نکات تفسیری جزء 30 / سوره مبارکه: عبس، آیات مبارکه: 16ـ1

ده آیه انتقاد به خاطر چهره درهم کشیدن و عبوس کردن در برابر نابینایى که براى او خنده و ترشرویى فرقى ندارد، نشان‌دهنده حساسیت اسلام در برخورد با طبقه محروم است. اسلام با روحیه استکبار و تحقیر دیگران مخالف است‏. ارزش اخلاق به خاطر کمال ذاتى آن است، نه خوشایند دیگران. نابینا که عبوس‌کننده را نمى‏بیند تا شاد یا ناراحت شود، اما روش برخورد در اسلام مهم است.

میزان پذیرش افراد جامعه متفاوت است. در برابر ارشاد و دعوت پیامبر، گروهى تزکیه مى‏شوند و گروهى در حد تذکر سود مى‏برند. تذکر دادن، بى‌نتیجه نیست و اثر خود را مى‏گذارد. پیامبر مسئول ارشاد مردم است نه اجبار آنان‏. اصل، ایمان انسان‏هاست نه ثروت و سرمایه آنها. در شیوه تبلیغ برخورد دوگانه با فقیر و غنى جایز نیست.‏ آیات قرآن مایه تذکر و عامل بیدارى فطرت بشرى است. در دعوت قرآن، اکراه و اجبارى نیست و هرکس بخواهد با اختیار خودش آن‏ را مى‏پذیرد.

«صُحُفٍ» جمع «صحیفه» به معناى مکتوب است. «سَفَرَه» جمع «سافر» به معناى کاتب است، چنانکه «اسفار» جمع «سفر» به معناى کتاب است. «بَرَرَه» جمع «بار» به معناى نیکو کار است‏. مراد از «سَفَرَه»، سفیران و رسولان وحى، یعنى فرشتگانى هستند که وحى الهى را به پیامبران مى‏رسانند و این فرشتگان، یاران جبرئیل و تحت امر او هستند که قرآن درباره او مى‏فرماید: إِنَّهُ لَقَوْلُ رَسُولٍ کَرِیمٍ‏... مُطاعٍ ثَمَّ أَمِینٍ‏ (تکویر/ 21ـ 19) راه خدا، هم آسان است و هم زمینه فطرى و فکرى و فقهى دارد.

در حدیثى از امام صادق ـ علیه السلام ـ مى‌خوانیم: «کسى که حافظ قرآن باشد و به آن عمل کند با سفیران بزرگوار فرمانبردار الهى خواهد بود.»

این تعبیر بخوبى نشان مى‌دهد که حافظان و عاملان به قرآن در ردیف این «سَفَرَه» و همگام آنها هستند، نه این که خود آنها مى‌باشند و این یک واقعیت است که وقتى این دانشمندان و حافظان، کارى شبیه کار فرشتگان و حاملان وحى انجام دهند در ردیف آنها قرار مى‌گیرند.

مقام و مرتبه قرآن برتر از دسترسى نااهلان و تحریف و تغییر آنان است‏. قرآن را باید در جایگاه بلند قرار داد. قرآن باید از هر آلودگى حفظ شود.