امسال جشنواره موسیقی فجر وارد بیست و هفتمین سال برگزاری خود شده، این دوره چه تفاوتهایی از نظر برگزاری با دورههای گذشته داشت؟
دکتر ریاحی دبیر این دوره از جشنواره در مراسم اختتامیه جشنواره بیست و ششم انتخاب شد که از این جهت نسبت به سالهای گذشته اتفاق خوشایندی بود.
دبیر جشنواره با تجربهای که از قبل بواسطه حضورش در جشنوارهای گذشته داشت با تسلط و اشراف بیشتری بر جامعه موسیقی ایران جشنواره را مدیریت کرد، البته به دلیل تغییر و تحول مدیریتی دفتر موسیقی یک مقدار تاخیر در روند کار ایجاد شد. بعد از این تغییرات به پیشنهاد دکتر ریاحی و تایید دفتر موسیقی و معاونت هنری ارشاد مسوولیت اجرایی جشنواره بر عهده من گذاشته شد و با توجه به اینکه ما امسال، هم به لحاظ زمانی برای امور اجرایی فرصت زیاد و هم به واسطه اعتباری بودجه خیلی خوبی در اختیار نداشتیم تلاش کردیم که این ظرفیت و این جشنواره به شکل مناسبی برگزار شود.
شما در مصاحبهای عنوان کرده اید که جشنواره مشکل بودجه ندارد. این در حالی است که یکی از بزرگترین مشکلات، نبود بودجه کافی است.
من در آن مصاحبه اعلام کرده بودم که مشکل اصلی جشنواره بودجه نیست، چرا که معتقدم مشکل اصلی ساختار و دیدگاه حاکم بر جشنواره است که هنوز نزد هنرمندان، مخاطبان و مدیران به تعریف مشخص و ثابتی نرسیده است و در نتیجه با تغییر سیاستها دستخوش تغییرات زیادی میشود. به نظر من اگر بودجه جشنواره 10 برابر بیشتر یا کمتر هم شود تا وقتی تکلیف ما با خود جشنواره مشخص نشود و انتظارات اشخاص از این رخداد تعیین نشود کم و زیاد شدن بودجه نمیتواند دغدغه اصلی برگزار کنندگان باشد.
شما بودجه را مشکل اصلی نمیدانید ولی همین عامل باعث حضور نداشتن گروههای بزرگ و حتی به گفته دکتر ریاحی حضور نداشتن ارکسترهای خارجی به جشنواره شده بود.
درست است که به لحاظ اعتباری دست ما بسته بوده اما به لحاظ کیفی جشنواره یک قدم به جلو برداشته است.
به نظرم رویکرد حمایت از گروههای جوان و بااستعداد کمتر شناخته شده، حتی در زمانی که مشکل مالی نداشته باشیم باید رویکرد اول جشنواره موسیقی فجر باشد، ولی به طور کلی نباید این موضوع را فراموش کرد که حضور یکسری گروههای مرجع در جشنواره میتواند نوعی تفاوت موسیقی مطلوب را نشان دهد و برای سایر گروههای شرکتکننده امکان مقایسه و جهتدهی به حرکتی که انجام میشود ، فراهم آورد.
من معتقدم که اگر بودجه هم کاملا تامین شود نباید فقط به بزرگان موسیقی که هر زمان امکان برگزاری کنسرت دارند، اختصاص داده شود و نظرم این است که کلیت محور جشنواره در هر دو صورت داشتن بودجه یا کمبود آن باید حول گروههای جوان باشد.
یکی از انتقادها به جشنوارههای موسیقی فجر بیتوجهی به بزرگان موسیقی برای حضورشان در روند جشنواره و قرار ندادن جایگاهی مخصوص برای این هنرمندان در سالنها برای دیدن کنسرتها بود که امسال این مشکل رفع شده بود. بازتاب این کار خوب بود.
بله و باعث افتخار است که بزرگان موسیقی در سئانسهای مختلف جشنواره حضور داشته و از نزدیک شاهد اجرای موزیسینهای جوان بوده و چراغ راه شاگردانشان باشند، بر این اساس امسال علاوه بر حضور بزرگانی چون جلال ذوالفنون، کیوان ساکت، مسعود شعاری و... در بخش اجرایی و بزرگانی در بخش هیات داوران و انتخاب، جایگاههای مخصوصی را در هر سالن در نظر گرفته بودیم.
آیا موسیقی به خودی خود این ظرفیت را ندارد که همانند فیلم از یک سالن خاص برای اهالی مطبوعات برخوردار باشد؟
ترابی: «نسل دیگر»، تفکر و مفهوم دیگری است یعنی دریچهای است برای اینکه اعلام کنیم موسیقی ما چه در بخش ایرانی و چه غیر ایرانی جوانهایی دارد که با همت و انگیزه خودشان کار حرفهای انجام میدهند و موسیقیشان را روی صحنه میآورند که به نظرم باید با احترام بیشتری به این هنرمندان نگریست
ما در جشنواره موسیقی فجر بیش از 100 اجرای متفاوت در سالنهای مختلف داشتیم که اگر قرار بود تمامی این اجراها در یک سالن اتفاق بیفتد باید جشنواره به جای یک هفته، 2 ماه برگزار میشد البته این موضوع از لحاظ فنی، شدنی نیست چرا که ژانرهای موسیقی متفاوت است و این تفاوت صدابرداری را هم موجب میشود. بر این اساس یا باید جشنواره را خیلی کوچک برگزار کرد یا اینکه رسانهها خبرنگاران متعددی داشته باشند تا تمامی اجراها را پوشش دهند.
«نسل دیگر» عنوان بخشی است که امسال به جشنواره موسیقی فجر اضافه شده بود و به گفته شما و دیگر مسوولان بخشی کاملا متفاوت بود، در این خصوص توضیح دهید.
ما در جشنواره یک بخش رقابتی داشتیم که عموما گروههایی در آن اجرا داشتند که خیلی باانگیزه و جوان و در آستانه حرفهای شدن هستند. این گروههای جوان برای خود، مخاطبان خاصی دارند که از قبل با فعالیتهایشان آشنایی دارند. یک بخش دیگر نیز جنبی بود که همیشه این سوال را که چرا بزرگان موسیقی حضور ندارند ایجاد کرده است. ما امسال بخش «نسل دیگر» را بین این دو زاویه یعنی بخش رقابتی و جنبی قرار دادیم، یعنی جوان بودن را از بخش رقابتی و حرفهای بودن را از بخش جنبی میگیرند البته بهاین معنا نیست که گروههای رقابتی حرفهای نیستند.
به نظر من هنرمندانی که در بخش «نسل دیگر» روی صحنه رفتند بیشتر افرادی بودند که در گروههای حرفهای حضور دارند و کنار بزرگان موسیقی ساز زدهاند و حتی معتقدم که این گروهها به لحاظ فنی خیلی خلاقیت، جسارت و نوآوری دارند و شاید فقط به خاطر سن کمشان تا به امروز زیاد شناخته نشدهاند.
در واقع نسل دیگر، تفکر و مفهوم دیگری است یعنی دریچهای است برای اینکه اعلام کنیم موسیقی ما چه در بخش ایرانی و چه غیر ایرانی جوانهایی دارد که با همت و انگیزه خودشان کار حرفهای انجام میدهند و موسیقیشان را روی صحنه میآورند که به نظرم باید با احترام بیشتری به این هنرمندان نگریست و از آنها حمایت کرد، چرا که بزرگان آینده موسیقی ما همین هنرمندان جوان هستند.
چرا در جشنواره موسیقی فجر با آمدن هر مدیری بخشهایی به جشنواره اضافه یا از آن حذف میشود؟
یکی از مواردی که من همیشه به آن انتقاد داشتهام این بوده که در هر دورهای هر شخصی یک بخشی را به جشنواره اضافه کرده بیآنکه به فکر حذفکردن بخشهایی باشد که یا کارایی خود را از دست داده یا در تاثیرگذاری ناموفق بوده و به مرور حجم این رویداد موسیقی بزرگ شده در حالی که در کیفیت کار هیچ اتفاقی صورت نگرفته است. بخش نسل دیگر که امسال به جشنواره وارد شد فقط در حد یک پیشنهاد بود که با تشویق و موافقت دوستان در این دوره آن را برگزار کردیم، ولی به این معنا نیست که حتما باید در سالهای آینده تداوم داشته باشد و من نیز از ابتدا آن را بخش ثابت جشنواره تصور نکردم چرا که جشنواره ساختاری دارد که باید طبق همان پیش رفت و معتقدم این اضافه شدنهای مدام، بخشهایی به ساختار اصلی توسط مدیران، خود میتواند آفت بزرگی باشد.
چرا موسیقی نواحی با وجود مخاطبان زیاد، در جشنواره موسیقی حضور متمرکز و پررنگ نداشت؟
به نظر من معمولا تمرکز جشنواره باید روی بخشهایی باشد که به صورت تخصصی نمیتواند جشنوارهای برای خود برگزار کند. به عنوان مثال ما جشنواره جوان را در چند دوره برگزار کردیم ولی دیگر شاهد آن نیستیم ولی به جای آن بخش رقابتی جشنواره موسیقی فجر را داریم که اغلب جوانان هستند. موسیقی نواحی نیز خوشبختانه جشنواره خود را دارد و شاید بتواند خلأ گروهها در جشنواره موسیقی فجر را جبران کند البته جشنواره بیست و هفتم نیز بیبهره از موسیقی نواحی نبود و گروههایی به عنوان نمایندگان این بخش از موسیقی در آن اجرا داشتند.
چرا گروههای پاپ که در طول سال هم برنامه اجرا میکنند در جشنواره حضور نسبتا پررنگی داشتند؟
من شخصا هیچ اعتقادی به سرمایهگذاری در بخش پاپ ندارم، چرا که این ژانر خوشبختانه به لحاظ اقتصادی سیستم خودش را دارد و بخش خصوصی کاملا از این گروهها حمایت میکند. اما حضور بخش پاپ در جشنواره موسیقی فجر صرفا به خاطر درآمدزایی نیست، چرا که اگر چنین چیزهایی مطرح بود قیمت بلیتها نیز با کنسرتهای خارج از جشنواره تفاوتی نمیکرد. ما با کاهش قیمت بلیتها سعی کردیم آن قشر از جامعه را که در طول سال توان مالی برای استفاده از این کنسرتها را ندارند به نوعی پوشش دهیم.
سحر طاعتی / جامجم
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم