بازار پخت رب انار در قم داغ است

برداشت انار که آغاز می‌شود، بعضی از باغداران دسترنج خود را برای فروش به بازار می‌برند، برخی‌ها همان جا در باغشان می‌فروشند، عده‌ای هم انارهای درجه یک را جدا کرده و در انباری مخصوص نگهداری می‌کنند تا برای مصرف عیدشان استفاده کنند یا اینکه مطابق تقاضای بازار کم کم آن را عرضه کنند.

اما رب انار چیز دیگری است، "عقیق معجزه‌گر" در تمام فصول سال و برای بیشتر غذاهایی که یک آشپز ماهر می‌پزد به کار می‌آید، رستوران‌ها و خانم‌های خانه‌دار بیشترین مصرف کنندگان رب انار هستند.

مراحل پخت رب انار

فاطمه عسگری یکی از زنان روستایی قم است که در مورد مراحل پخت رب انار توضیح می‌دهد: در روستاهای قم سه نوع انار ترش، شیرین و میخوش وجود دارد که این انارها با توجه به طعم و رنگ پوستش به اسم‌های مختلف معروف است.

عسگری می‌گوید: وقتی انارها برای رب شدن آماده شدند، این محصول را برداشت می‌کنیم و چند روز در هوای آزاد قرار می‌دهیم تا دان کردن آن راحت‌تر انجام شود.

در گذشته همسایه‌ها و یا فامیل‌ها را برای یک شب به یادماندنی دعوت می‌کردند و از آنها برای دان کردن انارها کمک می‌گرفتند، البته هنوز هم در برخی از روستاها همین اتفاق می‌افتد که شب خوب و به یادماندنی به خصوص برای بچه‌ها است.

در این شب پارچه بزرگی به نام «چادر شبی» پهن می‌کنند و تشت‌های انار را روی آن قرار می‌دهند و گرداگرد آن می‌نشینند. مردها با چاقو، انارها را تکه تکه می‌کنند و خانم‌ها تکه چوبی را آماده کرده و به پشت انارهای نصف شده می‌کوبند و مشغول دان کردن انارها می‌شوند که این کار تا پاسی از شب طول می‌کشد.

دستان پینه بسته این زن روستایی حکایت سختی کار را به خوبی برای ما روشن می‌کند. وی می‌گوید: دان کردن انارها که تمام شود و مهمان‌ها می‌روند، تازه کار خانم خانه شروع می‌شود، آب انار حاصل از ضربه‌های خورده شده به انار را با دانه‌های انار در دیگ بزرگی می‌ریزند و روی اجاق می‌گذارند.

چند ساعت که می‌گذرد، آب انار به همراه دانه‌های آن به جوش می‌آید و دانه‌ها حالت ژله به خود می‌گیرند، در این هنگام دیگ‌های بزرگی را آماده کرده و روی آنها یک آبکش قرار می‌دهند. این مایع آماده شده را با آبگردان داخل این دیگ‌ها می‌ریزند و بعد این دانه‌ها را صاف می‌کنند، بعد هم دوباره کمی آب در این دانه می‌چرخانند تا آب انار در بین دانه‌ها نماند.

عسگری می‌افزاید: در گذشته دانه‌های باقی مانده سفید رنگ را به حالت کوفته در می‌آوردند و در آفتاب خشک می‌کردند تا برای خوراک زمستان گوسفندانشان استفاده کنند، البته الان هم برخی این کار را انجام می‌دهند. پوسته‌های انار هم به عنوان بهترین سوخت برای کرسی استفاده می‌شد، البته برخی هم برای رنگرزی از آن استفاده می‌کنند.

این زن روستایی ادامه داد: بعد از اینکه آب دانه‌های انار به خوبی گرفته شد، آنها را مجددا در دیگ ریخته و روی حرارت قرار می‌دهیم تا زمانی که رب غلیظ و سفت و خوش رنگ شود و بعد از آن اجاق را خاموش می‌کنیم و رب آماده می‌شود.

وجود 3 هزار هکتار باغ انار

مسلم ابراهیمی، مدیر امور باغبانی سازمان جهاد کشاورزی استان قم در گفت‌وگو با مهر می‌گوید: بیش از سه هزار هکتار باغ انار در سطح استان قم وجود دارد و امسال بیش از 30 هزار تن انار از باغ‌های استان برداشت شد که ارزش اقتصادی آن بالغ بر 200 میلیارد ریال برآورد می‌شود.

در بررسی نوع انارهای موجود در باغ‌های قم به این نتیجه می‌رسیم که 90 درصد انار قم شامل رقم قجاق یا همان ملس ساوه است و 10 درصد مابقی را ارقامی نظیر منصور بیگی، شاه پسند و شیرین یزدی تشکیل می‌دهند.

وقتی فصل برداشت انار آغاز می‌شود باغداران و اهالی روستاها به همراه خانواده‌هایشان به باغ‌های انار می‌روند و علاوه بر چیدن این میوه بهشتی، لحظات شیرینی را در کنار هم سپری می‌کنند.