحم نمی کند.
تحقیقات 10 ساله آنها نشان می دهد که استرس ناشی از سروصدا در زنان باردار، باعث تنگ شدن رگهایی می شود که مواد غذایی و اکسیژن را به جنین می رسانند. اغلب نوزادان در شهرهای شلوغ با کاهش وزن به دنیا می آیند و نرخ سقط جنین در این شهرها بالاست.
ژاپنی ها بچه های لب شکری یا آنها که در ستون مهره هایشان نقص دارند را، محصول زندگی مدرن در شهرهای پرهیاهو می دانند. سروصدا مهارت های کلامی را از کودکان می گیرد.
روانپزشکان معتقدند بچه هایی که در مکان های شلوغ بازی می کنند، قدرت خوب گوش کردن را از دست می دهند و به دلیل اختلال در یادگیری ، پیشرفتی در تحصیل ندارند.
قانونی برای صدا
مهندس حسین مهرآوران ، مسوول بخش صوتی شرکت کنترل کیفیت هوا می گوید آلودگی صوتی را معمولا به دو دوره روز و شب تقسیم می کنند. دوره روز از 6 صبح تا 22 و دوره شب از ساعت 22 تا 6 صبح روز بعد است.
حد استاندارد ترازهای صوتی برای هر منطقه ای بسته به کاربری آن متفاوت است که از این لحاظ مناطق به 3 گروه مسکونی ، مسکونی تجاری و صنعتی تقسیم می شوند و به این ترتیب این که بگوییم شهری به طور کلی از حد استاندارد ترازهای صوتی بالاتر است ، غیرعلمی به نظر می رسد؛ چون هر مکان استاندارد خاص خود را دارد که این رقم معمولا در روز و شب 10 دسی بل نوسان دارد، اما به طور کلی در تهران هیچ نوع راهکار بخصوصی برای کاهش اثرات این معضل اندیشیده نشده است و آلودگی صوتی در بسیاری از مناطق شهر روز به روز در حال افزایش است.
برای مثال ، حد استاندارد ترازهای صوتی برای مناطق مسکونی 55 دسی بل است که در تهران 15 دسی بل بیشتر از این مقدار گزارش شده است.
اکثرمیادین و خیابان های اصلی شهر نیز تراز صدایی بالاتر از 75 دسی بل دارند که بیشتر از حد مجاز است. او روشهای کنترل کننده آلودگی صوتی را به 3 گروه تقسیم می کند؛ اول کنترل منابع صوتی ، دوم کنترل بین منبع و دریافت کننده صوت و سوم کنترل در محل دریافت صدا.
کشورهایی چون هلند، ژاپن ، استرالیا و امریکا روشهای گوناگونی برای کاهش آلودگی صوتی در هر سه مورد دارند، که می توان آنها را در تهران هم پیشنهاد کرد؛ از آن جمله می شود به استفاده از آسفالت های متخلخل ، دیوارهای عایق صدا در اطراف بزرگراه ها، افزایش فضای سبز و رعایت حریم بین منازل و بزرگراه ها اشاره کرد.
یک مقام مسوول می گوید آسفالت های متخلخل قیمتی 4برابر انواع معمولی دارند. دیوارهای عایق صدا در اطراف بزرگراه ها هم گران اند و به همین دلیل ، چنین روشهایی در کشور ما باب نشده اند.
این یعنی اگر تا به امروز گمان می کردید دیوارهای اطراف بزرگراه یادگار امام و افسریه عایق صوتی هستند، در اشتباه بوده اید و این دیوارها برای جلوگیری از دسترسی عابرنماها به بزرگراه ها هستند.
تحقیقات کارشناسان محیطزیست نشان می دهند ایجاد فضای سبز در اطراف بزرگراه ها گاه از سایر روش ها موثرترند و چنارها بهتر از دیوارهای ضد صوت آرامش هدیه می دهند. البته این طرح به شرطی امکانپذیر است که تعداد درخت ها زیاد باشد و با برنامه ریزی قبلی برای چنین کاری کاشته شوند.
حریم های رعایت نشده بین منازل و بزرگراه ها یکی از اصلی ترین عوامل ایجاد آلودگی صوتی برای شهروندان است و این در حالی است که حتی شهرهایی با جمعیت کمتر از 100هزارنفر در کشورهای اروپایی ملزم به تهیه نقشه های نشاندهنده ترازهای صوتی در مناطق گوناگونند که این نقشه ها در طراحی محل اتوبان ها و حفظ فاصله شان از مناطق مسکونی کمک می کند.
از طرفی آنها با محاسبه تراز صدای بزرگراه پیش از ساخت آن در یک منطقه میزان آلودگی صوتی احتمالی را رقم می زنند و حریم منازل را مشخص می کنند و به این ترتیب ، از تولد بزرگراه هایی مثل بزرگراه نواب با خانه هایی چسبیده به حاشیه هایش ، در شهرشان جلوگیری می کنند. علاوه بر آلودگی صوتی عمومی که اغلب مردم شهر به آن گرفتارند، معماری قدیمی شهر هم در برخی مناطق دردسر ساز است.
وجود فرودگاه در داخل شهر و عبور ریل های قطار از برخی محله های جنوب شهر وضعیت این مناطق را بحرانی تر کرده است. یکی از ساکنان تهرانسر می گوید اغلب پروازها ساعت 5:30 تا 6:30 صبح است و ما در همه این سالها هنوز نتوانسته ایم عادت کنیم.
به عقیده مهرآوران ، استفاده از فناوری های جدید در ساخت موتور، بال و بدنه میزان آلودگی صوتی در این مناطق را کاهش خواهد داد. همچنین می توان در منازل از شیشه های دو جداره یا پشم شیشه در دیوارها و سقف استفاده کرد.
او می گوید مشکل اصلی جای دیگری است. ما قانون خاصی برای کاهش آلودگی صوتی نداریم و هیچ نیروی قدرتمندی بر طراحان ساختمان ها نظارت ندارد و اندیشیدن به راهکارهایی برای تامین آسایش مردم در این ساختمان ها از وظایف طراحان و سرمایه داران به شمار نمی رود. همچنین نهاد خاصی بر عملکرد خودروسازی ها و حد مجاز ترازهای صوتی تولید شده از سوی خودروها نظارت مستمر ندارد.
هیچ سازمانی نمی تواند طراحان ساختمان را مجبور به استفاده از مواد جاذب صوت یا شیشه های دو جداره کند. اجباری در ایجاد فضای سبز یا انجام راهکارهای کنترلی در اطراف بزرگراه ها نیست و به طور کلی ، هیچ قانونی برای پیشگیری از ضررهای ناشی از آلودگی صوتی پیش بینی نشده است.
کارشناسان معتقدند میادین و بزرگراه های تهران بیشترین آلودگی صوتی را دارند که تمرکز بزرگراه ها در شمالغرب شهر (منطقه 2) سبب شده است ، ساکنان این منطقه بیشتر از سایرین با این مشکل دست به گریبان باشند. دیروز، روی یکی از دیوارهای شهرمان کسی با خطی درهم و بزرگ نوشته بود: «صدا اگر رنگ داشت ، شهر ما رنگین کمان بود!»
مریم یوشی زاده 
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
پشت پرده اتاقهای دود و طلسـم
