نقش رسانه‌های جمعی در ارتقای بهداشت جامعه

علاوه بر این‌که مسئولان و دولت باید راهکارها و برنامه​هایی در جهت تحقق زمینه‌های زندگی سالم و ایده‌آل برای مردم ایجاد کنند. توجه به مقوله‌های سلامت نظیر موضوعات پیشگیرانه بیماری‌ها در رسانه‌های جمعی بخصوص تلویزیون نیز می‌تواند با صرف هزینه اندک، در افزایش آگاهی‌های مردم بیشترین اثر را روی ارتقای سلامت جامعه داشته باشد طوری که با بحث و بررسی روی شیوه‌های صحیح زندگی، آموزش راه​های پیشگیری از ابتلا به بیماری و روش‌های غربالگری بیماری، افراد را نسبت به سلامت خود حساس کنند و همچنین مسائل و چالش‌های موجود در عرصه سلامت را با رعایت شرایط و خط قرمز‌های فرهنگی جامعه به شیوه‌ای که پذیرش آن برای مردم قابل قبول است بیان کنند.

همچنان که دکتر صدر رئیس سازمان نظام پزشکی تاکید می‌کند: تنها 25 درصد تامین سلامت جامعه در اختیار جامعه پزشکی کشور قرار دارد و مابقی موارد مستلزم افزایش سواد و آگاهی عمومی جامعه است.

البته در حال حاضر صدا و سیما با تهیه و تولید برنامه‌های سلامت محور نظیر برنامه دکتر سلام، سلامت باشید، ورزش و سلامتی و ... گام‌های بسیار ارزنده و مفیدی را در جهت بالا بردن آگاهی‌ها و اطلاعات بهداشتی و سلامتی جامعه برداشته است، اما هنوز این برنامه‌ها آن‌طور که باید برای مردم و جامعه موثر باشد موفق عمل نکرده است. به باور کارشناسان برخی خلأها و کاستی‌هایی نظیر درمانگرایی و نگاه تک محوری به حوزه سلامت، عدم نپرداختن به نیازهای اساسی بهداشت جامعه، علمی و تخصصی نبودن شیوه بیان متخصصان، محدود و مناسب نبودن زمان پخش برنامه‌ها و فیلتر برخی بیماری‌ها مثل بیماری‌های مقاربتی موجب شده از کیفیت و بازخوردی که باید چنین برنامه‌هایی به‌دنبال داشته باشد، کاسته شود.

دکتر مهدی نجمی، مسئول واحد بیماری‌های تنفسی وزارت بهداشت در خصوص برنامه دکتر سلام و دیگر برنامه‌های آموزشی بهداشتی که از صدا و سیما پخش می‌شود به جام جام می‌گوید: صدا و سیما با ساختن این برنامه‌های آموزشی بهداشتی، در راستای استراتژی‌های وزارت بهداشت در زمینه پیشگیری و کنترل بیماری که همان افزایش آگاهی و اطلاع رسانی به عموم جامعه است قدم گذاشته است. این نوع برنامه‌ها یکی از شیوه‌های اطلاع رسانی است که افراد بیمار را دعوت می‌کند و از آنها می‌خواهد با دکتر ارتباط داشته باشد و در همین زمینه، محتوای کلی برنامه‌های تلویزیون مورد تایید این وزارتخانه است . وزارت بهداشت در تلاش است که اطلاعات جامع بهداشتی را به روش های مختلف مثل بخش گفت‌وگوهای ویژه با صدا و سیما همکاری کند.

او با تاکید بر این‌که رسانه‌ها نباید رویکرد درمان محوری سلامت را پیش بگیرند، آموزش روش‌های پیشگیرانه بیماری‌ها را مقدم بر درمان می‌داند و می‌افزاید: مردم نیاز دارند در حیطه‌های مختلف بیماری، دانسته‌های خود را از مقوله‌هایی نظیر عوامل ایجادکننده، روش‌های پیشگیری، کنترل، تعریف دقیق بیماری و اقدامات تشخیصی برای مبتلایان این‌که چه راهکارهای درمانی در پیش‌رو دارند بالا ببرند.

نجفی با بیان این‌که برنامه سلامت صدا و سیما باید به نوعی طراحی شود که همگام با نیازهای جامعه باشد می‌گوید: با مراجعه به جدول بیماری‌های کلی جامعه که از طریق وزارتخانه منتشر می‌شود، می‌توانیم بیماری‌های مهم در سطح جامعه را شناسایی کنیم؛ بیماری‌هایی که نیازمند به افزایش آگاهی به عموم باشیم، بخصوص بیماری‌هایی که روش‌های پیشگیری دارند که از طریق بیماران و خانواده‌ها قابل اجراست. از طرفی یک سری بیماری‌ها شیوع نسبتا بالایی دارد، مثل بیماری‌های قلبی، دیابت و بیماری‌های مزمن تنفسی و سرطان‌ها که ریشه در رفتار و الگوی نامناسب زندگی مردم دارد. بنابراین اگر اطلاعات مردم را درخصوص عوامل ایجاد کننده این بیماری‌ها بالا ببریم و سطح زندگی درست را به آنها آموزش دهیم، می‌توانیم با اصلاح الگوی زندگی مردم به میزان قابل توجهی از بار بیماری‌ها کم و از شیوع آنها جلوگیری شود.

او درخصوص جایگاه طب سنتی و ضرورت بررسی این نوع طب در رسانه می‌افزاید: درمان‌های رایج در سطح جامعه دو دسته است، بخشی از آن توسط همکاران پزشک ما ارائه می‌شود که در حیطه طب سنتی فعالیت می‌کنند و کاملا شناخته شده و مورد تایید هستند، اما متاسفانه بخشی از آن درمان‌ها ریشه در باورهای خرافی مردم دارد، که باید این دو روش از همدیگر تفکیک شود و بهتر است که ما با ساختن برنامه‌های آموزشی در رسانه‌ها بخصوص تلویزیون، روش‌های صحیح، علمی، مستند و دارای شواهد علمی را که می‌تواند به مردم در زمینه پیشگیری و کنترل کمک‌کننده باشد آموزش دهیم، چرا که امروزه خیلی از مردم در این زمینه اطلاعات کافی ندارند و نمی‌توانند درست را از غلط تفکیک دهند.