نیلوفرهای آبی انزلی در محاصره فاضلاب‌

البته تصرف اراضی اطراف تالاب انزلی که به گفته کارشناسان از مهم‌ترین عوامل تخریب و تهدید اکوسیستم‌هایی نظیر این تالاب به شمار می‌آید، از سوی مسوولان محیط زیست پیگیری‌شده و در روز گذشته نیز بخشی از این اراضی آزادسازی شد،‌ اما ورود انواع زباله‌ و آلاینده‌های آبی و خاکی نظیر فاضلاب‌های خانگی و شهری،‌ از مشکلاتی است که سال‌های سال گریبان این تالاب را گرفته است، به گونه‌ای که مسوولان و کارشناسان از بحرانی شدن وضعیت تالاب و خطر نابودی آن در آینده‌ای نه چندان دور خبر می‌دهند.

مدیر کل محیط زیست گیلان ضمن ابراز نگرانی شدید از وضعیت بحرانی تالاب انزلی، به منتهی شدن ۱۲ رودخانه به این تالاب اشاره کرده و به ایلنا می‌گوید: این رودخانه‌ها فاضلاب ۶ شهر گیلان شامل رشت، صومعه‌سرا، فومن، شفت، انزلی و ماسال را وارد این این تالاب می‌کند.

امیر عبدوس می‌افزاید: علاوه بر اینها، زباله‌هایی که در روستاهای مناطق بالادست در کنار رودخانه‌ها رها می‌شود، از طریق سیلاب‌های فصلی وارد تالاب انزلی شده و ضمن آلودگی، چهره بسیار ناپسند و غیرقابل تحملی را به وجود آورده است.

وی از جمله این سیلاب‌های فصلی را وقوع سیل اخیر و بزرگ اردیبهشت امسال در چندین شهرستان گیلان ذکر کرده و تصریح می‌کند: این سیلاب، حجم بسیار زیادی از زباله‌ها را همراه خود به تالاب آورد که هنوز در تالاب انزلی وجود دارد و پاکسازی آنها با دست ممکن نیست.

به گفته عبدوس، پاکسازی تالاب انزلی از وجود این زباله‌ها، نیازمند وجود ادوات مکانیکی است که این ادوات در اختیار اداره کل محیط زیست گیلان نیست.

این مسوول می‌افزاید: رایزنی‌هایی با مدیرکل بنادر و کشتیرانی استان صورت گرفته است و با توجه به این‌که اداره کل بنادر و کشتیرانی استان هم دستگاه مناسبی برای جمع‌آوری این زباله‌ها در اختیار ندارد، مقرر شده تا یک کشتی دارای نوار نقاله زباله‌ها را به عرشه کشتی انتقال دهد.

مدیر کل محیط زیست گیلان با بیان این‌که چرا باید این بی‌انضباطی در بالادست اتفاق بیفتد و هزینه آن در پایین‌دست به بیت‌المال تحمیل شود، از همه مسوولان اعم از دهیاران، شهرداران و بخشداران درخواست می‌کند که مساله مدیریت پسماند در بالادست حوضه آبخیز تالاب انزلی را در اولویت کاری خود قرار بدهند.

وی متذکر می‌شود: با تفکیک زباله‌ها از یکدیگر و تبدیل زباله‌های تر به ورمی کمپوست، علاوه بر درآمدزایی، می‌توان بهترین کود آلی و بدون مواد شیمیایی را برای بخش کشاورزی تولید کرد و جلوی آلودگی طبیعت و تالاب را نیز گرفت.

عبدوس درباره اعتبار مورد نیاز برای احیای تالاب انزلی و پاکسازی آن از وجود زباله‌ها و آلاینده‌ها نیز می‌افزاید: بخشی از این اعتبارات که مربوط به پروژه در حال اجرای احیای تالاب برای احداث تله‌های رسوب‌گیر است که حجم زیادی از پسماند‌ها را نگه می‌دارد و اجازه ورود به تالاب را نمی‌دهد،90میلیارد تومان است. به گفته وی، البته در 2سال اول اجرای این پروژه، فقط ۱۵ میلیارد تومان این اعتبار یعنی 10 درصد آن اختصاص یافته و 90 درصد دیگر باقی مانده است.

عبدوس ضمن ناکافی دانستن این اعتبارات یادآور می‌شود: احداث تصفیه‌خانه‌های فاضلاب شهر رشت، شیرآبه زباله سراوان، کارخانه کمپوست لاکان و تصفیه‌خانه شهرصنعتی رشت نیازمند تخصیص اعتبارات کلان است و نمایندگان مجلس شورای اسلامی باید با مطرح کردن مشکلات آن در مجلس برای نجات و احیای آن قبل از این‌که به سرنوشت دریاچه ارومیه دچار شود، فکری کنند.

در عین حال معاون برنامه‌ریزی استانداری گیلان چندی پیش با اشاره به این که جلوگیری از کاهش ورود حجم رسوبات به تالاب انزلی از اولویت‌های کاری زیست‌محیطی استان است، تاکید می‌کند: هم‌اکنون ستاد دائمی احیای تالاب انزلی در استانداری گیلان تشکیل شده است.

کیهان هاشم‌نیا به اختصاص 900 میلیارد ریال برای احیای تالاب بین‌المللی بندرانزلی اشاره می‌کند و می‌افزاید: مرحله نخست لایروبی عرصه آبی ـ خاکی با اعتباری بالغ بر 47میلیارد ریال و با نصب دستگاه رسوب‌گیری برای جمع‌آوری گل و لای 2 رودخانه یربازار و پسیخان که به این تالاب می‌ریزد، اجرا شده است. وی با بیان این که کاهش عمق تالاب بین‌المللی انزلی موجب‌شده صید انواع ماهی از این تالاب از 6000 تن در روز به 500 تن کاهش یابد، می‌گوید: فاضلاب‌های صنعتی و خانگی چند شهرستان به تالاب می‌ریزد و باید هر چه سریع از این اقدام جلوگیری کرد.

طرح احیای تالاب بین‌المللی انزلی با اعتباری بالغ بر 900 میلیارد ریال به تصویب رسیده است که مرحله اول ابلاغ اعتبار آن سال 1389 به مبلغ 70 میلیارد ریال انجام شد. با تخصیص بخشی از این اعتبار 6 پروژه عملیاتی و 5 پروژه مطالعاتی برای ساماندهی و احیای تالاب انزلی در سال 1389 آغاز شد.

4 پروژه از 6 پروژه عملیاتی شامل ساخت 4 دهانه سد رسوب‌گیر در دهانه رودخانه‌های اصلی ورودی تالاب به منظور جلوگیری از ورود حجم عظیم رسوبات به تالاب انزلی و 2 پروژه دیگر شامل احیای آبراهه‌های قدیمی برای برقراری مجدد ارتباط بیولوژیک و اکولوژیک بخش‌های مختلف تالاب و همچنین لایروبی بخشی از پهنه تالاب است.

به گفته کارشناسان، یکی دیگر از مواردی که تالاب انزلی را تهدید می‌کند،‌ تصرف اراضی اطراف آن و تغییر کاربری توسط افراد محلی است که هیچ عارضه‌ای به این اندازه به تنوع زیستی اکوسیستم‌ها از جمله این تالاب فشار و تخریب وارد نمی‌کند.

منطقه حفاظت شده سیاه‌کشیم با مساحتی بالغ بر 4 هزار و 500 هکتار از سال 1349 منطقه حفاظت‌شده زیر نظر اداره کل حفاظت محیط زیست استان قرار دارد و این منطقه با تعداد 145 گونه پرنده آبزی، کنار آبزی و خشکی‌زی یکی از مهم‌ترین مناطق چهارگانه آبی در گیلان و کشور است.

اما چندی پیش، یکی از اهالی منطقه قسمتی از اراضی مذکور را تصرف و در آن اقدام به غرس نهال صنوبر کرده بود که البته با شناسایی و پیگیری محیط زیست گیلان،‌ این اراضی به منطقه حفاظت سیاه‌کشیم بازگشت.

عبدوس، مدیر کل محیط زیست گیلان در این‌باره می‌گوید: با ارجاع پرونده این تصرف به مقام قضایی و پس از گذشت زمان مقرر رای دادستان صومعه‌سرا و دستور باز پس‌گیری اراضی و قلع و قمع عوارض ایجاد شده، صبح دیروز حدود 52 هزار مترمربع از این اراضی رفع تصرف شد.