حرف‌های جهانی هنر مدرن ایران

دومین جشنواره 6 هفته با هنر ایران چه زمانی برگزار‌می‌شود و چه آثاری در آن به نمایش گذاشته می‌شود؟

این جشنواره با محوریت هنرهای تجسمی درکانادا برگزار می‌شود و چنان که اشاره کردید در حال حاضر قرار است دومین دوره آن را برگزار کنیم. البته در کنار رشته تجسمی، بخش‌های موسیقی، ادبیات و فیلم نیز در این جشنواره گنجانده شده است. موضوعی که در این جشنواره مد نظر واقع شده بحث هنر مدرن است. در واقع ما در این جشنواره 4 مجموعه داریم که مربوط به تیم برگزارکنندگان جشنواره متشکل از محمود معراجی، علی کامران، مهرداد معراجی، محسن وزیری و خود من است. در این دوره از جشنواره، 4 نمایشگاه برگزار می‌شود. «آینده در پس زمینه» عنوان نمایشگاهی است که از 31 شهریور تا 12 مهر برگزار می‌شود. در این بخش آثار گروهی از پیشکسوتان هنرهای تجسمی از جمله محسن وزیری‌مقدم از پیشگامان هنر مدرن، قباد شیوا از جمله گرافیست‌های برجسته بین‌المللی و حمید جبلی از پیشگامان عکاسی تئاتر به نمایش درمی‌آید.

نمایشگاه دوم «شکفتن در مه» نام دارد که همزمان با نمایشگاه اول آغاز می‌شود. در این نمایشگاه 5 بنیانگذار جشنواره شش هفته با هنر ایران تازه‌ترین آثار خود را تحت عنوان گروه «از آن فنجان» به نمایش می‌گذارند. سومین نمایشگاه «قطار مرموز» نام دارد که 14 تا 26 مهر 91 برگزار می‌شود و در این بخش آثار 8 بانوی ایرانی جوان نسل پس از انقلاب به نمایش درمی‌آید. «پرواز رنگ‌ها» نام آخرین نمایشگاه این جشنواره است که در سطح بین‌المللی برگزار می‌شود و شرکت در این بخش برای عموم هنرمندان در اقصی نقاط جهان آزاد بوده و آثار به انتخاب هیات داوران به نمایش در می‌آید. این نمایشگاه از 28 مهر تا 10 آبان برپا خواهد شد.

نکته‌ای که درباره این جشنواره وجود دارد این است که آثار هنرمندان جوان در کنار آثار هنرمندان پیشکسوت به نمایش درمی‌آید. این حرکت نشان می‌دهد جوانان همواره گرایش دارند تا از تجارب پیشکسوتان عرصه هنر بهره گیرند و از طرفی، هر شاخه هنری نیازمند ورود نسل‌های تازه است.

ما با معاونت هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی درباره جشنواره‌های مختلف صحبت کرده‌ایم. اما مساله اینجاست که در ایران روند برگزاری یک جشنواره و اصولا پروسه حرکت یک پروژه هنری، کند است. ضمن این که برای برپایی چنین جشنواره‌ای درایران نیازمند همکاری با ارگان‌های مختلفی هستیم. در عین حال روند پاسخگویی درایران به آن شکلی که باید فعال نیست.برای همین بعید می‌دانم بتوانیم این جشنواره را با همین ابعاد در ایران برگزار کنیم. من همیشه تصور می‌کنم سیف‌الله صمدیان یک معجزه است که توانسته تا امروز جشن تصویر سال را برگزار کند، چون همان طورکه اشاره کردم برپایی چنین جشنواره‌هایی نیازمند گذراندن مراحل متعدد است.

در حال حاضر جامعه ایرانی در کانادا مشتمل بر 150 هزار نفر است که در این بین هنرمند هم کم نداریم. اما جایگاه این هنرمندان در کانادا به آن شکلی که باید معرفی نشده است.روی این اصل احساس کردیم احتیاج داریم فضایی برای عرضه آثار هنرمندان ایرانی مهیا کنیم تا آنها بتوانند صدای خود را به گوش جهانیان برسانند.

پیش ازاین که این جشنواره پا بگیرد، من مدیر مهمان گالری هد بونز بودم. بعد از آن من و محمود معراجی به تهیه پروپازلی پرداختیم که نسبت به آن استقبال زیادی شد. بعد از آن که دوره نخست جشنواره برگزار شد،ما ثابت کردیم که هنرمدرن ایران حرف‌های زیادی در این جشنواره برای گفتن دارد و همان طور که اشاره کردم حتی هنرمندان آمریکای شمالی مجذوب فعالیت هنرمندان ایرانی از این منظر هستند.

پیش از هرچیز اجازه بدهید به این نکته اشاره کنم که در کشور کانادا رسم براین است اگر یک جشنواره دوسال متوالی با موفقیت برگزار شود، برای برپایی دوره‌های بعد، از سوی دولت سوبسید به آن تعلق می‌گیرد. به همین سبب با سپری کردن دومین دوره جشنواره، امیدوارم در سال بعد جشنواره را به لحاظ تعداد آثار با گستردگی بیشتری برگزار کنیم. فارغ از اینها جشنواره 6 هفته با هنر ایران بشدت به کیفیت متکی است.

تم جشنواره امسال، لحظه هنری و هنر لحظه‌ای است. از آنجا که هنر فرآیند پیچیده‌ای است و هر کسی نمی‌تواند آن را انجام دهد ما به انتخاب هنرمندانی پرداخته‌ایم که به اصطلاح هنری داشته باشند. شاید در ایران خیلی‌ها باشند که نقاشی می‌کنند، اما هنرمندی می‌تواند در عالم هنر ماندگار شود که به ورطه تکرار نیفتد و آثارش همواره برای مخاطبان تازگی داشته باشد.

در این ارتباط باید به هنری چون نقاشی قهوه‌خانه‌ای اشاره کنم که مدت‌هاست عمرش به سر آمده و دیگر کمتر هنرمندی را می‌بینیم که به آن شکل دیروزی فیگوراتیو کار کند.حتی برخی از هنرمندان عرصه تجسمی براین باورند که کمال‌الملک با آوردن آن فیگورها که سوغات سفر به فرنگ بود به نوعی در نقاشی ایران عقبگرد ایجاد کرد.

روی این اصل ما همواره با یک مشکل مواجه بوده‌ایم و آن این که هیچ تعریف مشخصی از هنر نداریم. شما به حضور هنر سنتی در خارج از مرزهای ایران اشاره کردید. در این باره باید بگویم دامنه نمایش این هنرها به نقاشیخط یا خط محدود بوده است ودیگر شاخه‌های هنر سنتی ما در این مسیر مغفول مانده‌اند. از اینها گذشته ما تصمیم گرفتیم در این جشنواره، به نمایش آن دسته از آثار هنرمندانی بپردازیم که در قالب هنرمدرن کار کرده‌اند. زیرا از این منظر هم در سطح بین‌المللی به آن شکلی که باید کار نشده بود و این مساله باعث می‌شود هنر مدرن ایران بیش از پیش در جهان معرفی شود.

آزاده صالحی / جام جم