آیا صنعت مونوریل در ایران رایج می شود؛

چند سال پیش وقتی صحبت از راه اندازی مترو در تهران شد، همه تصور می کردیم کلاف در هم پیچیده ترافیک و آلودگی هوای این شهر پرازدحام ، دیگر سردرگم نخواهد ماند.

کد خبر: ۴۸۱۱۷

ولی واقعیت ها نشان دادند که مترو، با تمام مزیتهایش ، در شرایط کنونی جوابگوی تراکم جمعیتی تهران نیست و برای توسعه راه درازی در پیش دارد.
در چنین موقعیتی ، ذهن ما می تواند معطوف به سیستم های حمل ونقلی دیگری شود که با توجه به سطح کارایی و نیز هزینه و زمان اجرا می توانند به موازات مترو و حتی در مواردی با اولویت نسبت به آن توسعه یابند.
مونوریل یا قطار هوایی یکی از آن سیستم هایی است که می تواند برای حل مشکلات مناطق پرترافیک تهران مورد توجه و اهمیت بیشتری قرار بگیرد.
به علاوه آن که وجود مسیرهای سراسری شرق به غرب و شمال به جنوب شهر تهران با امکان جادهی مسیر مونوریل در وسط خیابان ها، تصمیم گیری و اجرای این طرح را تسهیل می کند... از سیستم حمل ونقل مونوریل به دلیل شباهت ظاهری ، با عنوان قطار هوایی نیز نام برده می شود، در حالی که به دلیل این که از چرخ و ریل فولادی در آن استفاده نمی شود.
چرخ های لاستیکی واگن ، روی سطح بتونی حرکت می کند، نام قطار تک ریلی با این سیستم تطابق بیشتری دارد. در تعریف دقیق تری ، مونوریل عبارت است از یک خط منفرد که به عنوان ریل برای واگنهای مسافری یا باری به کار برده می شود.
اغلب این ریل در ارتفاع بالاتر از سطح زمین تعبیه می شود، اما مونوریل ها می توانند در سطح زمین ، پایین تر و یا در تونلهای زیرزمینی هم باشند. واگنهای مونوریل ممکن است به شکل معلق از یک مسیر ویژه و به طور نسبی باریکتر، آویزان شوند و یا روی این مسیر قرار گیرند و حرکت کنند.
به هر حال ویژگی واگنهای مونوریل این است که از مسیر تکیه گاهشان همواره پهن ترند.

حمل و نقل عمومی به محیطی تاریک محدود نشود

دلیل عبور مونوریل از تونل زیرزمینی و یا ساخت آن به شکل معلق ، بیشتر به خاطر رعایت جنبه های تنوع طراحی ، هزینه ساخت وساز، ضرورت ها و شرایط جا و مکان ساخت مسیر مونوریل است.
مهندس علی فرهادی ، کارشناس گروه لوکوموتیو واگن مرکز تحقیقات راه آهن با تاکید بر این که مونوریل برای هر موقعیتی مناسب نیست در مقایسه شکل ظاهری و طراحی سیستم های حمل و نقل شهری می گوید: در اکثر نواحی ، متروها در تیررس چشم عموم قرار ندارند و مسافران هم چیزی نمی بینند.
متروها به دلیل قرارگرفتن در زیرزمین باعث پوشیده شدن منظره آسمان می شوند. طرفداران قطارهای برقی نیز اذعان می کنند قطارهای هوایی و مونوریل جلوه چندان جالبی ندارند و از این واقعیت چشم می پوشند که قطارهای برقی نیز به تیرهای برق و سیم های تارعنکبوتی شکلی که در ارتفاع قرار می گیرند، نیاز دارند و اگر در جایی قطار برقی راه اندازی شود، با سایه پهن سیمهای خود خیابان ها را تاریک می کند.
این در حالیست که مسیرها، خطوط و ابنیه مونوریل را می توان طوری بنا کرد که به جای خسارت واردکردن به محیطزیست باعث افزایش کیفیت محیط اطراف شوند. خط مونوریل را می توان حتی به پهنای 26 اینچ ساخت.

سریع تر از این نمی شود!

هنگام ساخت مترو تصور این که شخصی کاری برای انجام دادن در خیابان دارد که آنجا کارگران بشدت مشغول به کار هستند، بسیار عذاب آور است.
همین طور می توان از پیمانکاران در ارتباط با مشکلات جابه جایی و نقل و انتقال وسایل و تجهیزات لازم جویا شد و مشاهده کرد که برای ساخت مترو در زیرزمین با چه مشکلاتی مواجه هستند.
مهندس فرهادی ادامه می دهد: طرفداران قطارهای برقی معتقدند نصب ریل در روی سطح زمین آسان و حمل ونقل تجهیزات نیز راحت تر است ، ولی واقعیت این است که طی ساخت این گونه قطارها، تجارت از رونق خواهد افتاد. این در حالی است که به آسانی با حفر یک گودال و قراردادن یک ستون نگهدارنده در آن ، توسط یک کامیون ، ریلهایی که قبلا در جای دیگری ساخته شده اند به محل منتقل می شوند و در جای خود روی تیرها قرار می گیرند.
خطوط مونوریل می توانند با سرعت و پشت سرهم نصب شوند. زمان لازم برای قراردادن ریلها از کف کامیون تا بالای تیرها طولانی نیست. نصب کردن صحیح و بدون از هم گسیختگی درباره هیچ سیستم دیگری نمی تواند سریع تر از این حالت باشد.

امکان تصادف وجود ندارد

مهندس فرهادی می افزاید: از آنجا که مسیر حرکت قطارهای مونوریل یک مسیر انحصاری است ، هیچ گونه تصادف و برخوردی با سایر وسایل نقلیه نخواهند داشت. نحوه طراحی مونوریل ها نیز طوری است که از خط خارج شدگی آنها نیز غیرممکن است و تمام اینها سندی بر ایمنی بالای قطارهای مونوریل است.
این در حالی است که در قطارهای برقی امکان تصادفات شدید که منجر به ترافیک های طولانی مدت می شود، به دلیل حرکت این قطارها و خودرو در یک سطح ، زیاد است.

عدم آلودگی صوتی و حرارتی

از آنجا که مونوریل ها با نیروی برق کار می کنند به محیط زیست خسارتی وارد نمی کنند، از لحاظ آلودگی صوتی نیز چون مونو ریل روی لاستیک حرکت می کنند، اغلب بی صدا هستند.
همچنین از لحاظ زیبایی مطلوب تر از سایر سیستم ها هستند. از طرفی با توجه به این که مدت زمان کمتری برای ساخت مونوریل ها سپری می شود، خسارت کمتری به محیط زیست اطراف ، اعم از مسکونی یا تجاری ، وارد می کند.

تجربه بیشتری کسب کنیم

بررسی قابلیت اجرای سیستم مونوریل در شهرهای ایران و بویژه تهران مستلزم کار و تحقیق متمرکز و خاص این موضوع است.
چرا که مونوریل سیستمی است که هنوز در عمل به اجرا گذاشته نشده است و مزیت های ذکر شده که بیشتر برای آگاهی علاقه مندان بیان شد، موید این مساله است که این سیستم ها در شرایط خاص خود و در مسیرهایی که قابلیت های لازم برای نصب خطوط مونوریل را داشته باشند، می توانند در کاهش مطلوب وسایل نقلیه و آلودگی ناشی از آنها موثر باشند.
به هر حال در خبرها آمده است که طرح ساخت مونوریل از فرودگاه تا میدان صادقیه تهران در دست اجراست. بعلاوه خبر ساخت کارخانه تولید لوازم و تجهیزات مونوریل در زنجان هم شنیده شده است.
پس باید منتظر بود و دید که آیا درآینده نزدیک این صنعت در ایران نیز رایج می شود یا خیر. فراموش نکنیم که ترافیک شهری مانند تهران قصه ای نیست که بدون کمک گرفتن از راهکارهای موازی و تلفیقی به پایان برسد، بعلاوه که هیچیک از سیستم های حمل و نقل عمومی که از آنها سخن گفتیم نیز به تنهایی نه در تهران و نه در هیچ شهر انباشته از ماشین دیگری جوابگو نخواهند بود.
مترو با تمام محاسنش نیاز به توسعه و بهینه سازی بیشتری در نقاط مختلف دارد و مونوریل و حتی قطار برقی نیز برای اجرای درست و کارآمد و... بررسی و مطالعه دقیق تری را در این کلانشهر بی عبور می طلبند...