از قراردادهای 35 ماهه چه خبر؟

با آن که توسعه پارس‌جنوبی همواره در اولویت‌های کاری صنعت نفت قرار داشته، اما تاکنون این پروژه نفتی با همه شیرینی نعمت بزرگی که نصیب ایران شده با قصه تلخ و سرنوشتی با فراز و نشیب‌های زیاد روبه‌رو بوده است.

در سال‌های اخیر استفاده از توانمندی داخلی و بهره‌گیری از دانش و تخصص نیروهای داخلی برای توسعه پارس جنوبی تصمیم بجا و درستی بود و با اتکا به همین توانایی‌ها اقدامات بزرگی در بخش‌های مختلف صنعت صورت پذیرفته است.

با در نظر گرفتن این رویکرد بود که قرارداد 35 ماهه توسعه فاز پارس جنوبی در بیست و پنجم خرداد 89 به امضا رسید.

اما امروز با گذشت 27 ماه از آن قرارداد 20 میلیارد دلاری با شرکت‌های داخلی که گفته شد بعضا بسیاری از این شرکت‌ها پس از امضای قرارداد به ثبت رسیدند، عملا پیشرفت خاصی در اجرای قرارداد دیده نمی‌شود. این در حالی است که فقط هشت ماه دیگر به تعهد شرکت‌های طرف قرارداد باقی مانده و قرارداد با افزایش قیمت نیز مواجه شده است و طبق برآورد کارشناسان به بیش از 30 میلیارد دلار نیز خواهد رسید. گذشت زمان و افزایش هزینه‌های قرارداد سوالات جدی است که این پروژه بزرگ با آن روبه‌روست.

معلوم نیست زمان‌بندی 35 ماهه توسعه فازهای شش‌گانه 24، 23، 21، 20، 19، 14 که در قالب سه طرح شرکت‌های داخلی واگذار شد، از کجا به دست آمده و براساس کدام فرمول محاسبه‌ای تعریف شده است.

براساس این تعهد باید فازهای مذکور در اردیبهشت 92 به بهره‌برداری برسد، در حالی که بخش دریایی از این فازها پیشرفت صفر درصد داشته و تنها بخش خشکی تعدادی از آنها با اندکی پیشرفت روبه‌روست.

اکنون دلایل این تاخیرها با وجود اختصاص منابع مناسب مالی داخلی نفت و بانک‌ها و فروش اوراق مشارکت یک پرسش جدی است که مجریان و کارفرمایان پروژه در مقابل آن قرار دارند، اما تاکنون هیچ‌کس به‌طور صریح و شفاف در این باره سخن نگفته است.

از سوی دیگر تحریم نیز بهانه‌ای برای پوشاندن نقص کارها شده است، به‌طوری که برخی با اتکا به این موضوع، شانه از بار مسئولیت خالی می‌کنند و این نمی‌تواند برای عملکرد نامناسب در این پروژه‌ها با توجه ویژه‌ای که به پارس‌جنوبی صورت گرفته، توجیه مناسبی باشد.

به هر روی آنچه در عسلویه اتفاق افتاد، از جنس طرح‌های ضربتی بیشماری بود که در سال‌های اخیر کلنگ آن به زمین زده شد؛ در حالی که به عقیده کارشناسان، راه‌اندازی فازهای این میدان گازی بزرگ حداقل به پنج سال زمان نیاز دارد و راه‌اندازی سه‌ ساله چندین فاز پارس جنوبی بدون به‌کارگیری توان شرکت‌های صاحب‌نام داخلی و خارجی بعید به نظر می‌رسید، زیرا سابقه توسعه فازهای دیگر پارس‌جنوبی توسط شرکت‌های بزرگ نشان می‌دهد این فازها با وجود منابع مالی و امکانات در شرایط بدون تحریم 54 ماهه توسعه‌یافته و به تولید رسیده و بدیهی است بدون پیشرفت این پروژه‌ها، مجریان طرح دست خالی در برابر افکار عمومی قرار خواهند گرفت.

چندی پیش یکی از مدیران ارشد نفتی، بخش عمده‌ای از مشکلات صنعت نفت را ناشی از فقدان دیدگاه‌های کارشناسی در تصمیم‌گیری‌ها و مصوبه‌ها عنوان کرد و گفت: این موضوع طی گزارشی به عنوان چالش اصلی صنعت نفت و سد راه توسعه مورد بررسی قرار گرفته و بعید است در فرصت باقیمانده اتفاق مهمی در توسعه فازهای پارس‌جنوبی بیفتد، در حالی که پارس جنوبی امروز بیش از هر زمان دیگری برای جبران عقب‌ماندگی به دلسوزی و جدیت نیاز دارد.