هر تبی کریمه کنگو نیست

شناسایی این بیماری نیاز به آزمایشگاه بسیار مجهز داشت، اما ما در آن زمان آزمایشگاه مجهزی برای تشخیص‌اش نداشتیم و به همین علت نمونه‌ها را به خارج از کشور می‌فرستادیم.

از همان سال، تصمیم گرفتیم آزمایشگاهی تخصصی در این حوزه در کشور راه‌اندازی کنیم. به این ترتیب در کمتر از یک سال، آزمایشگاهی مجهز را در انستیتو پاستور دایر کردیم که مورد تایید سازمان بهداشت جهانی است.

این بیماری یک عفونت ویروسی است که به آن‌ تب‌های خونریزی‌دهنده ویروسی می‌گویند، یعنی فرد مبتلا دچار خونریزی در بخش‌های مختلف بدنش مانند بینی، لثه، دستگاه گوارش، دستگاه تناسلی و... می‌شود.

در گروه تب‌های خونریزی‌دهنده، بیماری‌های دیگری هم جای می‌گیرد که در دنیا پراکنده است مانند تب نیل غربی، تب سالا، تب زرد، تب خونریزی‌دهنده الخرما و تب دره ریفت. بیشتر این بیماری‌ها بین انسان و حیوان مشترک است و امکان دارد به شکل مستقیم یا به واسطه گزش حشرات از دام به انسان منتقل شود و از انسان به انسان نیز قابل‌انتقال است.

وجه مشترک همه این بیماری‌ها این است که اگر به‌موقع تشخیص داده نشود و بیمار به‌موقع از خدمات درمانی استفاده نکند، احتمال از دست دادن جانش بالا می‌رود. از میان این بیماری‌ها، فقط تب زرد، واکسن دارد.

به هیچ‌وجه به واسطه خوردن گوشت قرمزی که مورد تایید سازمان دامپزشکی باشد امکان ابتلا به تب کریمه وجود ندارد! راه اصلی انتقال این بیماری از طریق گزش کنه است. کنه هم حیوان را آلوده می‌کند، هم انسان را و حیوان آلوده، کنه‌های دیگری را که آلوده نیستند آلوده می‌کند.

راه دومین انتقال بیماری، تماس با خون، ترشحات و امعاء و احشاء حیوان آلوده است بنابراین اگر ذبح حیوان آلوده غیراصولی باشد امکان انتقال بیماری زیاد است.

راه سوم انتقال بیماری، از انسان مبتلا به انسان سالم است و این در صورتی است که فرد سالم با خون و ترشحات بدنی بیمار تماس داشته باشد. این روش انتقال بیماری، بیشتر برای کادر پزشکی بیمارستان‌ها رخ می‌دهد که با بیماران در تماس مستقیم هستند و ممکن است بی‌احتیاطی کنند و در حفاظت از بیماران، از دستکش، ماسک و گان استفاده نکنند.

وقتی قصاب سر حیوان را می‌برد، اگر با خون یا مخاط‌های چشم یا دهان حیوان تماس داشته باشد امکان مبتلا شدنش به بیماری بسیار بالا می‌رود.

در ذبح صحیح، پس از آن که سر حیوان بدون تماس قصاب با خون و مخاطش بریده می‌شود، گوشت را تا 24ساعت در سردخانه نگه می‌دارند و بعد به مراکز فروش می‌فرستند. با این روش حتی اگر حیوان آلوده باشد ویروس در گوشت کاملا ازبین می‌رود و دیگر به کسی منتقل نمی‌شود. در کشتارگاه‌های استاندارد از همین روش استفاده می‌شود.

علائم اولیه بیماری شبیه به علائم برخی بیماری‌های دیگر همچون سرماخوردگی و آنفلوآنزاست و با تب، سردرد، بدن‌درد، کوفتگی، تهوع و استفراغ آغاز می‌شود، اما پس از پنج ـ چهار روز، علائم بیماری عوض می‌شود؛ خونریزی‌های کوچک یا کبودی‌هایی وسیع زیر پوست بیماری ظاهر می‌شود و امکان دارد لثه، دهان، بینی، گوش‌ها، دستگاه گوارشی و دستگاه تناسلی‌اش خونریزی کند.

در این مرحله بیماری بشدت پیشرفت کرده و بیمار برای دیگران بسیار خطرناک است، چون سریع‌تر می‌تواند آنها را آلوده کند. برخی بیماران در این شرایط دچار نارسایی کلیه نیز می‌شوند. زمان مناسب برای مراجعه به پزشک پیش از خونریزی‌ها یا در آغاز آن است. وقتی مابیماری را که تشخیص می‌دهیم فرد مبتلا را به بخش ایزوله ویژه منتقل می‌کنیم. این بخش در همه بیمارستان‌های کشور برای رسیدگی به این نوع بیماران پیش‌بینی شده است. در این بخش، کارکنان از لباس‌های مخصوص استفاده می‌کنند و آموزش‌های ویژه‌ای دیده‌اند تا بیماری به آنها منتقل نشود.

هم اکنون مهم‌ترین نگرانی ما این است که مردم، دام را از مبادی غیرقانونی یعنی مبادی خارج از نظارت سازمان دامپزشکی تهیه کنند؛ برای مثال خرید و فروش گوسفند تلفنی از طریق آگهی‌ روزنامه‌ها، روش مطمئنی نیست و اگر مردم اصرار دارند گوسفند زنده برای ذبح بخرند باید به مراکز مجاز عرضه دام که زیر نظر سازمان دامپزشکی فعالیت می‌کنند مراجعه کنند.

مریم یوشی‌زاده - گروه جامعه