هنرنمایی دانشجویان‌ مقابل ‌دوربین‌های ‌یک ‌جشنواره

در حاشیه این جشنواره، نشست‌های تخصصی و میزگردهای سیاسی با موضوع مقاومت و بیداری اسلامی نیز برگزار شد و افرادی چون محسن رضایی، شهرام گیل‌آبادی و منوچهر متکی نظراتشان را گفتند.

این جشنواره دارای دو بخش داخلی و بین‌الملل بود که در بخش بین‌المللی آثار مستند و پویانمایی با موضوع بیداری اسلامی رقابت داشتند. در بخش ملی نیز رقابت اصلی بین قالب‌های برنامه‌سازی فیلم کوتاه، مستند، انیمیشن‌ و عکاسی بود.

معرفی و شناسایی استعدادهای جدید و تشویق دانشجویان به ساخت آثار سینمایی باکیفیت از جمله اهداف شاخصی است که جشنواره ملی فیلم دانشجویی دنبال می‌کند.

امسال در بخش بین‌الملل جشنواره دانشجویی، کشور سودان نیز به مجموعه چهار کشور شرکت‌کننده تونس، لبنان، عراق و فلسطین (غزه) اضافه شد.

محمود اربابی، دبیر پنجمین جشنواره فیلم دانشجویی درباره شیوه پخش آثار در کشورهای خارجی می‌گوید: در روزهای اول، فیلم‌های بخش بین‌الملل دانشجویان در عراق، نوار غزه و لبنان به نمایش درآمد. در نوار غزه یکی از شبکه‌های تلویزیونی سالنی را به نمایش آثار اختصاص داد. در سودان آثار با چند هفته تاخیر نمایش داده می‌شود. در بغداد نیز سالنی سینمایی برای پخش فیلم‌ها در نظر گرفته شده است. البته ما فقط طراحی جدول پخش فیلم‌ها را انجام می‌دهیم و در بحث‌های اجرایی‌اش دخالتی نداریم.

وی درباره اتفاقات مراسم اختتامیه توضیح می‌دهد: در مراسم اختتامیه 29 برگزیده بخش‌های مختلف معرفی خواهند شد. البته ممکن است داوران چند دیپلم افتخار ویژه را هم در برخی بخش‌ها در نظر بگیرند که به مجموعه جوایز اضافه خواهد شد.

ناصر گل‌محمدی، رئیس هیات داوران بخش انیمیشن، جشنواره‌زدگی را یکی از آفات کارهای دانشجویی می‌داند.

او در گفت‌وگو با «جام‌جم» با بیان این که استادان صدا و سیما باید به آثار دانشجویان سمت و سو بدهند، می‌گوید: نگاه خیلی از دانشجویان در بخش پویانمایی به جشنواره‌های خارج از کشور است. آنها می‌بینند نمونه‌های خارجی بسیار شیک است و می‌خواهند شبیه آنها انیمیشن بسازند. من هنگام داوری پایان‌نامه‌ها هم به دانشجویان تذکر می‌دهم که باید به مولفه‌های هویت ملی خودمان توجه کنند. اگر قرار باشد ما مثل خارجی‌ها فکر کنیم آثار دست چندم آنها را خواهیم ساخت. در خیلی از جشنواره‌های خارجی اثر وقتی به فضای ایرانی توجه می‌کند، موفق می‌شود.

به گفته این کارشناس، آثار دانشجویی در زیرمجموعه سینمای مستقل قرار می‌گیرد. او در این‌باره می‌گوید: 70 درصد آثار این جشنواره تولیداتی بودند که دانشجویان برای پایان‌نامه‌هایشان ارائه کرده‌اند. دانشجویان هنوز وارد فضای حرفه‌ای نشده‌اند و تهیه‌کنندگان مطرح را نمی‌شناسند. آنها از جایی سفارش نمی‌گیرند و حرف‌های خودشان را بیان می‌کنند. به همین خاطر به لحاظ محتوایی کارهای مستقلی می‌سازند.

گل‌محمدی درباره ساختار انیمیشن‌های ارسال شده می‌گوید: در بین کارهای رسیده، انیمیشن داستانی و روایتی کمتر به چشم می‌خورد. زمان آثار بیشتر بین چهار‌تا‌پنج‌دقیقه است و ‌کارگردان در این مدت زمان از دیالوگ استفاده‌ای نکرده و بیشتر به سمت یک فضای هنری رفته است.

در این بخش مجموعا 58 انیمیشن کوتاه و 30 اثر ویدئوگرافیک به جشنواره رسیده است. منظور از اثر ویدئوگرافیک نماآهنگی است که روی آن کارهای گرافیکی انجام شده است.

در جشنواره‌ای که دانشجویان صاحبان اصلی‌اش هستند برپایی کارگاه‌های آموزشی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. یکشنبه‌ها و دوشنبه‌ها در مجموع شش کارگاه برگزار شد. سعید ابوطالب درباره کارگردانی فیلم مستند صحبت کرد و مینو فرشچی برگزاری کارگاه فیلمنامه‌نویسی را عهده‌دار شد. جلوه‌های ویژه، سینمای دیجیتال و فیلمبرداری از دیگر عناوین کارگاه‌های این جشنواره بود.

در اولین روز جشنواره، انسیه ملکی در کارگاهی آموزشی با عنوان «زیبایی‌شناسی در سینما و تلویزیون» درباره موضوعاتی چون زیبایی‌شناسی صوت، صداهای غالب و چند بعدی، طراحی و زمانبندی صدا، فضای صوت و صداهای انتزاعی برای دانشجویان صحبت کرد.

این استاد دانشگاه در گفت‌وگو با «جام‌جم» درباره آنچه در کلاس‌هایش بیان کرده است، می‌گوید: همان‌طور که در سینما درباره زاویه دید صحبت می‌کنیم می‌توانیم موضوع زاویه شنوایی را هم مورد بررسی قرار دهیم. یک کارگردان در هر لحظه از فیلمش باید تصمیم بگیرد صدا از چه گوشی شنیده شود. در سینما می‌توانیم 12 گوش و زاویه شنوایی را تعریف کنیم که درباره این موضوع در کشور ما خیلی بحث نشده است.‌ او که تحصیلات دانشگاهی‌اش را در انگلستان گذرانده است، توضیح می‌دهد: در آنجا جشنواره‌های دانشجویی نقش مهمی ایفا می‌کنند.

تهیه‌کنندگان مطرح به این جشنواره‌ها می‌آیند و آثار را رصد می‌کنند و با صاحبان فیلم‌های برتر وارد صحبت می‌شوند. آنها این دانشجویان را به کار فرا می‌خوانند که این همکاری می‌تواند در قالب کارآموزی یا استخدام باشد. نکته جالب این که آنها وقتی از فیلمی خوششان می‌آید سراغ همه عوامل کار را می‌گیرند و فقط به کارگردان اکتفا نمی‌کنند. ‌به‌نظر‌من این اتفاق می‌تواند در ایران هم رخ دهد.

سیر روند تولید در سینمای دیجیتال هم کارگاهی بود که با استقبال دانشجویان مواجه شد. محمدحسین فرج در این کارگاه درباره روشDI در تولید فیلم دیجیتال صحبت کرد و توضیح داد سال 89 در سینمای ایران فقط سه فیلم به این روش ساخته شده است. او دلیل استقبال کم فیلمسازان از این روش را هزینه زیاد و بالای آن خواند و گفت: «یه‌حبه‌قند» یکی از این فیلم‌هاست که کارگردانش می‌خواست یک فضای قدیمی و خاطره‌انگیز را القا کند. به همین دلیل از روش DI استفاده کرد؛ یعنی بعد از ظهور نگاتیو، تدوین را به صورت دیجیتال انجام داد و نگاتیوها را اسکن کرد.

در حاشیه جشنواره، نمایشگاه عکسی از آثار برتر این رشته برپا شد. دانشجویان عکاس نیز فرصتی یافتند تا آثارشان را در معرض قضاوت داوران قرار دهند. محمود معالج، عضو هیات داوری بخش عکاسی درباره معیارهای قضاوت آثار می‌گوید: با توجه به این‌که موضوع جشنواره آزاد بود، تاکید داوران بیشتر به بررسی ساختار و محتوا متمرکز بود و در همه آثار این موضوع در صدر اهمیت قرار داشت و کسر امتیاز‌ها به واسطه در نظر نگرفتن این شاخص‌ها اعمال می‌شد.

وی با بیان این‌که انتقال حس در آثار عکاسی بسیار مهم است، عنوان کرد: بسیاری از آثار به لحاظ زیبایی چشمگیر و قابل توجه بودند، اما به لحاظ تکنیکی حس را منتقل نمی‌کردند. اما در مجموع عکاسی دانشجویان با وجود آموزش‌هایی که در این زمینه وجود دارد در حال پیشرفت است و می‌توان آینده روشنی برای آن ترسیم کرد.

محمود معالج در پایان، برگزاری جشنواره را زمینه‌ای موثر برای تقویت اعتماد به نفس دانشجویان و هنرمندان این عرصه دانست که به وسیله آن می‌توانند با مقایسه کار خود با دیگران، زودتر مرحله آزمون و خطا را سپری کنند و به نتیجه برسند.

جلیل سامان، کارگردان مجموعه تلویزیونی «ارمغان تاریکی» که از فارغ‌التحصیلان دانشکده صدا و سیماست، با اشاره به اهمیت جشنواره فیلم دانشجویی می‌گوید: جشنواره‌های دانشجویی باعث می‌شود افراد مستعد به‌دست‌اندرکاران حوزه هنر معرفی شوند و باید در نظر داشت دانشجویان پس از فارغ‌التحصیلی و به دست آوردن تجربه حضور در چنین جشنواره‌هایی به حال خود رها نشوند.

جلیل سامان آموزش‌های علمی و دانشگاهی درموفقیت فیلمسازان جوان را بسیار موثر توصیف می‌کند و می‌افزاید: تاثیر مبانی نظری بر فعالیت هنرمند غیرقابل انکار است. من در دوره دانشجویی یک سریال 16 میلی‌متری ساختم؛ اما پس از آن وقتی دانش تئوریک خود را از طریق مطالعه و با راهنمایی استادان و افراد باتجربه افزایش دادم، فهمیدم می‌توانستم اثر بهتری هم بسازم.

کارگردان مجموعه تلویزیونی ارمغان تاریکی همچنین برتلاش خود دانشجویان علاقه‌مند به فیلمسازی در مسیر کسب تجربه و دیدن فیلم‌های مختلف تاکید و تصریح می‌کند: دانشگاه برای دانشجو این فرصت را فراهم می‌کند تا حداقل در یک دوره چهار ساله در تعامل با فضاهای هنری باشد تا هم به تجربه تئوریک و هم عملی خود بیفزاید. اما با همه این احوال اگر خود دانشجو به دنبال فیلم دیدن یا مشاهده نمایش نباشد و دغدغه کار حرفه‌ای نداشته باشد، صرف دانشگاه رفتن به او چیز خاصی اضافه نخواهد کرد.

مینو فرشچی، عضو هیات انتخاب و داوری بخش فیلمنامه نیز ضمن مقایسه طرح‌های فیلمنامه در بخش‌های مختلف می‌گوید: در بخش فیلم‌های داستانی، تعداد بیشتری اثر به دست ما رسید و در این بخش توانستیم فیلمنامه‌های باکیفیت‌تری در اختیار داشته باشیم. در بخش فیلمنامه فیلم مستند هم خلاقیت و انگیزه بالایی در طرح‌ها دیده می‌شد و کارهای خوبی در این بخش شرکت کرده بودند.

وی درباره قابلیت و ظرفیت طرح‌ها و فیلمنامه‌های شرکت کرده در جشنواره برای تبدیل به آثار سینمایی یا تلویزیونی ادامه می‌دهد: به نظر من هریک از فیلمنامه‌های دریافتی قابلیت تبدیل به آثار سینمایی یا تلویزیونی را دارند. زیرا نگاه جوان، نگاهی به دور از کلیشه است. در واقع این جشنواره میدانی برای کشف و شناسایی استعدادهای جوان فراهم می‌کند.