گفتوگو با معصومه سلیمی، نویسنده «خانه ما»
توجه به مخاطب مبنای کار رسانه است
معصومه سلیمی کارشناس ادبیات نمایشی و یکی از نویسندگان برنامه خانه ماست. با او گفتوگویی کوتاه انجام دادیم که میخوانید.
برای خوب نوشتن چه معیارهایی باید در نظر گرفت؟
برای آنکه بتوانیم خوب بنویسیم باید از محیط پیرامون خود شناخت داشته باشیم. آدمها، زندگی و مشکلاتشان را بشناسیم. باید دقیق و عمیق به پدیدهها و مسائل اطرافمان نگاه کنیم و عمیقا دربارهشان فکر کنیم. باید در نظر داشته باشیم که توجه به خواسته مخاطب اصول کار رسانه است.
نویسنده رادیویی، چه تفاوتهایی با دیگر نویسندگان دارد؟
نویسنده رادیویی باید بداند کار او با نویسنده داستان یا کتاب تفاوت دارد. مطلبی که برای رادیو نوشته میشود با آن که برای دیگر رسانههای گروهی تهیه میشود تفاوتهای بسیاری دارد. اگر نوشته او گنگ، مبهم و نامفهوم باشد درک آن برای شنوندگان امکانپذیر نیست، زیرا مخاطبان فقط یک بار در لحظه میشنوند و برای شنونده این امکان وجود ندارد که مطلبی را دوباره بشنود. بنابراین یک نوشته رادیویی در کنار جذاب بودن باید کاملا روشن و تا حد امکان کوتاه و قابل فهم باشد.
با توجه به تفاوتهایی که گفته شد، نویسندگان رادیویی در نگارش متنها با چه مشکلاتی مواجه هستند؟
برای برنامههای رادیویی زمان محدودی در نظر گرفته میشود و نویسنده ناچار است مطالب خود را به شیوهای بنویسد و تنظیم کند که در چارچوب زمانی که در اختیار دارد بگنجد و همین عامل انگیزهای میشود تا کوتاه، اما گویا بنویسد.
یک نویسنده رادیویی چه ویژگیهایی باید داشته باشد؟
یک نویسنده رادیویی باید توانایی تجسم بخشیدن بالایی داشته باشد و در نوشتن متون آن را رعایت کند. نویسندگی برای رادیو مقوله کاملا تخصصی با زیربنایی از آگاهیها و دانشهاست. نویسنده رادیویی باید مسلط به ادبیات مبانی زبانشناسی و رسانه رادیو باشد. نویسنده رادیو باید بداند برای چه رسانهای و برای کدام مخاطب مینویسد. نویسندگی برای رادیو هنر ظریفی است که به ذوق و نیروی تخیل قوی و کار مداوم نیاز دارد. با شناخت چنین موقعیتی میتوان به ارزش و اهمیت نویسندگی برای رادیو پی برد.
برای نگارش نمایشنامه، چه نکاتی را باید مد نظر داشت؟
نویسنده برای نوشتن نمایشنامه در مرحله اول باید موضوعی جالب و بکر انتخاب کند، چرا که ما چشمان خود را عادت دادهایم تا فقط چیزهایی را ببینیم که دیگران پیش از ما دیدهاند. باید در انتخاب سوژهها و موضوعات خلاقیت، نوآوری و ایدههای نو و جذاب داشت تا برنامه دیده و شنیده شود. در مرحله دوم باید درباره سوژه تحقیق و بررسی کرد و به آن شاخ و برگ داد. به عبارتی باید موضوع را پروراند. در مرحله بعدی، نوبت به صحنهپردازی است. در نمایش باید پیام به صورت غیرمستقیم القا شود. برای این کار در انتخاب شخصیتها، حوادث، گفتوگوها و... باید دقت بالایی به خرج داد، زیرا هر یک از این عناصر در خدمت پیام هستند. نویسنده باید روحیه و خصوصیات شخصیتهای داستان را حتی چگونگی ادای کلمات و حالات هنر پیشهها (خشم، حسادت یا بیتفاوتی) را مشخص و رابطه بین شخصیتها را تعیین و آن را تا پایان داستان حفظ کند.
