قاضی کم نداریم!

بارها شنیده‌ایم که می‌گویند بسیاری از ما برای خودمان پزشک هستیم و برای خودمان و دیگران نسخه می‌پیچیم. نسخه پیچیدن برای یک بیماری ساده یا حتی مزمن نهایتا درمان‌پذیر است، اما آیا قضاوت و پیشداوری کردن درباره افراد و بعد پی بردن به این مساله که قضاوت ما اشتباه بوده درمان‌پذیر خواهد بود؟ آیا قضاوت و پیشداوری کردن و ابا نداشتن از تاثیرات منفی آن بر روح، جان و وجدان، آن هنگام که پی می‌بریم در قضاوتمان دچار اشتباه بوده‌ایم، جز عادی شدن این کار و ریختن قبح آن نتیجه دیگری خواهد داشت؟

شاید بد نباشد اگر برای یکبار هم که شده این خصلت را از خودمان دور کنیم که به محض دیدن یک نفر از روی چهره و قیافه و نوع پوشش و طرز راه رفتن او درباره‌اش قضاوت کنیم. اگر این‌گونه براحتی به خود حق می‌دهیم که درباره دیگران قضاوت کنیم، آیا از قضاوت نادرست دیگران درباره خودمان هم خوشحال خواهیم شد؟ بیایید برای یکبار هم که شده اگر خواستیم درباره دیگران قضاوت عجولانه کنیم، به یاد بیاوریم که چگونه خودمان مورد قضاوت عجولانه و غیرواقعی دیگران قرار گرفته‌ایم و از شنیدن آن برآشفته شده‌ایم. آنگاه سعی کنیم این اخلاق خود را کمتر و کمتر کنیم. نه این‌که بگوییم حالا که دیگران پشت سر ما حرف زده‌اند و پیشداوری کرده‌اند، پس چرا ما حرف نزنیم و پیشداوری نکنیم؟

بیایید از همین حالا به مصداق این جمله که هر آنچه بر خود نمی‌پسندی بر دیگران هم مپسند، درباره دیگران قضاوت و پیش‌داوری نکنیم. این‌گونه، شاید این حرف مسوولان قضایی هم درست باشد که در مملکت با کمبود قاضی مواجهیم وگرنه با این روندی که خیلی از ما در پیش گرفته‌ایم انگار که همه ما خودمان یک قاضی تمام‌عیاریم. حالا بیایید فکر کنیم که تا امروز چند بار و چگونه راجع به دیگران قضاوت کرده‌ایم و چند بار حداقل پیش وجدان خودمان شرمنده شده‌ایم؟ راستی نکند خدای ناکرده به جایی برسیم که قضاوت عجولانه کنیم و حتی پیش وجدانمان هم شرمنده نشویم.

این موضوع به نظر می‌آید پیش از آن که به زمین و زمان و به این و آن مربوط باشد و بخواهیم آن را گردن این و آن و مشکلات و گرفتاری‌های روزمره بیندازیم تقصیر خود ماست که عادت نداریم عادت‌های غلطمان را به اتکای زیربنای انسانی وجودمان اصلاح کنیم. قضاوت عجولانه یکی از همان عادت‌های غلطی است که چه‌بسا اگر آن را اصلاح و کم کنیم خودمان راحت‌تر زندگی کنیم.

صولت فروتن ‌/ جام‌جم