اجرای درست قانون، وظیفه همه قواست

ابتدای مجلس نهم هستیم. به عنوان یک نماینده هر دو دوره مجلس معتقدید، مسائلی که در مجلس هشتم به آنها پرداخته نشد و باید در اولویت کار مجلس نهم باشد، چیست؟

به عنوان یک نماینده که از دید خودش صحبت می‌کند، تصور می‌کنم اولویت این است چیزی که به نام قانون نوشته شده و از کانال‌های قانونی همچون شورای نگهبان می‌گذرد و به دولت ابلاغ می‌شود، توسط مجلس نظارت شده تا به درستی اجرا شود.

کاری که در مجلس هشتم صورت گرفت نوشتن قانون برنامه پنجم توسعه بود و حالا این که چقدر قانون برنامه خوب نوشته شد یا اشکالاتی داشت، همه در جای خودش محفوظ؛ اما آنچه مشخص است این که قانون برای برنامه 5 ساله نوشته شده است و هیچ اولویتی بالاتر از این نیست که نمایندگان نظارت و دیده‌بانی بر این قانون داشته باشند که آنچه با این عنوان نوشته شده به صورت کامل اجرا شود.

نمایندگان نباید افرادی باشند که حرف می‌زنند، اما عمل نمی‌کنند یا وعده می‌دهند و زیر وعده‌های خود می‌زنند. لذا همه نمایندگان و مجریان، اولویت اولشان باید این باشد وعده‌هایی را که به اسم قانون به مردم داده و آن را امضا کرده‌اند، اجرا کنند تا مشکلاتی که قول حل شدن آن را داده‌اند، برطرف شود.

ما به عنوان مسئول ادعا داریم مشکل بیکاری، درمان و آموزش را می‌توانیم حل کنیم، لذا برای حل این مشکلات باید اول قانون را اجرا و سپس بر حسن اجرای آن نظارت کنیم و اگر در مسیر اجرا مشکل قانونی وجود دارد و دست و پای مدیران اجرایی را می‌گیرد، دست‌اندازها را در مجلس برطرف و اصلاح کنیم. لذا هیچ اولویتی بالاتر از اجرای قانون نیست.

در مجلس هشتم ضعفی که داشتیم و شاید این مبحث مربوط به تمامی مجالس است، نظارت درست بر اجرای قانون است که ما نتوانستیم نظارت درست، علمی و کارشناسی انجام دهیم.

نمی‌گویم در همه قسمت‌ها ما تکمیل هستیم، اما تصور می‌کنم اگر کمیسیون‌های تخصصی مجلس و اعضای آن، افرادی کاردان، کارشناس و متخصص و معتقد باشند، هیچ مشکلی به وجود نخواهد آمد.

اگر ما در اقتصاد، صنعت، کشاورزی، فرهنگ و... افراد کارشناس و خبره داشته باشیم، انتظار اول این است که قانونی جامع نوشته شود و اگر این مرحله به درستی انجام شود انتظار بعدی این است که به درستی اجرا شود چون چیزی که درست بوده و می‌توانسته مشکل اقتصاد کشور را حل کند باید سوال شود که چرا اجرا نشده است؟

البته این چراها بیشتر به مجلس برمی‌گردد چون اگر ما ادعا داریم قانون را بخوبی نوشته‌ایم، باید از کسی که قانون را به درستی اجرا نکرده سوال و بازخواست کنیم که چرا کارش را به درستی انجام نداده است.

روند طبیعی در این خصوص خیلی روشن است، اما اگر قرار باشد ما حرف‌هایی بزنیم و شورای نگهبان آن را تایید و امضا کند و بعد از ابلاغ به دولت، کارهای دیگری انجام شود، اصلا ما به جایی نمی‌رسیم و در این مسیر آدم‌هایی می‌شویم که تنها حرف می‌زنیم و به آن عمل نمی‌کنیم.

خداوند در قرآن می‌فرماید «خشم خدا برانگیخته می‌شود اگر ما وعده‌ای بدهیم و به آن عمل نکنیم.» در نهایت باید بگویم ما به عنوان مسئول خیلی حرف‌ها زده‌ایم که به آن عمل نکرده‌ایم و بعد هم ادعا می‌کنیم خیلی مسلمان هستیم.

نمی‌شود آدم مسلمان باشد و به گفته‌هایش عمل نکند یا خلاف آنچه می‌گوید عمل کند و این مشکلی است که ما به‌عنوان مدیر، نماینده، قاضی و... داریم.

در چند قسمت این مشکلات می‌تواند وجود داشته باشد. یکی این است که شاید برخی افراد مجری علم و مهارت کافی نداشته باشند.

اگر ما فردی را به عنوان مدیر بگذاریم که مهارت و تجربه را به‌رغم علم نداشته باشد، قطعا در بحث مدیریت با مشکل مواجه می‌شویم.

اگر ما به خاطر نگرش‌های سیاسی و جناحی یا حزبی و دسته‌ای یا قومیتی، چیزی را که به اسم عدالت است به فرد محقش ندهیم، خطا کرده‌ایم. بحث دیگر این است که گاهی افراد علم و مهارت را دارند، اما منافع آنها اجازه نمی‌دهد کارشان را به درستی انجام دهند. مثل این است که من به عنوان رئیس یک دانشگاه که در قانون آمده نباید در بیرون مطب داشته باشم و کار کنم، به این بند عمل نکنم و به عنوان یک پزشک در بیرون سهام داشته باشم یا دو سه جا کار کنم.

لذا کسی که خودش چاهی را درست کرده نمی‌تواند به کسی بگوید چاهش را پر کند چون اول خودش باید پیشقدم باشد تا بتواند به دیگران خط بدهد.

بحث بعدی این است که گاهی افراد با تمام قدرت وارد عرصه مدیریت می‌شوند، اما منابع در اختیار آنها قرار نمی‌گیرد و از آنان پشتیبانی نمی‌شود. لذا علت اصلی این که گفته می‌شود چرا یک قانون اجرا نمی‌شود مجموعه عواملی است که دست به دست یکدیگر می‌دهند.

البته ما به عنوان نمایندگان مجلس، قوه قضاییه و دولت متعهد هستیم از مسیرهایی که قانون گفته حرکت کنیم، اما در بسیاری از موارد دیده شده قانون نوشته شده تا برای دیگران اجرا شود. در مسیر اجرای قانون گاهی مسئولان مجبور هستند با یکدیگر کنار بیایند و در مقابل اجرا نشدن قانون توسط دیگری کوتاه بیایند و در نتیجه مشکلات همچنان باقی می‌ماند.

حضرت امام(ره)‌ فرازهای خیلی زیبایی در توصیه‌هایشان به مجلس دارند و رهبر معظم انقلاب هم فرمایشات بسیار مهمی در این خصوص بیان فرموده‌اند.

حضرت امام(ره)‌ می‌فرمایند اگر همه قانون را بپذیرند هیچ دعوایی صورت نمی‌گیرد. ما نباید در همکاری کاری کنیم که یکی خلاف قانون انجام دهد و دیگری در مقابلش کوتاه بیاید، چون چنین شیوه‌ای نتیجه‌ای جز هرج و مرج ندارد و آن وقت کسی نیست که پاسخگوی مردم باشد.

ما قانون نوشتیم که بیماران وقتی به بیمارستان مراجعه می‌کنند لازم نباشد پول پرداخت کنند و مجبور نشوند پیش این و آن سر کج کنند. اما می‌بینیم قانونی نوشته شده ولی اجرایی نشده اما نباید در مورد آن حتی صحبتی کرد که مبادا مشکلی برای دولت در این خصوص پیش بیاید.

خب حالا این وسط چه کسی صدمه می‌بیند! قطعا مردم پس جواب کسانی را که زیر چرخه بروکراسی اداری له می‌شوند، چه کسی باید بدهد؟

تعامل، زمانی معنا و مفهوم پیدا می‌کند که همه ما به قانون پایبند باشیم ولی هر کسی تخلف قانونی کرد پاسخگوی رفتار و اعمالش باشد. در این صورت است که می‌توان مشکل مردم را حل کرد و هم‌افزایی در میان نیروها و توان‌ها به وجود آورد.

اگر در جامعه مشکلات وجود داشت و مسئولان با یکدیگر کنار آمدند آن وقت است که مردم در این میان له می‌شوند و این اتفاق تقصیر ما به عنوان یک مسئول است.

تصور می‌کنم ما باید فرهنگسازی کنیم، چه شما در رسانه یا ما به عنوان نماینده در مجلس یا علما در پای منابر و... اول خودمان را پایبند قانون کنیم و سپس همه را توصیه به قانون کنیم. این رفتار یعنی همان چیزی که رهبر معظم انقلاب و امام (ره)‌ توصیه کرده و می‌کنند.

ما یک جامعه با سلایق مختلف هستیم،‌ اما در چارچوب قانون می‌توانیم کنار یکدیگر قرار بگیریم. ولی اگر قرار باشد قانون را نپذیریم و هر کس بنا را بر سلیقه خود بگذارد هرج و مرج در جامعه ایجاد خواهد شد.

تصور می‌کنم همه اختلاف‌ها و دعواها از منیت ‌است. اگر هر کس با من و خودش، کنار بیاید، دعوایی به وجود نمی‌آید.

حضرت امام(ره)‌ فرمودند اگر همه انبیاء را در یک جا جمع کنیم هیچ اختلافی میان‌آنها به وجود نخواهد‌ آمد.

وقتی اختلاف پیدا می‌شود که ما برای پست‌ها و جایگاه‌ها شاخص‌های روشن و شفافی پیدا نکرده‌ایم.درنتیجه هر کسی خودش را برای هر پستی نامزد می‌کند و خود را محق می‌داند.

در این وضعیت، روش اندازه‌گیری «رای» است نه امتیاز دادن به شاخص‌ها! و طبیعی است در این وضعیت کسانی می‌توانند رای بیاورند که لابی‌گری کنند و هر کس که نتواند از این رفتار پیروی کند رای نمی‌آورد. در این شیوه شایسته‌سالاری صورت نمی‌گیرد بلکه به نسبت تعاملی که با دیگران پیدا می‌کنیم، پست‌ها تقسیم می‌شود، البته این وضعیت یک اشکال است و یکی از بحث‌های دموکراسی هم محسوب می‌شود. با این شیوه می‌بینیم برخی افراد که از توانمندی بالایی برخوردار هستند دیگر تلاش نمی‌کنند خودشان را در محک و آزمون قرار دهند. لذا برای این که مجلس،‌ کمیسیون‌ها و رفتار ما درست شود باید تقوا را حاکم کنیم و از افرادی بهره بگیریم که کاردان‌تر و کارشناس‌تر باشند.

ما نباید اجازه دهیم فردی که دارای توانمندی نیست رئیس فلان کمیسیون در مجلس شود و بعد از این که خواست در رسانه‌ای صحبت کند و سخنش را آغاز کرد مردم و مخاطبان از نوع گویش و رفتار وی بفهمند که این فرد چیزی برای گفتن ندارد.

نبود شاخص و اندازه‌گیری برای آنها، حلقه گمشده موجود است.

به هر حال هیات رئیسه باید شاخص‌ها را در بیاورد و مهارت این را داشته باشد که سریع‌تر بحث‌های پیش‌آمده را حل و فصل کند.

اگر در ادامه صحبت‌هایم به صورت سیستماتیک به جلو بیایم این سوال نیز در زمره همان سخنان قرار می‌گیرد.

ما اگر بتوانیم شاخص‌ها را در کمیسیون‌های تخصصی مجلس بیرون بیاوریم و مشخص کنیم که طبق قانون برنامه چه خدماتی باید به مردم ارائه کنیم بسیاری از مسائل حل می‌شود. نمایندگان با توجه به وضعیت حوزه‌های انتخابیه و این که در منطقه خودشان با کمبودهایی مواجه‌اند با مشکلات فراوانی روبه‌رو هستند. اگر توزیع اعتبارات عادلانه باشد و در کمیسیون‌های تخصصی به آن رسیدگی شود آن وقت است که می‌توان به یک وزیر گفت باید چه کاری انجام بدهد.

متاسفانه آنچه در قانون بودجه در خصوص سرانه‌های استانی نوشته شده باعث بسیاری از اشکالات شده است و ما شاهد توزیع ناعادلانه برخی اعتبارات هستیم.

اگر نگاهی اجمالی به شهر‌های کشور داشته باشیم متوجه می‌شویم مردم بیشتر به شهرهای بزرگی چون تهران،‌ اصفهان، تبریز، مشهد و... مراجعه می‌کنند چون امکانات در شهر‌های کوچک یا روستاها بسیار کم است.

ما هنوز در برخی نقاط، امکانات بسیار ضعیف و در برخی مکان‌ها امکانات بسیار بالایی داریم که این شکاف می‌تواند به مجلس هم برگردد، اگر ما شاخص‌‌ها را در کمیسیون‌ها داشته باشیم و براساس آن توقع‌ها را شکل دهیم، بسیاری از مشکلات حل می‌شود.

ما در فصل بودجه می‌بینیم نمایندگانی که بیشتر لابی می‌کنند می‌توانند امکانات بیشتری برای مناطق خودشان بگیرند.

ما نباید هنگام تقسیم اعتبارات بی‌عدالتی کنیم بلکه باید سهم اعتبارات هر استان را به اندازه مشخص کنیم، یعنی همان‌ کاری که حضرت علی‌(ع)‌ با برادرش عقیل کرد و حاضر نشد یک سهم بیشتر به او بدهد.

قوه مجریه اگر قانون را درست اجرا کند مشکلات حل می‌شود. الان مشکل ما با قوه مجریه حداقل در حوزه بهداشت و درمان که از آن اطلاع دارم این است که قانون به درستی اجرا نمی‌شود.

اگر دولت در این حوزه قانون را اجرا کند ما می‌توانیم جواب نمایندگان حوزه‌های مختلف را بدهیم.

همین الان شاهدیم که در بیمارستان فردی برای این که داروی پدرش را تامین می‌کند، کلیه خودش را می‌فروشد، این اخبار برای نظام جمهوری اسلامی ایران و دولت که مجری قانون است فاجعه است.

به هر حال مردم به نمایندگان مراجعه می‌کنند و مشکل دارند و نماینده هم چاره‌ای ندارد که مشکل را از وزیر مربوط سوال کند، اما اگر عدالت و قانون اجرا شود دیگر هیچ فردی پیدا نمی‌شود که برود پیش نماینده‌ای و بخواهد مشکلاتش را مطرح کند یا شکایت از وضعیت درمان کند و یا توقع غیرکارشناسی از مجری داشته باشد.

اگر دولت براساس عدالت کار خودش را انجام دهد، دیگر نماینده نمی‌تواند سوال کند و اگر سوالی به صورت غیرمنطقی مطرح شود، مجلس قطعا جواب این نماینده را خواهد داد. مجلس می‌تواند با تعیین شاخص‌ها و مشخص کردن وضعیت بودجه و تخصیص اعتبارات به صورت مساوی بسیاری از مشکلات را برطرف کند.

الان چرا اینقدر ترافیک حضور نمایندگان به کمیسیون برنامه و بودجه زیاد است، آیا این به خاطر خداست؟ نخیر، این تراکم تنها برای گرفتن بودجه و تخصیص اعتبارات است.

من در دوره‌ای که در مجلس بودم، سعی کردم هر کاری از دستم برمی‌آید برای مردم انجام دهم و با وزارتخانه‌ها تعامل لازم را داشته باشم. با این که خیلی از مشکلات را می‌بینیم و می‌دانیم سعی کردم فرد را مقصر ندانم، چون فرد درون یک مجموعه شکل می‌گیرد.

باید گفت کمترین دردسر را برای مسئولان، وزرایی داشتند که هم‌اکنون به عنوان نماینده در مجلس حضور پیدا کرده‌اند. یادم نمی‌آید که از جناب آقای دکتر مرندی یا بنده یا وزرای دیگر سوالات غیرمنطقی شده باشد.

می‌توانم بگویم در دوران وزارتم حتی یک روز براحتی به مرخصی نرفتم و هر کاری که از دستم برای مردم و جامعه برمی‌آمد انجام دادم و با تمام وجود تلاش کردم که موثر باشم. من در تمام طول زندگی در قبل و بعد از انقلاب هدف را خدمتگزاری به مردم گذاشتم. به هر حال ما درس خواندیم و مهارت کسب کردیم که اگر کاری می‌کنیم براساس علم و مهارت باشد. در نتیجه آخرین مدرک ممکن را در کشور اخذ کردیم و آن را برای خدمتگزاری گذاشتیم. وقتی از وزارت بیرون آمدم، ساختاری به وجود آمد که باید طبابت می‌کردم، خب ما هم این کار را کردیم.

در طول دوران طبابت هم به مسئولان اعلام کردم از آنجا که با پول کشور درس خواندیم، حاضریم به آنها کمک کنیم و تجربه‌های مدیریتی خود را در اختیار آنها قرار دهیم، اما به علل مختلف و سلایق متفاوت نخواستند به آنها کمک کنیم، لذا ما به دنبال طبابت رفتیم و دراین مدت توانستیم فرصت تفریحی و حتی درآمدزایی پیدا کنیم. البته درآمدی که داشتم از طریق کار در مراکز دولتی بود و بنده اصلا در مطب و بیمارستان خصوصی کار نکردم. بعد از 3 سال، به این فکر افتادم که چنین وضعیتی نکند بهانه‌ای برای آن باشد که به مسائل دنیوی مشغول شوم. لذا در جریان انتخابات مجلس، فکر کردم بهتر است به مردم بگویم حاضرم مسائل و مشکلات آنها و دغدغه‌هایشان را این‌بار از طریق نمایندگی مجلس پیگیری کنم. در نتیجه کاندیدای مجلس شدم و مردم تبریز هم واقعا لطف کردند و در مرحله اول با اکثریت قاطع به عنوان نماینده خود، بنده را پذیرفتند.

البته این انتخاب، مسئولیت من را به عنوان یک نماینده مجلس سنگین‌تر می‌کند، قطعا اعتماد مردم بار سنگینی را بر دوش ما می‌گذارد. حالا که در مجلس حاضر شده‌ام، متوجه شدم اصل مشکلات ما از همین جاست، چون اگر ما مجلسی داشته باشیم که انسان‌های عالم و باتجربه و معتقدی داشته باشند و قوانین درستی بنویسند و جسارت آن را داشته باشند که نظارت بر حسن اجرای قانون کنند، مملکت از وضعیت فعلی خارج می‌شود. البته ما در مجلس قوانین بسیار خوبی داریم که اگر به درستی اجرا شود، میان من و یک روستایی در ارائه خدمات هیچ فرقی وجود نخواهد داشت. در نهایت باید بگویم حضور من در مجلس برای پیگیری اجرای قانونی است که دولت باید اجرا کند.

قبلا ما دنبال این بودیم که قانون را درست بنویسیم، حالا دنبال این هستیم که پیگیری کنیم تا قانون درست اجرا شود.

در دوره هشتم شاید کمتر سوال کردیم چون باید قانون خوب می‌نوشتیم، اما در دوره نهم بیشتر پیگیر این هستیم سوال کنیم که قانون به درستی اجرا شود و اگر کمکی خواستند به آنها کمک کنیم.

بالاخره وجود ما به عنوان نماینده مجلس برای پاسخگویی به نیاز مردم است و در کنار آن باید حرفی بزنیم که پاسخگوی آن نیاز باشد و از مجری بخواهیم حرفی بزند که پاسخگوی نیازها باشد. در هر مقام و منصبی باید اول تصمیم درست را گرفت و قدم بعدی این است که این تصمیم ما به درستی اجرا شود.

به هر حال همان آدمی هستم که بودم و اعتقادات و باورهایم تغییر نکرده است و اگر به مجلس آمده‌ام به این دلیل است که خواستم از پتانسیل موجود خودم استفاده کنم.

تصور می‌کنم باید این مطلب را بزرگ و تیتر کنید که «رسانه‌ها مسئولیت دارند از سه قوه کشور بخواهند اجرای درست قانون را در دستور کارشان قرار دهند.»

در توصیه‌های اخیر رهبر معظم انقلاب در 14 خرداد ماه امسال تاکید اساسی ایشان بود که مسئولان ساده‌زیست بوده و به دنبال عدالت باشند.