میزبانی متعهدترین عضو به آرمان جنبش عدم تعهد

جنبشی که ماهیت اصلی‌اش از بین رفتن تمام مظاهر سلطه‌گری استعماری و امپریالیستی و استعمار نو توسط قدرتمندان وقت نظام سلطه، در دوران جنگ سرد بود و دنیایی جدید که ظلم قدرت‌های زورگو جای خود را به حقوق ملت‌ها داده باشد چشم‌انداز آن را تعریف می‌کرد.

شکل‌گیری جنبش عدم‌تعهد از ابتدا با دو گرایش بین اعضا همراه بود. یک گرایش، معتقد به عدم‌تعهد با چاشنی مبارزه با قدرت‌های مسلط بود و گرایش دیگر، عدم‌تعهد اما سازش با قدرت‌ها را قبول داشت البته در عمل، گرایش دوم بر جنبش غالب شد؛ هر‌چند امروز می‌توان نتیجه‌گیری کرد که گرایش اول انطباق بیشتری با واقعیت‌های جهان داشته و دارد و سازش با قدرت‌ها سرانجام خوبی در بر نداشته و قدرت‌ها سازش‌کاران را به تعهدات خواسته و ناخواسته وادار می‌کنند.

پس از پیروزی انقلاب اسلامی، ایران به عنوان قدرتی مستقل و حقیقتاً غیرمتعهد به کلوپ‌های قدرت جهانی و در عین حال تأثیرگذار در معادلات منطقه و جهان به عضویت این جنبش درآمد و اکنون با گذشت بیش از سه دهه از این عضویت، جمهوری اسلامی ایران به عنوان متعهدترین عضو به آرمان جنبش عدم‌تعهد، میزبان شانزدهمین اجلاس جنبش عدم‌تعهد است.

این رویداد مهم بین‌المللی از چند بعد حائز اهمیت است.

نخست این‌که، اجلاس جنبش عدم تعهد بزرگ‌ترین اجلاس بین‌المللی است که در طول تاریخ ایران، در کشورمان برگزار می‌شود.

برگزاری اجلاس‌هایی در این تراز، نیازمند ظرفیت‌ها و توانمندی‌هایی است که بسیاری کشورها از آن برخوردار نیستند؛ لذا میزبانی چنین اجلاسی به عنوان شاخصی از سطح اقتدار سیاسی، اقتصادی و امنیتی قابل توجه است. از همین رو، برخی اعضای باسابقه این جنبش تاکنون امکان میزبانی نداشته‌اند و برخی دیگر دو بار میزبان بوده‌اند.

نکته دیگر، تلاش بی‌وقفه آمریکا و صهیونیسم برای منصرف کردن کشورهای عضو از شرکت در اجلاس تهران است. علت این تلاش را باید در تأثیر برگزاری موفق این اجلاس در خنثی کردن تبلیغات گسترده مبنی بر انزوای بین‌المللی ایران یا اجماع جامعه جهانی در مقابل جمهوری اسلامی ایران جستجو کرد.

برگزاری باشکوه اجلاس شانزدهم جنبش عدم‌تعهد در تهران نه تنها گزافه بودن این ادعاها را آشکار می‌سازد، بلکه به نوعی منزوی بودن یا حداقل روند رو به نزول جایگاه استکبار جهانی و صهیونیسم بین‌المللی را نمایان می‌کند.

لازم به یادآوری است که مقایسه کمی و کیفی هیأت‌های شرکت‌کننده در اجلاس تهران با اجلاس‌های گذشته جنبش، بیانگر این واقعیت است که اجلاس تهران در تراز عالی‌ترین اجلاس‌هایی است که تاکنون این جنبش برگزار کرده است.

سومین نکته حائز اهمیت، ارتقای جایگاه بین‌المللی جمهوری اسلامی ایران است که در پی برگزاری این اجلاس رخ خواهد داد.

این ارتقا نه فقط به‌واسطه میزبانی این اجلاس، بلکه به‌دلیل ریاست سه ساله ایران بر این جنبش به‌دست خواهد آمد؛ ریاستی که در صورت بهره‌برداری درست از آن به‌ایفای نقش موثرتر ایران در روابط بین‌الملل منجر خواهد شد.

نکته بسیار مهم دیگر، مقطع زمانی این اجلاس است. در بعد داخلی، همزمانی این اجلاس با اعمال تحریم‌های گسترده غرب علیه کشورمان و همچنین شرایطی که در مذاکرات هسته‌ای ایران با 1+5 پیش آمده است و در بعد منطقه‌ای، همزمانی آن با تحولات مهم کشورهای منطقه بخصوص سوریه و بحرین حائز اهمیت است.

این همزمانی کمک خواهد کرد از تأثیر تحریم‌ها، خصوصاً بخش روانی آن که سهم بسزایی هم دارد، کاسته شود و در موضوع هسته‌ای نیز از آنجا که گروه نم (جنبش عدم تعهد) همواره حامی فعالیت‌های صلح‌آمیز هسته‌ای ایران بوده است به تقویت موضع ایران در مذاکرات با 1+5 کمک کند.

در بعد منطقه‌ای نیز این امکان فراهم خواهد شد که در مورد سوریه و بحرین گام‌های مثبتی برداشته شود و از شدت فشارها به دولت سوریه و مردم بحرین کاسته شود.

در پایان و به‌طور خلاصه باید گفت: برگزاری شانزدهمین اجلاس جنبش عدم تعهد در این برهه از زمان در تهران یک فرصت استثنایی برای جمهوری اسلامی ایران و یک ضربه به‌منافع استکبار و صهیونیسم جهانی است.

مهدی فضائلی