jamejamonline
صفحه نخست عمومی کد خبر: ۴۹۴۹۱۹   ۲۱ مرداد ۱۳۹۱  |  ۰۰:۰۲

گفت‌وگو با مهدی توکلیان، مدیر موزه امام علی‌ (ع)

گنجینه بی نظیر هنر دینی

در ایام ماه مبارک رمضان، موزه امام علی(ع) اقدام به نمایش بخشی از گنجینه نفیس خود کرده است. در آثاری که به نمایش درآمده‌اند، علاوه بر نمایش آثار تصویرسازی از هنرمندان معاصر ایران و جهان با مضمون دعا و نیایش که آثار دومین جایزه جهانی ادیان توحیدی است، خوشنویسی‌های حمید عجمی هم به نمایش درآمده‌ است. در طبقه فوقانی موزه هم آثار نفیسی از هنرمندان سرشناس نقاشی کشورمان چون حبیب‌الله صادقی، آیدین آغداشلو، مهدی حسینی، علی وزیریان، مصطفی گودرزی، رضا عابدینی و ابراهیم حقیقی با مضمون حضرت علی به معرض نمایش گذاشته شده‌اند. آثار حجمی پرویز تناولی را هم باید به این مجموعه نفیس اضافه کرد. به همین مناسبت گفت‌وگویی با مهدی توکلیان، مدیر موزه امام علی(ع) انجام دادیم. این گفت‌وگو از برنامه‌های موزه امام علی(ع) شروع شد و به آسیب‌شناسی مختصری بر وضع هنر دینی و بخصوص موزه‌داری در کشور انجامید.

گنجینه موزه امام علی(ع) شامل چه آثاری است؟

ما به مناسبت‌های مختلف قسمتی از گنجینه موزه امام علی(ع) را به نمایش می‌گذاریم. این گنجینه یکی از مجموعه‌های بی‌نظیر هنر دینی، نه‌فقط در ایران، بلکه در دنیاست. گنجینه‌ای نفیس که به عنوان نمونه فقط در حوزه خوشنویسی حدود 600 اثر از استاد کرم علی شیرازی و حدود 100 تابلو از استاد حمید عجمی پایه‌گذار خط معلی وجود دارد. همچنین 50 تابلو از استاد امیرخانی در این موزه به چشم می‌خورد. اهمیت این تابلوها وقتی خود را نشان می‌دهد که بدانید استاد امیرخانی بر اثر کهولت سن شاید قادر نباشد دیگر مثل روزهای اوج خود بنویسد و به اصطلاح دست گرمش را مثل سابق ندارد.

جمع‌آوری چنین آثاری برای گنجینه موزه امام علی(ع) از چه سالی شروع شد؟

گنجینه موزه به زمان تاسیس موزه در سال 1379 برمی‌گردد. سالی که به نام حضرت امیرالمومنین نامگذاری شده بود. موزه امام علی(ع) با هدف‌شناسایی، گردآوری، ساماندهی نگهداری و معرفی آثار هنرهای تجسمی با گرایش دینی و اهداف دیگری در آن سال تاسیس شد و در اختیار سازمان فرهنگی و هنری شهرداری تهران قرار گرفت.

با وجود این تابلوهای نفیسی که به نمایش درآمده، شاهدیم استقبال چندانی برای بازدید از موزه صورت نگرفته است. علتش چیست؟

واقعیت این است که از پتانسیل چنین فضاهایی آن‌طور که باید، بهره گرفته نمی‌شود.

چرا؟

این را باید از مدیران کلان فرهنگی پرسید. مثلا باید از آنان پرسید چرا موزه امام علی(ع) با یک گنجینه 30 میلیارد تومانی شورای هنری ندارد؟ یا باید پرسید آیا پیشکسوتان هنر معاصر ایران به مدیران فرهنگی مشاوره می‌دهند یا در تصمیم‌گیری‌ها از این پیشکسوتان نظرسنجی صورت می‌گیرد یا خیر؟ پاسخ مدیران این است که چنین ساختاری را برای اداره موزه امام علی(ع) در نظر نگرفتند. این یکی از آسیب‌های موزه‌ای است. موزه‌ای که با 3000 متر مربع وسعت در یکی از بهترین خیابان‌های تهران واقع شده است، می‌تواند پایگاه مهمی در عرصه هنر دینی باشد.

شما چرا خودتان مستقل به مدیران فرهنگی چنین پیشنهادهایی را نمی‌دهید؟

توکلیان: ‌این گنجینه یکی از مجموعه‌های بی‌نظیر هنر دینی، نه‌فقط در ایران، بلکه در دنیاست. گنجینه‌ای نفیس به ارزش تقریبی 30 میلیارد تومان که به عنوان نمونه فقط در حوزه خوشنویسی حدود 600 اثر از استاد کرمعلی شیرازی و 100 تابلو از حمید عجمی دارد

از زمانی که مسئولیت موزه امام علی(ع) را به عهده گرفته‌ام، بارها به معاونت هنری سازمان، پیشنهادهای مختلفی داده‌ام. به آنها گفتم که این موزه آنقدر پتانسیل دارد که می‌تواند همچون نگینی بر تارک هنر معاصر دینی بدرخشد. آنقدر شخصیت‌های مهمی در حوزه هنر دینی داریم و آنقدر کار نکرده در حوزه هنر دینی وجود دارد که این موزه می‌تواند به آنها بپردازد. می‌تواند یک پایگاه خیلی مهم در حوزه هنر دینی نه‌فقط در ایران، بلکه در سطح کشورهای اسلامی باشد. کما این‌که این تجربه را هم دارد. موزه امام علی(ع) میزبان دو دوره از جایزه جهانی ادیان توحیدی بوده و برخی از آثار خروجی آن جشنواره در بخش تصویرسازی با موضوع نیایش درحال حاضر در طبقه همکف موزه به نمایش در آمده است. آثاری از کشورهای مختلف و هنرمندان متعدد.

چرا موزه و موزه‌داری دغدغه مدیران فرهنگی ما نیست؟

در مجموع موزه و موزه‌داری نه دغدغه مدیران فرهنگی ماست و نه دغدغه مردم ما. یعنی موزه جزو سبد برنامه‌های اوقات فراغت خانواده‌ها نیست. مثلا شما فرض کنید در ماه مبارک رمضان اگر می‌خواستند موزه‌ها احیا شوند، می‌گذاشتند موزه‌ها افطار تا سحر باز باشند. وقتی موزه‌ای در ماه رمضان باز باشد، کارهای زیادی می‌توان در آن انجام داد. ولی وقتی ساعات بازدید از موزه را در وقت اداری 9 صبح تا یک بعدازظهر قرار دهید، کسی نمی‌تواند از آن بازدید کند. چه کسی ساعت یک ظهر تابستان گرم تهران با زبان روزه خانواده‌اش را موزه می‌آورد؟ یکی باید جواب این سوال را به من بدهد. من اگر مدیر موزه امام علی(ع) هستم، از خدا می‌خواهم و پیشنهاد هم دادم که در ماه رمضان بازدید از افطار تا سحر باشد. چون این فرصتی است که خانواده‌ها می‌توانند بعد از افطار به این مکان سالم بیایند و اوقات خود را پر کنند و از فضای موزه‌ای استفاده کنند. متاسفانه چنین تفکری اصلا وجود ندارد. خوشبختانه یا متاسفانه این دغدغه مدیران ما نیست و مردم ما هم چنین موضوعی را پیگیری نمی‌کنند؛ در حالی که در فاصله مهر سال گذشته تا الان که مسئولیت موزه امام علی(ع) را به عهده دارم، شاهد اتفاقات مهمی چون چهارمین جشنواره فجر در سه بخش و جایزه جهانی بیداری اسلامی در این موزه امام علی(ع) بودم.

شما گفتید این دغدغه در مردم هم وجود ندارد، اما این دغدغه را چه کسی باید در مردم ما به وجود بیاورد تا به موزه‌ها بیایند و پویایی ایجاد کنند؟

زمانی موزه به معنای واقعی شکل می‌گیرد که وقتی در کتاب‌های درسی می‌خواهند به بچه آموزش دهند، بگویند میم مثل موزه. وقتی میم مثل موزه شد، دغدغه دانش‌آموز می‌شود. موزه باید جنبه آموزشی داشته باشد. موزه باید ارتباطش با آموزش و پرورش خیلی تنگاتنگ باشد. یعنی در دوره‌های دبستان، راهنمایی و دبیرستان به موزه مثل یک درس نگاه شود، نه یک جای فانتزی که مردم بیایند وقت پر کنند. به خاطر دارم نامه‌ای را که آقای مجابی به استاد فرشچیان 30 سال پیش نوشته و در آن از انستیتو آرت شیکاگو گزارش می‌دهد. مجابی می‌گوید روزی 20 هزار نفر از موزه بازدید می‌کنند. جالب است که آن موزه، شرایطی مثل موزه‌های ما را هم داشته. جا پارک هم برای ماشین نداشته است و با این حال مردم حاضرند روزی 5/1 دلار هزینه کنند که بیایند و موزه را ببیند. نکته‌اش اینجاست که دانش‌آموزان در موزه‌های کشورهای دیگر پای کارها می‌نشینند و مشق می‌کنند. چون در سیستم آموزشی آنها چنین چیزی وجود دارد. پس موزه باید در نظام آموزشی ما مد نظر قرار بگیرد. اگر پیوند آموزش و پرورش با هنر در موزه‌ها جدی‌تر شود، اتفاقاتی می‌افتد. وگرنه اگر به همین منوال بخواهیم فانتزی به موزه نگاه کنیم هیچ اتفاقی رخ نمی‌دهد. این صحبت من صرفا درباره موزه امام علی(ع) نیست. این حرف‌ها را به عنوان یک دغدغه فرهنگی در کشور مطرح کردم. شما فکر نکنید اوضاع موزه‌های دیگر خیلی بهتر از اینجاست. هنوز این موضوع، دغدغه نشده است. چون اگر دغدغه باشد، همه درصدد رفع آن هستند. فرض کنید یک روز اعلام می‌کنند روز جهانی مبارزه با دخانیات است. حداقل در این روز کسی سیگار نخرد و نکشد. باید چنین اتفاقی در مورد موزه هم رخ دهد، اما متاسفانه چنین عزمی وجود ندارد.

سجاد روشنی / گروه فرهنگ و هنر

ارسال نظر
* نظر:
نام:
ایمیل:

یادداشت

بیشتر
تکرار یک تجربه شکست خورده در عراق

تکرار یک تجربه شکست خورده در عراق

مقامات دولت جو بایدن در آمریکا از استمرار حضور خود در عراق سخن می‌گویند، هر چند می‌خواهند بخشی از این حضور را به بهانه مشورت به نیروهای عراقی صورت دهند! سوال اصلی اینجاست؛ بازیگری که خود نقش ایجادکننده بحران عراق و حامی گروه‌های تروریستی را داشته است، اکنون چگونه می‌خواهد در نقش حل‌کننده بحران در منطقه ایفای نقش کند؟! این سوال مهمی است که دموکرات‌ها و جمهوریخواهان در آمریکا و عوامل آنها در منطقه هیچ‌گاه قدرت پاسخ‌دهی به آن را ندارند.

گفتگو

بیشتر
کار ناتمام محققان با آرسیبو

مدیر عملیاتی تلسکوپ رادیویی ساردینیا در گفتگو با جام‌جم از داغ‌ترین حوزه‌های مطالعاتی در اخترشناسی رادیویی می‌گوید

کار ناتمام محققان با آرسیبو

پیشنهاد سردبیر

بیشتر
وضعیت قرمز گیشه

سینما سال جدید را هم با بحران شروع کرده و ظاهرا مردم هنوز رغبتی به فیلم دیدن ندارند

وضعیت قرمز گیشه

پیشخوان

بیشتر