توسعه امور زنان چشم انتظار بودجه

برای تدوین این برنامه جامع وقت زیادی صرف شده و برای این‌که اهداف مدنظر آن در برنامه پنجم توسعه گنجانده شود رایزنی‌های فراوانی صورت گرفته است اما آن طور که طیبه صفایی، رییس فراکسیون زنان مجلس هشتم در روزهای پایانی سال 90 اعلام کرد وزارتخانه‌هایی که برای اجرای ماده 230 برنامه پنجم توسعه (برنامه جامع توسعه امور زنان) وظیفه تامین اعتبار و انتقال آن به بودجه‌نویسان را داشتند توجهی به این وظیفه قانونی نکرده‌اند و ماده 230 برنامه پنجم بدون داشتن بودجه در کنار سایر مواد این برنامه فقط حضوری فیزیکی دارد.

البته صفایی امیدوار است که مجلس بر اجرایی شدن قوانین مصوبش تاکید کند و با ارائه پیشنهاد به کمیسیون تلفیق، به دنبال افزایش بودجه مورد نیاز برنامه توسعه امور زنان باشد و نهادهای مربوط را نیز مکلف به تخصیص بودجه کند که اگر چنین اتفاقی رخ دهد، می‌توان نتیجه گرفت که بالاخره پس از سال‌ها تلاش برای ایجاد حساسیت در جامعه نسبت به امور زنان، وزارتخانه‌ها و نهادهای دولتی (وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، تعاون، کارورفاه اجتماعی، آموزش و پرورش، بهداشت، کشور، دادگستری، امور خارجه، علوم، ورزش و جوانان، سازمان بسیج، تبلیغات اسلامی، صدا و سیما، معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی و معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری) به تامین بودجه برای این حوزه تن داده‌اند.

کار کردن در حوزه زنان همیشه پیچیدگی‌های خاص خودش را دارد. زنان از یک سو به واسطه نقشی که در خانه و خانواده دارند حائز اهمیت هستد و از سوی دیگر به خاطر نقش‌هایی که در اجتماع می‌پذیرند افرادی مهم و قابل توجهند ولی بیشتر مواقع میان نقش زنان در جامعه و ارزشی که اجتماع برای آنها قائل است تعادل منطقی برقرار نمی‌شود.

چندی پیش آماری از سوی مرکز امور زنان و خانواده ریاست جمهوری منتشر شد که نشان می‌دهد بیشتر زنان، مسوولیت‌های خانوادگی را با طیب خاطر و بدون هیچ گونه احساس تحمل سختی انجام می‌دهند و اگر در خارج خانه نیز مسوولیتی را برعهده دارند، فقط به دلیل احساس ضرورت حضور در اجتماع و انجام کارهای متناسب با تخصص‌شان است.

این در حالی است که بررسی‌های این مرکز نشان می‌دهد که با وجود این انعطاف‌پذیری، میزان قدردانی جامعه از زنان خانه‌دار در حد قابل قبولی نیست و چون انجام امور خانه به ظاهر تاثیری در تولید ناخالص داخلی یا محاسبات درآمد سرانه ندارد پس به نیازهای این گروه از زنان نیز توجه‌چندانی نمی‌شود.

فارغ از این‌که این موضوع گریبانگیر چند درصد از زنان جامعه است، ولی نادیده گرفته شدن زنان که باعث درگیر شدن آنها با مشکلات و تنگناهای آموزشی، اقتصادی، فرهنگی، امنیتی و اجتماعی می‌شود، موضوعی است که نه با شأن زنان و نقشی که در خانه و جامعه ایفا می‌کنند همخوانی دارد و نه با سیاست‌های کلی نظام و سند چشم‌انداز بیست ساله.

برای همین است که مرکز امور زنان و خانواده ریاست‌جمهوری هر چند با تاخیر ولی سرانجام با سرلوحه قرار دادن مفاد منشور مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی و بندهای مربوط به زنان مندرج در سند چشم‌انداز بیست ساله، برنامه جامع توسعه امور زنان را تهیه و تدوین کرد.

نقش زنان و حقوقی که در این سند و در این منشور برایشان ترسیم شده بسیار مترقی است، به طوری که تنها در منشور مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی، جایگاه زنان در قلمرو امور فرهنگی، علمی و فناوری، اجتماعی، سیاسی، دفاعی و امنیتی، مناسبات سیاسی و روابط خارجی و امور اقتصادی مورد تاکید قرار گرفته و برای رساندن زنان به جایگاه‌های تعریف‌شده راه‌هایی پیشنهاد شده است.

این دیدگاه نوین نسبت به زنان در نهایت نتیجه نیز داد و به برنامه جامع توسعه امور زنان منجر شد، همان برنامه‌ای که حالا در انتظار رسیدن بودجه نشسته است.

آن طور که مریم مجتهدزاده، رییس مرکز امور زنان ریاست جمهوری می‌گوید این برنامه مشتمل بر محورهای تحکیم بنیان خانواده، بازنگری قوانین و مقررات مربوطه، پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی، توسعه و ساماندهی امور اقتصادی و معیشتی با اولویت ساماندهی مشاغل خانگی برای زنان سرپرست خانوار و زنان بدسرپرست، تامین اجتماعی، اوقات‌فراغت، پژوهش، گسترش فرهنگ عفاف و حجاب، ارتقا سلامت، توسعه توانایی‌های سازمان‌های مردم‌نهاد، ارتقای توانمندی‌های زنان مدیر و نخبه، توسعه تعاملات بین‌المللی، تعمیق باورهای دینی و اصلاح ساختار اداری تشکیلاتی زنان و خانواده است.

شمایل این برنامه و حرف‌هایی که حکایت از تحول وضعیت زنان کشور دارد، واقعا دلچسب است، اما زنانی که در مفاد این برنامه تامل دارند بی‌تردید دنبال راه‌هایی می‌گردند که این برنامه‌های مترقی در عمل نیز اجرا شود.

بی‌شک یکی از ملزومات اصلی اجرایی شدن مفاد این برنامه ایجاد زیرساخت‌های مورد نیاز آن است، به طوری که مثلا هر چه زودتر نظام تکریم زنان و رعایت حقوق آنان در خانواده برقرار شود یا طرح‌های بلاتکلیف همچون بیمه زنان خانه‌دار به سرانجام برسد یا آن طور که مورد ادعاست اشتغال مولد برای زنان و ایجاد نظامی که سبب شکوفایی استعداد‌ها و خلاقیت‌های زنان و دختران می‌شود پیگیری شود؛ ضمن آن‌که تمام متولیان و برنامه‌ریزان کشور نیز به این باور برسند که از این پس هر نقشه راه توسعه‌ای باید با توجه به فعالیت و مشارکت زنان ترسیم شود.

مریم خباز - ‌‌گروه جامعه