کدام بازی رایانه‌ای را انتخاب کنیم؟

اگر این جمله‌ها را از زبان او بشنوید، با خودتان چه فکری می‌کنید؟ شاید فکر کنید این حرف‌ها فقط تصورات کودکانه اوست یا شاید هم حرف‌های دوستان و همکلاسی‌هایش. اما ممکن است واقعیت به این سادگی نباشد؛ باور کنید فرزندتان خیلی دقیق‌تر از آنچه فکرش را می‌کنید، در حال تعریف جزئیات بازی‌هایش است؛ بازی‌هایی که قرار است او را سرگرم کند!

حوادثی این چنین بارها و بارها در مورد بازی‌های کامپیوتری تکرار می‌شود؛ بازی‌هایی که کودک باید برای برنده شدن در آنها، خشن‌تر از سایرین باشد؛ گروهی را بکشد، ماشین‌هایی را نابود کند و.... با این‌که همه می‌دانند این بازی‌ها برای کودکان مناسب نیست، باز هم برخی از والدین چندان توجهی به این مساله ندارند. همچنین فکر نکنید اگر اجازه نداده‌اید این نوع بازی‌ها به خانه شما راه یابد، کودکتان نیز علاقه‌ای به سرگرم شدن با این نوع تفریحات و بازی‌ها ندارد. او می‌تواند در خانه دوستان و آشنایان براحتی این نوع بازی‌ها را تجربه کند.

قرار گرفتن در معرض بازی‌های خشن و نامناسب کامپیوتری امروزه به قدری متداول شده است که حتی بچه‌های 5 ساله یا کوچک‌تر نیز به آنها عادت کرده‌اند؛ توجه به این نکته هم مهم است، فقط لازم نیست کودک خودش مقابل رایانه یا تلویزیون بنشیند و بازی کند، همین که شاهد بازی دوستان یا خواهر و برادرش باشد، صحنه‌های خشن در ذهن و فکرش ضبط شده و اثر خود را در روح او باقی می‌گذارد. این مساله فقط به بچه‌هایی که پدر و مادر بر رفتار آنها نظارت کافی ندارند یا مشکلی در خانواده‌شان به وجود آمده است، محدود نمی‌شود. بسیاری از بچه‌هایی که به این نوع بازی‌ها علاقه دارند و در معرض آنها قرار گرفته‌اند، از خانواده‌های موفقی هستند که پدر و مادر مراقبت و نظارت دائمی بر رفتار آنها دارند.

محتوای بازی‌های کامپیوتری طی دهه‌های گذشته به طرز چشمگیری تغییر کرده است. البته درست نیست بگوییم همه بازی‌های کامپیوتری در گذشته آرام و بدون خشونت بوده است؛ بازی‌هایی با موضوع دزدی و سرقت یا جنگ نیز میان آنها وجود داشته، اما در میان آنها مفاهیم خوب و آموزنده هم بوده است. یعنی حتی در بازی‌های خشن نیز بازیکن در نقش آدم خوب ماجرا وارد جریان می‌شد.

اگر فکر کنیم بازی‌های امروز هم مانند 20 سال پیش است، اشتباه بزرگی مرتکب شده‌ایم.

البته بسیاری از والدین با بحث‌های مربوط به نکات مثبت و منفی بازی‌های کامپیوتری آشنا هستند. طرفداران این بازی‌ها ادعا می‌کنند بازی‌های کامپیوتری باعث ایجاد هماهنگی میان چشم و دست می‌شود و حتی برای آموزش مهارت‌های حل مساله نیز مفید است.

کسانی که مخالف این بازی‌ها هستند به آسیب‌هایی اشاره می‌کنند که ممکن است در رفتار کودک ایجاد شود، چون او نمی‌تواند تفاوتی میان واقعیت و خیال قائل شود. باید بر این نکته بیشتر تاکید کنیم، چرا که عدم تشخیص آنچه در بازی‌های کامپیوتری روی می‌دهد با واقعیت، خطرات زیادی را برای بچه‌ها در بردارد و ممکن است حتی جان آنها را نیز به خطر اندازد. از سوی دیگر محققان می‌گویند بازی کردن بیش از حد باعث می‌شود کودک چاق شود و همزمان مسوولیت‌هایی مانند تکالیف مدرسه را انجام ندهد. به این ترتیب نه تنها سلامت بچه‌ها به خطر می‌افتد که آنها در آینده افرادی فاقد حس مسوولیت‌پذیری خواهند بود.

در یک جمع‌بندی کلی باید پذیرفت که نمی‌توان بچه‌ها را برای همیشه از این نوع بازی‌ها دور نگه داشت. پس والدین باید تا حد امکان با این نوع بازی‌ها آشنایی پیدا کنند و با استفاده از تجارب دوستان و آشنایان بازی‌های مناسب‌تر را برای فرزندانشان تهیه کنند.

مهم است والدین نسبت به مفهوم و انواع مختلف بازی‌های کامپیوتری آگاهی داشته باشند تا بتوانند رفاه، آرامش و امنیت فرزند خود را تامین کنند. اگر شما هم می‌خواهید فرزندتان در معرض بازی‌های نامناسب قرار نگیرد، بهتر است نکاتی را در نظر داشته باشید:

* بدانید در حال حاضر چه بازی‌هایی در بازار وجود دارد و اطلاعات کافی درباره محتوای آنها کسب کنید.

* از فرزندتان بپرسید پرطرفدارترین بازی‌ میان همکلاسی‌ها و دوستان او چیست. البته حواستان باشد پرطرفدارترین به معنای مناسب‌ترین بازی نیست و باز هم باید در مورد آن اطلاعاتی به دست آورید.

* اگر در مورد بازی خاصی مطمئن نیستید، می‌توانید بازی را از کسی امانت بگیرید و اول خودتان آن را امتحان کنید. البته مهارت و توانایی شما اصلا مهم نیست و فقط کافی است چند دقیقه‌ای محتوای بازی را کنترل کنید.

اگر بازی‌ها بدرستی انتخاب شود، می‌تواند سرگرم‌کننده و جذاب باشد. اما باز هم باید زمان خاصی برای انجام بازی تعیین شود و بچه‌ها عادت نکنند تمام وقت و انرژی خود را مقابل رایانه یا تلویزیون بگذرانند.