یک نفر هم غیرقانونی وارد دانشگاه نشده است

سازمان سنجش فرزند من است و این سازمان را عین فرزند خودم دوست دارم. حتی از آنجا که کار در این سازمان یک کار ملی است، حتی برای این کار اهمیت بیشتری از فرزندم قائل هستم، زیرا فرزندم تنها یک شخص است، اما کار در سازمان، خدمت به همه جوانان این مرز و بوم است. من الان نیز با همان شور و انرژی که در روزهای اول داشتم، کار می‌کنم. من عاشق این حرفه هستم و مطمئنا تا وقتی که توان داشته باشم و همکارانم هم صلاح بدانند، این همکاری صمیمانه و صادقانه را ادامه خواهم داد. البته هنوز بازنشسته نشده و خودم درخواست بازنشستگی نداده‌ام. تا دو سال قبل، معاون اجرایی سازمان سنجش بودم و به مدت 20 سال هم این سمت را عهده‌دار بودم، اما از دو سال قبل با پیشنهاد ریاست سازمان سنجش، به عنوان سخنگو و مشاور در سازمان حضور دارم. اگر چه از همان بدو تاسیس سازمان سنجش، حضور مستمر داشته‌ام و نزدیک به 30 سال فقط سابقه مدیریتی در این سازمان دارم؛ اما حتی اگر بازنشسته هم می‌شدم، باز هم در سازمان سنجش کار می‌کردم.

من عاشق این کار هستم و به همین دلیل خسته نمی‌شوم. به طور قطع تا جایی که سازمان به من نیاز داشته باشد، صحنه را ترک نمی‌کنم و خوشحالم که طی تمام این سال‌ها به‌عنوان یک فرد کوچک، توانسته‌ام افراد بزرگی را راهنمایی و هدایت کنم که وارد مراکز آموزش عالی شوند و در حقیقت در مسیر درخشش و نخبگی آنان در ایران و جهان، نقش کوچکی ایفا کنم. شاید به همین دلیل که سه نسل متوالی از کنکوری‌ها هم با من خاطره دارند، به نام پدر کنکور ایران مشهور شده‌ام.

نه واقعا. در همان دوران دانشجویی‌ام ـ در سال 47 ـ که تازه سازمان سنجش شکل گرفته بود، به سازمان رفتم و گفتم که بجز کار نظافت، هر کار دیگری به من بدهید، انجام می‌دهم. آن موقع حتی خیلی از همکارانم، تحصیلات متوسطه هم نداشتند، اما من وارد دانشگاه شده بودم. آخرش هم به من گفتند برای شروع کار در پاکت‌نامه‌ها را باز کنم و در واقع من با شغل در پاکت بازکن وارد سازمان شدم. اما در تمام مدتی که در سازمان خدمت می‌کردم، حتی در کار بازکردن پاکت‌ها هم سعی می‌کردم با تعهد و تلاش، کارم را درست انجام دهم و یادم می‌آید گاهی برای انجام‌ کارهایم، منتظر آسانسور نمی‌شدم و از پله‌ها بالا می‌رفتم. بعد از بازکردن پاکت نامه، وارد قسمت ثبت‌نام شدم و بعد از مدتی هم مسئول ثبت‌نام متقاضیان موسسه‌های آموزش عالی شدم که از روشی غیر از آزمون سراسری دانشجو می‌گرفتند. مدرک کارشناسی‌ام در سال 50 دریافت کردم و سال 53 به خارج از کشور رفتم. در سال 57 هم با مدرک دکتری به کشور بازگشتم و باز هم در سازمان سنجش تا به امروز مشغول کار هستم.

بله، سال 1346 کنکور دادم ولی کنکور آن موقع‌ها اصلا مثل الان نبود. هر دانشگاهی برای خودش کنکور جداگانه داشت و البته همان سال هم در رشته روان‌شناسی دانشگاه ملی که حالا به نام دانشگاه شهید بهشتی شناخته می‌شود، قبول شدم.

اتفاقا خیلی‌ها این سوال را از من می‌پرسند، ولی آن موقع‌ها خیلی بحث رتبه کنکور مطرح نبود. مثلا در کنکور یک رشته دانشگاهی 500 نفر شرکت می‌کردند و دانشگاه از بین این متقاضیان، مثلا 30 نفر را پذیرش می‌کرد و من هم فقط می‌دانستم در چه رشته و دانشگاهی قبول شده‌ام.

به هیچ‌وجه این‌طور نیست. دامنه تبعات منفی کنکور آن سال‌ها خیلی زیاد بود. آن‌موقع‌ها یک دانش‌آموز باید برای قبول‌شدن در دانشگاه‌ها، کل کشور را می‌گشت. مثلا خود من در کنکور دانشگاه‌های تبریز، اصفهان، شیراز و دانشگاه ملی شرکت کردم. حالا فکر کنید در این شیوه پذیرش، هم‌زمان و انرژی زیادی از ما گرفت، هم هزینه‌های اقتصادی برای خانواده‌ها داشت و حتی گاهی این همه حجم رفتن و آمد دانش‌آموزان، تبعات اخلاقی داشت.

برعکس، کنکور دوره ما ساده‌تر از کنکور الان نبود. اگرچه هر دانشگاهی برای خودش کنکور می‌گرفت و آزمون سراسری نداشتیم، اما ظرفیت دانشگاه‌ها بسیار کمتر از ظرفیت دانشجویان بود. درواقع، ظرفیت پذیرش دانشگاه‌ها نسبت به جمعیت بسیار کم بود و رقابت کنکور در آن سال‌ها فشرده‌تر از الان بود. مثلا در کنکور سال 48، ظرفیت دانشگاه‌ها به‌گونه‌ای بود که از هر صد نفر، تنها ده نفر قبول می‌شدند.

با قاطعیت می‌گویم که سازمان سنجش طی سال‌ها، هر کاری که می‌توانست برای راهنمایی متقاضیان آزمون سراسری، افزایش آمادگی داوطلبان کنکور و کاهش استرس آنها انجام بدهد، دریغ نکرده است و همین حالا هم سازمان از همان روش سال‌های قبل استفاده می‌کند. اگر اضطرابی هم بین برخی داوطلبان وجود داشت؛ مقصر این استرس‌ها، بنده و سازمان نبودم. حتی برخی‌ به من می‌گویند وقتی شما را می‌بینیم، ناخودآگاه استرس کنکور به ما وارد می‌شود، اما ما واقعا طی این سال‌ها به‌دلیل افزایش متقاضیان ورود به دانشگاه، راهی جز برگزاری کنکور نداشتیم و البته تلاش کردیم کنکور را به بهترین نحو ممکن برگزار کنیم.

اول این‌که باید بگویم من به کارم علاقه دارم و به همین خاطر هم اعداد و ارقام را بخوبی به خاطر می‌سپارم. اگرچه نیازی نیست همیشه آمارها را از حفظ بدانم، ولی دوست دارم حتما حدود آمار را در ذهن داشته باشم و از من هم توقع هست که آمارها را بدانم. اما کلا حافظه‌ای قوی دارم و حتی الان یادم می‌آید که فلان درس کلاس چهارم ابتدایی در چه صفحه‌ای بود. البته الان که دیگر پیر شده‌ام و حافظه ام مثل قدیم نیست.[خنده]

مردم ما واقعا قدرشناس، بامحبت و صادق هستند. بارها به من گفته‌اند که ما فکر نمی‌کردیم شما از دفترتان خارج شوید و بیایید با داوطلبان کنکور حرف بزنید و مشکلاتشان را بشنوید. ولی وقتی برای خودمان مشکلی پیش آمد، راحت توانستیم مشکل‌مان را با شما مطرح کنیم. من در تمام این مدت، بجز محبت، احترام و ابراز قدردانی از من و سایر همکاران، چیز دیگری ندیده‌ام و به همین خاطر هم از من تشکر می‌کنند.

تا این لحظه‌ای که بنده در کنار شما نشسته‌ام، انصافا حتی یک مورد هم پیش نیامده است که مسئولی یا هر فردی از من خواسته‌ای غیرمعقول داشته باشد. خدا را شکر، مسئولان ما آنقدر فهیم هستند که چنین درخواست‌هایی نداشته باشند. البته مواردی بوده است که مسئولی زنگ زده و خواسته زودتر از بقیه بداند فرزندش در کنکور قبول شده است یا خیر، ولی حتی ما همین خواسته را هم اجابت نکرده‌ و گفتیم هر وقت سایر کنکوری‌ها از نتیجه آزمون سراسری باخبر شدند، شما هم باخبر خواهید شد.

قاطعانه می‌گویم که از سال 48 تا الان که بنده در سازمان بوده‌ام، هیچ فردی با تقلب وارد دانشگاه نشده است. ما سعی کرده‌ایم وظیفه‌مان را درست انجام دهیم و اتفاقا همان مسئولان رده بالا، همین وظایف را برای ما تعیین کرده‌اند و به همین دلیل هم از ما توقع کار غیرقانونی ندارند. حتی همکاران هم چنین چیزی به ذهنشان خطور نکرده است.

مدرک‌فروشی ربطی به وزارت علوم و سازمان سنجش ندارد و نهادهای حقوقی دیگری باید به این موضوع رسیدگی کنند.

بله، سه فرزند کنکوری داشتم که پسرم الان دکترای مکانیک دارد، دخترم مهندسی عمران خوانده و آخرین فرزندم نیز در رشته معماری تحصیل کرده است.

جالب است که بعضی‌ها می‌گفتند خوش به حال فرزندان من که پدرشان مسئول کنکور است و هرجا دلشان بخواهد قبول می‌شوند، اما واقعا هیچ‌گاه حتی وسوسه هم نشدم که به فرزندانم کمک غیرقانونی بکنم. یک روز وقتی یکی از فرزندانم از من درباره نحوه پرکردن دفترچه کنکور پرسید، از او خواستم او هم مثل همه کنکوری‌ها، از طریق تلویزیون به حرف‌های من گوش دهد، چون همه بچه‌ها این امکان را ندارند که توکلی بیاید و به صورت حضوری نحوه تکمیل دفترچه کنکور را به آنها بیاموزد. یک بار هم فرزندم گلایه‌مند بود که چرا آنقدر حوزه امتحانی‌اش از محل زندگی‌مان دور است و به من می‌گفت پدر نمی‌توانستی کاری کنی که حداقل محل برگزاری کنکورم، نزدیک خانه‌مان باشد؟ من هم در جواب گفتم که من در انتخاب محل آزمون هیچ داوطلبی دخالت نمی‌کنم. اتفاقا همان فرزندم همراه همسرم در آخرین لحظات و به سختی توانسته بودند محل برگزاری آزمون را پیدا کنند.

مطمئنم این کارگروه توجه می‌کند که بعد از حذف کنکور ـ که در آن سوابق تحصیلی جایگزین کنکور خواهد شد ـ عدالت آموزشی نیز در جذب دانشجو رعایت شود. به نظرم باید روشی اجرا شود که بعد از حذف کنکور، کیفیت رشته‌ها نیز در آینده حفظ شود و با لحاظ‌کردن دقیق تعداد متقاضیان هر رشته و کد محل‌هایی که متقاضی کمتری دارند، امکان ادامه تحصیل موفق و بی‌دغدغه را برای همه متقاضیان فراهم کنند. در حالتی که تنها نمره امتحان نهایی دانش‌آموزان ملاک پذیرش دانشجو باشد و آزمون‌های سال پایانی دبیرستان هم استاندارد و سراسری شود، دیگر در آن شرایط فرقی نمی‌کند داوطلبی در کجای ایران درس خوانده باشد و فکر می‌کنم در آن صورت، ملاک پذیرش دانشجویان هم کاملا عادلانه خواهد شد.

واقعا این‌طور نیست. اول این‌که این موسسات هیچ نقشی در حذف کنکور ندارند و خیال همه مردم راحت باشد که اعضای این کارگروه، انسان‌های دلسوز و متعهدی هستند که از هیچ موسسه‌ای خط نمی‌گیرند. دوم این‌که معتقدم یک داوطلب اگر فقط درس‌های کتابش را بخواند، به هیچ‌کدام از این موسسات نیاز ندارد. بارها گفته‌ام که نه‌تنها در مطالعه دروس، حتی در انتخاب رشته هم بهترین فرد شایسته برای این کار، خود داوطلب است.