کودکان هم برنامه مناسبتی می‌خواهند

 این ویژه‌برنامه‌ها ـ که البته بیشتر برای افطار و کمتر برای سحر ساخته می‌شدند ـ به دلیل استفاده از دکورهای پررنگ و لعاب، مجریانی خوش‌صحبت، مهمانانی که بیشتر از قشر محبوب هنرمند و ورزشکار بودند و تیتراژهایی با صدای خوانندگان محبوب، چنان جایی در دل برنامه‌های تلویزیون باز کردند که شاید بتوان گفت سریال‌ها و مجموعه‌های تلویزیونی نتوانستند پا به پای آنها پیش بیایند و مجبور شدند دست به دامان موضوعات و شخصیت‌های متافیزیکی همچون فرشته و شیطان شوند.

هدف این ویژه‌برنامه‌ها تقویت هویت ملی، همدلی و مشارکت مخاطبان برای حضور در عرصه‌های مختلف در کشور، آموزش احکام و عبادات و تعمیق مهر و محبت میان مسلمانان بود تا علاوه بر این که مردم را سرگرم می‌کنند، آنها را با فرهنگ و فلسفه ماه مبارک رمضان آشنا کنند. اما در میان این برنامه‌ها که این اواخر کمی شبیه هم شده بودند، جای خالی گونه‌های دیگر برنامه‌سازی همچون مسابقه‌های تلویزیونی و برنامه‌های کودک و نوجوان به چشم می‌خورد. بخش عمده‌ای از این ویژه‌برنامه‌ها، صرفا کارکرد آموزشی دارند که مجری از کارشناس مذهبی، کارشناس خانواده و پزشک ـ که مهمان برنامه هستند ـ می‌خواهد احکام یا دستورات پزشکی را برای بینندگان توضیح دهد. این برنامه‌ها که به آموزش مستقیم می‌پردازند، بیشتر در وقت افطار و کمتر در وقت سحر برای بیننده ایجاد دلزدگی می‌کنند. اما اگر برنامه‌های آموزشی در قالب مسابقه‌های استودیویی، میدانی و به صورت سوال و جواب یا طراحی بازی‌های انیمیشنی و... در ساعات میان سحر تا افطار ارائه شوند به دلیل جذابیت فرم، محتوا هم کشش بیشتری یافته و هم در قالبی هیجان‌انگیزتر، آموزندگی بهتری خواهند داشت.

شبکه‌های تلویزیونی باید در زمینه ساخت برنامه‌های کودک، درنگ کرده و اقداماتی انجام دهند. می‌دانیم بسیاری از کودکان روزه به اصطلاح «کله گنجشکی» و نوجوان‌ها روزه کامل می‌گیرند و بهتر است به جای این که بیننده پر و پا قرص برنامه‌های مناسبتی بزرگسالان شوند، برنامه‌های متناسب با سن و سال خود را ببینند. البته سال 89 برنامه «بهشت» کاری از گروه کودک و نوجوان شبکه دو پخش شد. این برنامه شامل بخش نمایشی ثابت، احکام، تغذیه، حدیث، تک پلاتو ـ مجری با عناوین مجری در زندان، مجری در جزیره، مجری در آزمایشگاه، مجری مقابل آیینه، مجری مسافر و...، ذکرهای توکلی و توسلی، اخبار قرآنی، کلیپ و وله، باکس اذان، دعا و قرآن و بخش زنده مجری بود. پیش از لحظات ناب در بخشی از این برنامه، اذان مغرب به وسیله مؤذن‌های نوجوان که مورد تایید شورای عالی قرآن بودند پخش می‌شد که ویژگی تازه‌ای به برنامه‌های افطار داده بود. اما یک برنامه به تنهایی جوابگوی نیاز کودک و نوجوان روزه‌دار نیست و باید قدرت انتخاب در برنامه‌های متنوع تولید شده داشته باشد.

نکته دیگری که بیان آن خالی از لطف نیست، ویژه‌برنامه‌های سحر است. چنین به نظر می‌آید هر برنامه‌ای که جذابیت کمتری دارد و جایی در زمان‌های پر از ترافیک تلویزیون ندارد، به سحر منتقل شده است. بد نیست با یک روان‌شناسی دقیق در افراد روزه‌دار، برنامه‌های مناسبی برای سحر آنها تدارک دیده شود. به عنوان مثال ذهن انسان در ساعات آغازین صبح قابلیت یادگیری بیشتری دارد و می‌توان برنامه‌های آموزشی را با استفاده از دکورهای خوش ساخت و خوش‌رنگ و استفاده از افراد متخصص در زمینه‌های مختلف که از بیان شیوایی برخوردار باشند، در این زمان گنجاند.

برای بهبود ویژه برنامه‌های ماه رمضان، با نگاهی به ادبیات مربوط به رمضان یا مورد عنایت قرار دادن دیگر هنرهای دینی و ایرانی، قابلیت‌های گردشگری و حتی مسابقه‌های ورزشی همچون المپیک ـ که امسال با ماه رمضان همزمانی دارد- می‌توان برنامه‌هایی با شکل و ساختار متفاوت و کارکردهای متنوع‌تری به بینندگان ارائه کرد. همچنین می‌توان به تولید بخشی خبری مربوط به حوادث و برنامه‌های رمضانی اندیشید و هر نواندیشی دیگری که تلویزیون بتواند میزبان خوبی برای مهمانان ماه خدا باشد.

رها کیان