فیلم میلیاردی سال‌ 91 کدام خواهد بود؟

حدس ‌زدن راجع به استقبال یا ناکامی یک فیلم در نمایش عمومی، اغلب کاری دشوار است. بسختی می‌توان حدس زد کدام فیلم تماشاگران بیشتری را به سالن می‌کشاند. گاهی یک فیلم کمدی که بشدت احتمال فروش آن از جانب مدیران و مسوولان فرهنگی پیش‌بینی شده، در اکران با شکست روبه‌رو می‌شود و گاهی یک فیلم جدی و حتی تلخ، به فروشی ایده‌آل و غیرقابل‌تصور دست می‌یابد. از آنجا که بیشتر فیلم‌های جشنواره سی‌ام فجر از تلخی، ناامیدی یا تم سیاسی و جدی برخوردار بودند، به نظر نمی‌رسد بتوانند فیلم‌های مناسبی برای این برهه زمانی باشند. فراموش نکنیم سینمای ما در طول سال، دچار رکود است و وجود چند فصل مرده در اکران، سینماگران را متقاضی نمایش فیلم‌هایشان در ماه‌های مناسبی مانند فروردین و اردیبهشت یا 3 ماه تابستان و اوایل پاییز می‌کند. گرچه هنوز فیلم‌های اکران بهار 91 به‌طور قطع مشخص نشده‌اند، اما با استناد به گفته‌های حبیب کاوش، سخنگوی شورای صنفی نمایش، در سال پیش‌رو تلاش دارند فیلم‌هایی را انتخاب کنند که نه‌تنها تلخ نباشند که برای تماشاگران بار سرگرمی و تفریحی داشته باشند.

استدلال کاوش در مورد جای خالی فیلم‌هایی مثل «جدایی نادر از سیمین» و «اخراجی‌ها» در اکران سال جدید این است: «آن فیلم‌ها به دلیل حال و هوای سیاسی‌شان، به آن شکل خاص اکران و سقف فروش دست یافتند. ما در گزینش فیلم‌ها بیش از آن‌که به فیلم یا مسائل سیاسی آن فکر کنیم، سعی داریم فیلم‌ها در تماشاگران انرژی مثبت ایجاد کنند. اگر فیلم سیاسی هم برای اکران نوروزی انتخاب شود، تلاش می‌کنیم با تم کمدی باشند که تماشاگر بیشتر می‌پسندد».

با توجه به این جملات، می‌شود «گشت ارشاد» سعید سهیلی را که در جشنواره سی‌ام برنده سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول مرد شد، از گزینه‌های احتمالی شورای صدور پروانه نمایش در روزهای نوروز دانست یا «تلفن همراه رئیس‌جمهور» که دیپلم افتخار بهترین بازیگر زن را برای بهناز جعفری به ارمغان آورد. لابه‌لای فیلم‌های سی‌امین جشنواره فجر، 2 اثر کمدی دیگر شاید گزینه‌های مناسبی باشند برای تماشا در میان دید و بازدیدهای نوروزی. «خوابم می‌آد»، کمدی متفاوت رضا عطاران که به‌خاطر روایت نه‌چندان سرراست و پراشکال فیلم و پایان‌بندی باز و ناامیدانه‌اش باید به اکران موفق آن با دیده شک نگریست. نقطه قوت فیلم، بازی اکبر عبدی در نقش مادر عطاران است که شاید امتیاز ویژه‌ای باشد برای کشاندن تماشاگران گریزپا به سالن‌ها. «ضدگلوله» گزینه دیگر کمدی‌ها در اکران نوروزی است. مصطفی کیایی پس از کمدی به نسبت موفق «بعدازظهر سگی‌سگی» با این فیلم، برنده سیمرغ بلورین بهترین فیلمنامه در جشنواره شد. تنها اشکال اکران ضدگلوله، ژانر دفاع مقدس و جنگی این فیلم است که احتمال دارد مانع انتخاب و ارتباط‌گیری توسط تماشاگر شود. بازیگران ‌این فیلم نیز هنرپیشه‌های محبوب نیستند. مهدی هاشمی که سال 89 ، 3 فیلم «آلزایمر»، «آقایوسف» و «مصائب چارلی» را در جشنواره داشت، با این‌که 2 فیلم اول در نمایش عمومی تا حدودی گیشه گرمی داشتند، به نظر نمی‌آید رقیب قدرتمندی مقابل ستارگان سبزچشم، موطلایی و جوان سینما باشد و کسی برای دیدنش روی پرده صف بکشد! مگر این‌که فیلم به مذاق نخستین تماشاگرانش خوش آید و به شیوه دهان به دهان، تبلیغ و اطلاع‌رسانی شود. سایر بازیگران فیلم هم البته شرایط بهتری ندارند و کمکی به فروش فیلم نمی‌کنند. تنها امید کارگردان و گروه تولید به فیلمنامه متفاوت و اصولی آن است.

با این همه، فیلم‌های اکران نوروزی امسال، همه از فیلم‌های منتخب جشنواره فیلم فجر در سال 90 خواهند بود، چون فیلمی از اکران جشنواره سال گذشته در نوبت پخش باقی نمانده و تمام فیلم‌های امسال جدید خواهند بود.

از خوش‌شانسی سینمای ایران، جشنواره‌ای که پشت سر گذاشتیم، از متنوع‌ترین دوره‌های جشنواره بود. این موضوع فضایی دلچسب و تماشاگرپسند در طول سال برای سینما و فیلم‌دوستان پدید می‌آورد. برخی از فیلم‌های فهرست اکران نیز برای فصل‌های مرده سال مناسبند؛ فصل‌هایی که سینماها به دلیل تقارن با مناسبت‌های مذهبی یا اعیاد اسلامی یا کاملا تعطیلند یا فیلم‌های مناسبتی به نمایش می‌گذارند. کاوش در این رابطه می‌گوید: این هنر نیست که بگذاریم فصل‌های مرده، همان‌طور باقی بمانند. هنر این است که فصل‌های مرده را زنده کنیم. مثلا رمضان 2 سال اخیر مترادف با معنای آن بود. در ماهی که جشن و سفره مهمانی خداوند برپاست، در بخش فرهنگی با نمایش فیلم‌های مناسب و اجرای طرح اذان تا اذان از دوستداران سینما استقبال کردیم. طرح اذان تا اذان برنامه‌ای بود که همه از آن راضی بودند، هم تماشاگران و هم مجریان آن. ضمن این‌که امیدواریم امسال به خاطر وفور فیلم‌های ژانر کودک بتوانیم گروه اکرانی برای کودک و نوجوان نیز داشته باشیم و باعث شادی این مخاطبان شویم.

البته امسال برخلاف سال‌های قبل، تنها یک فیلم دینی با عنوان «راه بهشت» در جشنواره داشتیم که برای نمایش در سال پیش‌رو کافی نیست. هرچند کاوش وعده می‌دهد بتوانند برای ماه‌های نامبرده نیز فیلم‌های مناسبی را فراهم کنند و با مشکلی مواجه نشوند. هرچند نباید از یاد برد فیلم تاریخی‌ ـ مذهبی «روز رستاخیز» که به جهت استفاده از عوامل خارجی و وسواس و توانایی احمدرضا درویش در کارگردانی، به احتمال قوی یکی از مهم‌ترین و بهترین گزینه‌های اکران سال آینده خواهد بود. باید صبر کرد و دید این فیلم در روزهای فصل بهار پذیرای تماشاگران است یا مسوولان فرهنگی آن را برای زمانی دیگر یا ماه محرم و مناسبت‌‌های ویژه خرج خواهند کرد.

از آنجا که تماشاگران ایرانی را به دشواری می‌توان ارزیابی کرد، در این زمان نمی‌شود به یقین نظر قطعی داد و باید منتظر اکران ماند و نتیجه را به نظاره نشست. زمان مناسب برای نمایش عمومی فیلم‌ها یک امر حیاتی است و خیلی‌ها برای آن سر و دست می‌شکنند. موضوع چند میلیون فروش است و نمی‌شود بسادگی از آن گذشت. گذشته از تمام نمونه‌ها و فاکتورهایی که به عنوان انتخاب فیلم‌های احتمالی و دلایلشان در اکران نوروزی برشمردیم، موارد بی‌شمار دیگری در این رابطه دخیل‌ هستند که می‌توانند تمام حدس و گمان‌های ما را برهم بزنند. پس بیش از این بر مدار گمان و خیال نگردیم و ببینیم بخت و اقبال، انتظار کدام فیلم و کارگردان خوش‌اقبالی را می‌کشد و اثر میلیاردی سال 91 کدام است.