هدف، تاثیر بر زندگی معرفتی مخاطبان است

شورای معارف صداوسیما ازجمله شوراهای تخصصی سازمان به حساب می‌آید، ولی در طول سال‌‌ها این شورا فقط در حوزه سیما فعال بود و نقشی برای رادیو نداشت، بعد از انتصاب دکتر صوفی به معاونت صدا از سال 1388 وی تصمیم گرفت​ شوراهای تخصصی را در معاونت صدا به صورت خاص طراحی کند که با توجه به اهتمام وی به حوزه معارف اسلامی، اولین شورا، شورای معارف معاونت صدا بود که شکل گرفت و از همان ابتدا با توجه به مسئولیتم در رادیو معارف ماموریت داد تا این شورا را در رادیو تشکیل دهم.

این شورا وظایف مختلفی دارد؛ اولین وظیفه هماهنگ کردن برنامه‌های معارف شبکه‌های مختلف در مسیر یک هدف است، همچنین این شورا که متشکل از نمایندگان رادیوهای معاونت صداست وظیفه موضوع‌شناسی، محوریابی و شناسایی کارشناس برای برنامه‌های مختلف را به​ عهده دارد تا از این رهگذر باعث تقویت برنامه‌‌های معارفی شبکه‌های رادیویی شود. یکی از وظایف دیگر شورای معارف بررسی موضوعات و مناسبت‌های جدید برای طرح در شبکه‌ها براساس مأموریت هر شبکه است. از وظایف دیگر شورا، ارزیابی و همفکری درباره برنامه‌های مختلف شبکه‌های رادیویی است تا براساس آن آسیب‌ها را به حداقل و نقاط قوت را به حداکثر برسانیم. به طور کلی پشتیبانی محتوایی، یافتن ساختارهای جدید و ارزیابی برنامه‌های معارفی رادیوها با هدف ارتقای برنامه‌ها، هدف و وظیفه کلی این شوراست.

در معاونت صدا براساس نظرسنجی‌ها، اداره کل طرح و ارزیابی و اداره کل پژوهش و شورای معارف مولفه‌هایی را برای تمرکز برنامه‌سازی درخصوص سوژه‌های خاص استخراج و پیشنهاد می‌دهند که این کار در این موضوع خاص هم مدت‌ها قبل انجام شد، سپس گروه‌های برنامه‌ساز که مسئولیت برنامه‌های معارفی را بر عهده دارند، شروع به برنامه‌ریزی کرده و در شورای معارف مجددا نماینده هر شبکه گزارشی از اقدامات انجام ‌شده در شوراهای طرح و برنامه شبکه‌ها را ارائه می‌کند. در نتیجه با همفکری اعضای شورا برنامه‌های هر رادیو براساس مأموریت آن شبکه نهایی، تولید و پخش می‌شود.

امسال اولویت‌های معاونت صدا در برنامه‌های ماه مبارک، چند موضوع اصلی بود اول برنامه‌ریزی برای ارتقای سطح اخلاقی جامعه و سپس بالابردن سطح معلومات فقهی و احکامی مخاطبان و همچنین کارکردهای اجتماعی روز و ایجاد فضای شاد و با نشاط معرفتی بود که براساس همین موارد، برنامه‌های سحر و افطار ویژه‌برنامه‌ها و حتی برنامه‌های روتین، سمت و سوی خاص گرفتند.

یکی از اقداماتی که در شورای معارف انجام شده است، تهیه بانک کارشناسان رسانه‌ای است که بتوانیم به راحتی به کارشناسان مطلوب دست پیدا کنیم، همچنین گروه‌های مربوط در شبکه‌ها همواره دارای بانک‌های کارشناسی خاص هر شبکه هستند و معمولا با استقبالی که کارشناسان به رادیو دارند با وجود مشاغل فراوان، دست برنامه‌سازان از این نظر باز است؛ البته درخصوص کارشناسان تأمینی و سخن بزرگان نیز شورای معارف با توجه به پشتوانه رادیو معارف و همچنین اداره کل نغمات آیینی رادیو، منابعی را در اختیار گروه‌های برنامه‌ساز قرار می‌دهد.

ارتباط رادیوهای معاونت صدا در طول سال با مراجع حتی بیشتر از تلویزیون است، اما به طور طبیعی حضور تلویزیونی بیشتر به چشم می‌آید. به طور مثال حتی در لحظات تحویل سال برخی از مراجع عظام به صورت زنده مباحثی را در شبکه‌های رادیویی مطرح می‌کنند. در این سال‌ها هم ما مباحث مختلفی را از مراجع عظام دریافت و برای شبکه‌های رادیویی ارسال کرده‌ایم. همچنین مباحث اخلاقی بسیاری از بزرگان دیگر را که باعث غنای برنامه‌های رادیویی شده است در اختیار رادیوها قرار داده‌ایم، یکی از برنامه‌هایی که در این زمینه شاخص است، برگزاری مسابقات تلفنی زنده براساس مباحث آیت‌الله العظمی مکارم در رادیو معارف است.

ابتدا اجازه بدهید یک موضوع را اصلاح کنم، شورای معارف معاونت صدا مانند بقیه شوراهای تخصصی متولی برنامه‌های معارفی نیست، بلکه بازوی مشورتی معاونت صدا و شبکه‌های رادیویی است، لذا تصدیگری در برنامه‌سازی ندارد و فقط شأن پشتیبانی دارد. درخصوص ارزیابی هم بله، یکی از وظایف اعضای شورا که نمایندگان شبکه‌ها هستند، ارزیابی برنامه‌ها براساس مأموریت‌های شبکه است که بتازگی شروع کرده‌ایم؛ البته در این خصوص اداره‌کل طرح و ارزیابی معاونت صدا هم نقش بسیار مهمی را انجام می‌دهد و هر سال مسابقاتی را بر این اساس برگزار کرده و از برنامه‌های برتر نیز تقدیر می‌کند. درخصوص مخاطب‌سنجی برنامه‌های معارفی رادیوها هم در حال رایزنی با مرکز تحقیقات سازمان هستیم تا بتوانیم از امکانات این دوستان استفاده کنیم.

به نظرم چندکار بسیار مهم است؛ ابتدا برنامه‌سازی در حوزه معارف باید براساس نیازهای فطری و نیازهای روز مخاطبان انجام بگیرد؛ یعنی برنامه‌سازی بر مبنای نیاز روز مخاطبان و همچنین بهره‌گیری از قالب‌های متنوع و جدید در برنامه‌های معارفی می‌تواند به جذب مخاطبان جدید بینجامد؛ یکی دیگر از عوامل موثر استفاده از نیروی انسانی قدرتمند و عالم در حوزه معارف اسلامی و کارشناسان اهل مطالعه، قوی و ماهر در ادبیات روز جامعه است، اما یک نکته را هم نباید فراموش کرد آن هم این که هدف برنامه‌های معارفی، تأثیرگذاری در زندگی معرفتی مخاطب است و این نیازمند​ باورمندی خود برنامه‌سازان به پیام‌هایی است که می‌خواهند به شنوندگان ارائه دهند.

موفقیت هر محصولی را باید براساس محیط ارائه آن سنجید، لذا به نظرم با توجه به این‌که براساس نظرسنجی‌ها حدود 30 درصد مردم مخاطب بالفعل شبکه‌های مختلف رادیویی هستند، وضعیت برنامه‌های معارفی رادیو در این میان بسیار خوب و تأثیرگذار است. به نظرم یکی از نشانه‌های موفقیت برنامه‌های معارفی در رادیو و اساسا مقوله معارف در رادیو وجود دو شبکه‌ پرمخاطب رادیو قرآن و رادیو معارف در بین شبکه‌های رادیویی در کنار برنامه‌های متعدد معارفی در شبکه‌های مختلف دیگر است. در نظرسنجی‌های مرکز تحقیقات سازمان هم به علاقه‌مندی مخاطبان رادیو به برنامه‌های معارفی شبکه‌های مختلف رادیویی تأکید شده است. به هرحال امیدواریم با یاری خداوند و زحمات همکاران برنامه‌ریز و برنامه‌سازان ما در حوزه معارف اسلامی هر لحظه شاهد ارتقای برنامه‌ها و ارائه برنامه‌های پربارتر و پرمخاطب‌تر باشیم.